فرهنگنامه اصول فقه مبتنی بر منطق نظاميافته اصطلاحنامه علوم اسلامی است
مدير مركز اطلاعات و مدارك اسلامی در معرفی اثر برگزيده دومين همايش ملی ارتقای كيفيت آثار، محصولات و فعاليتهای فرهنگی كشور، گفت: فرهنگنامه اصول فقه مبتنی بر منطق نظاميافته اصطلاحنامه علوم اسلامی است.
حجتالاسلام والمسلمين يعقوبنژاد، مدير مركز اطلاعات و مدارك اسلامی در گفتوگويی با خبرنگار افتخاری خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، به مناسبت برگزيدن فرهنگنامه اصول فقه در دومين همايش ملی ارتقای كيفيت آثار، محصولات و فعاليتهای فرهنگی كشور، گفت: اين مجموعه از بررسى حدود 200 عنوان منبع و مدرك اصول فقه فراهم آمده، هر چند به همه آنها استناد نشده است.
وی ادامه داد: همچنين اين مجموعه به نثر فارسى نگاشته شده است. منظور از فارسى، فارسى و عربى توأم است، زيرا غالباً اصطلاحات علوم و معارف اسلامى به زبان عربى است، و به همان صورت اصلى سالها بلكه قرنهاست كه در فرهنگ جهان اسلام و ايران رواج دارد.
حجتالاسلام يعقوبنژاد بيان كرد: تلاش تدوينكنندگان اين اثر ارزشمند بر اين بود كه در انتخاب اصطلاحات حتى الامكان رعايت قواعد فارسى را بكنند، ولى از آنجا كه زبان عربى، زبان رايج، علمى و اصطلاحى اسلام است و گزارش دادن از آن نيز مبتنىبر محافظت بر مصطلحات همان زبان است، مشاهده مىكنيد كه آنچه نمود بيشتر و جلوه فراترى دارد، عربى بودن واژگان است كه در فارسى هم متداول و رايج باشند.
وی در پاسخ به اين پرسش كه «دامنه مباحث اين فرهنگنامه چگونه است؟»، بيان كرد: فرهنگنامه اصول فقه، صرفاً مجموعهاى از تعاريف واژگانى و اصطلاحى نيست، بلكه شامل اشارههاى تاريخى، فقهى و بيان ديدگاههایى از صاحبنظران و ارجاعات لازم و ... نيز است.
اين مقام مسئول عنوان كرد: از آن جا كه اين فرهنگنامه تخصّصى است، به هيچ وجه اصطلاحات عام و متداول خارج از محدوده علم اصول فقه گردآورى نشده است و مواردى كه به برخى حوزههاى وابسته پرداخته است، به لحاظ تخصصى بودن و تبعيت از منابع و مأخذى است كه در حوزه اصول فقه اين نوع واژگان را وارد كرده و از آنها بحثهاى پر دامنهاى را ارائه كردهاند و خوف آن مىرفت كه اگر آن واژگان از محدوده كار خارج شود، گزارش دهى كامل و درستى از زواياى مباحث اصول فقه و وابستههاى به آن صورت نگيرد.
مدير مركز اطلاعات و مدارك اسلامی افزود: به همين دليل ناگزير برخی مباحث تاريخى، تفسيرى و نقل اقوال نيز وارد شده است؛ زيرا موضوعات متنازع فيه، تعاريف متخالف و مسائل حل نشدهاى وجود دارد كه مسئوليت اصطلاحنامهها و فرهنگنامهها گزارش از وضع آنها نيز هست، هرچند در كنار آن، دادههاى قطعى و ثابتى نيز به دست مىدهد و مجموعهاى در هم پيوسته و در عين حال منسجم و هماهنگ را سامان مىبخشد.
وی در پاسخ به اين پرسش كه «چه ويژگىهايی را میتوان برای اين اثر برشمرد؟»، گفت: اين اثر داراى شاخصههایى است كه شامل، شناسایى 6193 اصطلاح اصولى(شيعه و سنى) و گزينش سه هزار و 63 مدخل از ميان آنان و ارجاع دو هزار و 870 اصطلاح به آنها با استفاده از سيستم ارجاع مترادف و شبه مترادف و در مواردى ارجاع خاص به عام، تبيين مفهوم هر اصطلاح در ذيل مدخلهاى پذيرفته شده با بهرهگيرى از منابع معتبر در دست رس و استفاده از ارجاع مناسب در موارد لازم، بيان سير تاريخى پيدايش و به كارگيرى برخى اصطلاحات، استفاده فراگير از منابع شيعه و اهل سنت، پرهيز از تكرار مطالب مشابه با بهرهگيرى از روش ارجاع به مباحث و مستندهاى همانند و كوشش در ارائه مطالب پيچيده اصولى در قالب الفاظى روان و رعايت ايجاز و پرهيز از مطالب حشو و زايد با گستردگى و تنوع مطالب ارائه شده است.
حجتالاسلام يعقوبنژاد ادامه داد: همچنين آوردن نام برخی از صاحبنظران و ديدگاههاىشان در همان موضوع، استفاده از مثالهاى رايج و گوش آشنا، آوردن آدرس كامل منابع در پايان هر مستند با فونت متفاوت از متن، به منظور مراجعه محققان در صورت نياز، پرهيز از علائم و قراردادهاى ويژه و استفاده از علايم متعارف از قبيل ارجاع به برخى از مستندها، به منظور آگاهى بيشتر محققان، با استفاده از نماد معروف «ر. ك» و «نيز ر.ك»، تنظيم ساختار شكلى فرهنگنامه براساس الفبایى حرف به حرف كه اين نظام الفبایى با بخش ترسيمى(درختى) اصطلاحنامه اصول فقه نيز تكميل مىشود به گونهاى كه پس از مراجعه به آن نقشهايی از طرح كلى اصطلاحات و موضوعات مرتبط ارائه شده تا پژوهشگران دامنه بررسى خود را در هر ردهاى از ردههاى اصول فقه پيگيرى كنند و استناد مطالب به 160 منبع و مأخذ اصول فقه از شيعه و سنى از ديگر موارد ذكر شده در زمينه ويژگیهای اين اثر است.
وی بيان كرد: اين اثر كه از سوی مركز نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در سال 1389 منتشر شده است، دربردارنده اصطلاحات متداول در حوزه معرفتی اصول فقه است كه از بررسی حدود 200 عنوان مدرك اصولی(شيعه و سنی) شش هزار اصطلاح شناخته اصول فقه را به كاربران معرفی كرده و با گزينش بيش از سه هزار مدخل اصلی و ارجاع دو هزار و 870 اصطلاح به آنها، دامنه وسيعی از مفاهيم اين علم را ارائه كرده است.
مدير مركز اطلاعات و مدارك اسلامی در پايان يادآور شد: اين فرهنگنامه تخصصی، مبتنیبر منطق نظاميافته اصطلاحنامه علوم اسلامی است كه برای اولينبار در جهان اسلام توسط مركز اطلاعات و مدارك اسلامی تدوين و منتشر شده است. فرهنگ حاضر، صرفاً مجموعهای از تعاريف نيست، بلكه شامل اشارههای تاريخی و ديدگاههای صاحبان اين علم و ارجاعات لازم نيز است.
وی ادامه داد: همچنين اين مجموعه به نثر فارسى نگاشته شده است. منظور از فارسى، فارسى و عربى توأم است، زيرا غالباً اصطلاحات علوم و معارف اسلامى به زبان عربى است، و به همان صورت اصلى سالها بلكه قرنهاست كه در فرهنگ جهان اسلام و ايران رواج دارد.
حجتالاسلام يعقوبنژاد بيان كرد: تلاش تدوينكنندگان اين اثر ارزشمند بر اين بود كه در انتخاب اصطلاحات حتى الامكان رعايت قواعد فارسى را بكنند، ولى از آنجا كه زبان عربى، زبان رايج، علمى و اصطلاحى اسلام است و گزارش دادن از آن نيز مبتنىبر محافظت بر مصطلحات همان زبان است، مشاهده مىكنيد كه آنچه نمود بيشتر و جلوه فراترى دارد، عربى بودن واژگان است كه در فارسى هم متداول و رايج باشند.
وی در پاسخ به اين پرسش كه «دامنه مباحث اين فرهنگنامه چگونه است؟»، بيان كرد: فرهنگنامه اصول فقه، صرفاً مجموعهاى از تعاريف واژگانى و اصطلاحى نيست، بلكه شامل اشارههاى تاريخى، فقهى و بيان ديدگاههایى از صاحبنظران و ارجاعات لازم و ... نيز است.
اين مقام مسئول عنوان كرد: از آن جا كه اين فرهنگنامه تخصّصى است، به هيچ وجه اصطلاحات عام و متداول خارج از محدوده علم اصول فقه گردآورى نشده است و مواردى كه به برخى حوزههاى وابسته پرداخته است، به لحاظ تخصصى بودن و تبعيت از منابع و مأخذى است كه در حوزه اصول فقه اين نوع واژگان را وارد كرده و از آنها بحثهاى پر دامنهاى را ارائه كردهاند و خوف آن مىرفت كه اگر آن واژگان از محدوده كار خارج شود، گزارش دهى كامل و درستى از زواياى مباحث اصول فقه و وابستههاى به آن صورت نگيرد.
مدير مركز اطلاعات و مدارك اسلامی افزود: به همين دليل ناگزير برخی مباحث تاريخى، تفسيرى و نقل اقوال نيز وارد شده است؛ زيرا موضوعات متنازع فيه، تعاريف متخالف و مسائل حل نشدهاى وجود دارد كه مسئوليت اصطلاحنامهها و فرهنگنامهها گزارش از وضع آنها نيز هست، هرچند در كنار آن، دادههاى قطعى و ثابتى نيز به دست مىدهد و مجموعهاى در هم پيوسته و در عين حال منسجم و هماهنگ را سامان مىبخشد.
وی در پاسخ به اين پرسش كه «چه ويژگىهايی را میتوان برای اين اثر برشمرد؟»، گفت: اين اثر داراى شاخصههایى است كه شامل، شناسایى 6193 اصطلاح اصولى(شيعه و سنى) و گزينش سه هزار و 63 مدخل از ميان آنان و ارجاع دو هزار و 870 اصطلاح به آنها با استفاده از سيستم ارجاع مترادف و شبه مترادف و در مواردى ارجاع خاص به عام، تبيين مفهوم هر اصطلاح در ذيل مدخلهاى پذيرفته شده با بهرهگيرى از منابع معتبر در دست رس و استفاده از ارجاع مناسب در موارد لازم، بيان سير تاريخى پيدايش و به كارگيرى برخى اصطلاحات، استفاده فراگير از منابع شيعه و اهل سنت، پرهيز از تكرار مطالب مشابه با بهرهگيرى از روش ارجاع به مباحث و مستندهاى همانند و كوشش در ارائه مطالب پيچيده اصولى در قالب الفاظى روان و رعايت ايجاز و پرهيز از مطالب حشو و زايد با گستردگى و تنوع مطالب ارائه شده است.
حجتالاسلام يعقوبنژاد ادامه داد: همچنين آوردن نام برخی از صاحبنظران و ديدگاههاىشان در همان موضوع، استفاده از مثالهاى رايج و گوش آشنا، آوردن آدرس كامل منابع در پايان هر مستند با فونت متفاوت از متن، به منظور مراجعه محققان در صورت نياز، پرهيز از علائم و قراردادهاى ويژه و استفاده از علايم متعارف از قبيل ارجاع به برخى از مستندها، به منظور آگاهى بيشتر محققان، با استفاده از نماد معروف «ر. ك» و «نيز ر.ك»، تنظيم ساختار شكلى فرهنگنامه براساس الفبایى حرف به حرف كه اين نظام الفبایى با بخش ترسيمى(درختى) اصطلاحنامه اصول فقه نيز تكميل مىشود به گونهاى كه پس از مراجعه به آن نقشهايی از طرح كلى اصطلاحات و موضوعات مرتبط ارائه شده تا پژوهشگران دامنه بررسى خود را در هر ردهاى از ردههاى اصول فقه پيگيرى كنند و استناد مطالب به 160 منبع و مأخذ اصول فقه از شيعه و سنى از ديگر موارد ذكر شده در زمينه ويژگیهای اين اثر است.
وی بيان كرد: اين اثر كه از سوی مركز نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در سال 1389 منتشر شده است، دربردارنده اصطلاحات متداول در حوزه معرفتی اصول فقه است كه از بررسی حدود 200 عنوان مدرك اصولی(شيعه و سنی) شش هزار اصطلاح شناخته اصول فقه را به كاربران معرفی كرده و با گزينش بيش از سه هزار مدخل اصلی و ارجاع دو هزار و 870 اصطلاح به آنها، دامنه وسيعی از مفاهيم اين علم را ارائه كرده است.
مدير مركز اطلاعات و مدارك اسلامی در پايان يادآور شد: اين فرهنگنامه تخصصی، مبتنیبر منطق نظاميافته اصطلاحنامه علوم اسلامی است كه برای اولينبار در جهان اسلام توسط مركز اطلاعات و مدارك اسلامی تدوين و منتشر شده است. فرهنگ حاضر، صرفاً مجموعهای از تعاريف نيست، بلكه شامل اشارههای تاريخی و ديدگاههای صاحبان اين علم و ارجاعات لازم نيز است.
