بيماریهای روحی و روانی و راهكارهای قرآن/ 1
معرفت و انس با قرآن؛ عامل تحكيم اتصال و ايمان بندگان به خداوند
گروه فعاليتهای قرآنی: مديرگروه اخلاق مركز ملی پاسخگويی به سؤالات دينی با بیان اینکه وقتی درون ما از نورانيت قرآن اشباع شد، يك نوع اتصالی بين ما و خدا ايجاد میكند، گفت: هر قدر معرفت بيشتر شود سبب اتصال بين ما و خدا بيشتر میشود و اين اتصال از جهت ايمان است.
حجتالاسلام والمسلمين سيدحسن هاشمیجزی، مديرگروه اخلاق مركز ملی پاسخگويی به سؤالات دينی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، گفت: در يكی از آيات، خداوند قرآن را اين گونه معرفی میكند: «وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاء وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ وَلاَ یَزِيدُ الظَّالِمِينَ إَلاَّ خَسَارًا؛ و ما آنچه را براى مؤمنان مايه درمان و رحمت است از قرآن نازل ميكنيم و[لى] ستمگران را جز زيان نمىافزايد»، (اسراء/82). در اين آيه شريفه خداوند تبارك و تعالی، قرآن را بهعنوان شفا برای ما مطرح میكند و از آن بهعنوان تركيبی كه میتواند روح و روان و جسم ما را به سلامتی و نشاط و شادابی لازم برساند، ياد میكند.
وی تصريح كرد: وقتی درون ما از نورانيت قرآن اشباع شد، يك نوع اتصالی بين ما و خدا ايجاد میكند. يعنی كار قرآن اين است كه ما را به سمت و سوی خدا رهنمون كند و خدا را درست به ما بشناساند. هر قدر اين معرفت و شناخت بيشتر شود سبب اتصال بين ما و خدا بيشتر میشود و اين اتصال از جهت ايمان است.
هاشمیجزی گفت: اگر به سخن حضرت علی(ع) در خطبه 176 نهجالبلاغه نیز دقت كنيم میبينيم تعبير ايشان درباره قرآن اين است كه اين كتاب بزرگ آسمانی برای بيماریها، شفا و درمانی برای بشر عرضه میكند؛ بنابراين باید در قرآن شفای خود را بجوييم و برای حل مشكلاتمان از آن ياری بخواهيم؛ چرا كه در اين كتاب درمان بزرگترين دردها است.
اين قرآنپژوه با بيان اينكه ويژگی شفا بودن قرآن هم در آيات اين كتاب الهی و هم در كلام ائمه اطهار(ع) بيان شده است، افزود: میتوانيم بر اين كتاب عرضه درد بكنيم و درمان و شفای خود را از قرآن بخواهيم. دورانی كه ما در آن زندگی میكنيم دورانی است كه به تعبير روانشناسان، عصر اضطراب نامگذاری شده است. در اين عصر، وسايل و ابزار و امكاناتی كه بشر در دست دارد بيشتر شده و بهتر میتواند از آنها استفاده كند؛ اما همين سرعت و شتاب زندگی و مشكلات و درگيریهايی كه زندگی پيشرفته امروزی برای بشر حاصل میكند و نوسانات اقتصادی، دردها و رنجهای روحی و روانی زيادی را برای او به ارمغان آورده است، يقيناً يكی از ابعادی كه قرآن میتواند برای ما داشته باشد همان بعد شفابخشی است كه برای روح و روان دارد.
مديرگروه اخلاق مركز ملی پاسخگويی به سؤالات دينی ادامه داد: خداوند تبارك و تعالی زمانی كه عوامل آرامش را در قرآن مشخص میكند در آيه 28 سوره رعد میفرمايد: «الَّذِينَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ؛ همان كسانى كه ايمان آوردهاند و دلهايشان به ياد خدا آرام مىگيرد آگاه باش كه با ياد خدا دلها آرامش مىيابد». در اين آيه ايمان را موجب آرامش دل و اطمينان انسان میداند؛ چرا كه انسان وقتی خود را وابسته به يك منبع بزرگی بداند كه آن منبع و قدرت، بر همه عوالم هستی سيطره دارد و هيچ قدرتی توانايی مقابله با آن را ندارد، قدرت اعتماد و اطمينان پيدا میكند. اگر انسان را قطرهای در اين هستی تصور كنيم كه خود را به اقيانوس بيكران اين هستی متصل بكند، يقيناً آن قدرت و اعتماد به نفس و نكاتی كه میتواند در حقيقت ايمنی روانی به او عنايت كند، به دست میآورد.
وی افزود: وقتی انسان بداند خدايی بالای سر او وجود دارد كه در همه لحظات زندگی او را ترك نمیكند و در آسانیها و سختیها میتواند هميار او باشد ـ به جهت اينكه يكی از مشكلات انسان در عصر حاضر اين است كه در بسياری اوقات احساس تنهايی میكند ـ در اين لحظات، خدا نيرويی است كه هميشه وجود دارد و میتواند نزديكترين حالت را نسبت به فرد داشته باشد.
اين مدرس حوزه علميه با اشاره به جايگاه انس با قرآن در ايجاد آرامش روحی و روانی در انسان گفت: امام سجاد(ع) میفرمايند: اگر همه آدمهای روی زمين از بين بروند و من تنها بمانم، چنانچه قرآن و ياد خداوند با من باشد، هيچگاه احساس تنهايی نخواهم كرد. بنابراين ايمان به خدا و اينكه انسان، خداوند را در كنار خود احساس كند، يقيناً جزو راهكارهايی است كه قرآن به ما پيشنهاد میكند.
مديرگروه اخلاق مركز ملی پاسخگويی به سؤالات دينی ادامه داد: ما رها نيستيم؛ «إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعونَ»، وجود ما يك وجود خدايی است. اكنون كه هستيم در كنار خداييم و بهسوی خدا باز خواهيم گشت. اينكه انسان مبدأ خود و سير و منتهای خود را بشناسد موجب میشود كه مرگ هم برای انسان وحشتناك نباشد، چون آنچه كه مرگ را برای انسان وحشتناك میسازد، تنهايی انسان است كه با توجه به آيات قرآن میبينيم كه اين گونه نيست و آدمی با خدا همراه است.
هاشمیجزی وجود قرآن را بهترين مأنوس برای انسان دانست و گفت: چنانكه امام سجاد(ع) فرمودند: اگر همه هستی از بين برود و تنها من و قرآن كنار هم بمانيم، قرآن مرا به خدا متصل میكند. به همين جهت است كه حضرت اميرالمؤمنين(ع) در خطبه 225 نهجالبلاغه بيان میكند: پروردگارا تو از هر مونسی برای دوستانت مونستری و از همه آنان برای هر كس كه به تو اعتماد میكند برای كارگزاری آمادهتری. پروردگارا آنان را در باطن دلشان مشاهده میكنی و بر اعماق ضميرشان آگاه هستی. اين بيانی است كه اميرالمؤمنين(ع) از آنچه كه خداوند تبارك و تعالی خود را در آيات الهی به ما معرفی كرده مطرح میكند.
اين قرآنپژوه با اشاره به كاركردهای انس با قرآن برای انسان گفت: مأنوس بودن با قرآن به انسان آرامش میبخشد؛ چنانكه در آيه «وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَیْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً كَذَلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا؛ و كسانى كه كافر شدند گفتند چرا قرآن يكجا بر او نازل نشده است اين گونه [ما آن را به تدريج نازل كرديم] تا قلبت را به وسيله آن استوار گردانيم و آن را به آرامى [بر تو] خوانديم»، (فرقان/32) خداوند اين موضوع را برای پيامبر(ص) تبيين میكند. بنابراين با قرآن مأنوس بودن، هر روز در كنار قرآن بودن، آدمی را به يك آرامش روحی و روانی میرساند. كما اينكه خود پيامبر(ص) هم از اين تثبيت فؤاد بهرهمند میشود.
مديرگروه اخلاق مركز ملی پاسخگويی به سؤالات دينی اضافه كرد: به همين جهت همه بزرگان مثل علامه طباطبايی حداقل روزی يك حزب قرآن را میخواندند. در روايات بسيار توصيه شده است كه مؤمنی نباشد مگر آنكه هر روز حداقل 20 آيه از قرآن را بخواند تا اين رشته و اتصال وجود داشته باشد. قرآن كريم میتواند ما را به سرچشمه هستی متصل كند. علاوه بر انس با قرآن، خداوند عوامل مادی را هم بهعنوان مايه آرامش ذكر كند و اينطور نيست كه صرفاً معنويت را مورد توجه قرار دهد؛ چنانكه میبينيم خداوند تبارك تعالی، باران، همسر مناسب و ... را از عوامل آرامش برمیشمارد.
وی با بيان اينكه يكی از توصيههای قرآن كريم همنشين شدن با بهترين بندگان است، گفت: انشاءالله در ماه قرآن دقت داشته باشيم با افرادی كه اهل قرآن، نماز و روزه هستند همنشين باشيم. وقتی انسان كنار اين افراد قرار بگيرد به آرامش دست میيابد. به فرموده قرآن خاسران كسانی هستند كه به دست خود، خويش را نابود كردند، بنابراين با خوبان بنشينيم؛ چرا كه خوبی خوبان در ما اثر میكند.
هاشمیجزی در پايان با نقل روايتی از پيامبر اكرم(ص) بيان كرد: رسولالله(ص) فرمود: كسی كه سوره مباركه توحيد را يك مرتبه بخواند خداوند بركت خود را بر او نازل میكند و اگر دو بار بخواند خداوند بر او و خانوادهاش بركت نازل میكند و اگر سه مرتبه بر او، خانواده و همسايگانش بركت نازل میكند. اين نشان میدهد كه اگر ما با اهل قرآن كه هميشه با آيات الهی مأنوس هستند، همنشين باشيم، از نورانيت آنها بهرهمند میشويم و همنشينی با خوبان روح و روان ما را تحت تأثير قرار میدهد.
وی تصريح كرد: وقتی درون ما از نورانيت قرآن اشباع شد، يك نوع اتصالی بين ما و خدا ايجاد میكند. يعنی كار قرآن اين است كه ما را به سمت و سوی خدا رهنمون كند و خدا را درست به ما بشناساند. هر قدر اين معرفت و شناخت بيشتر شود سبب اتصال بين ما و خدا بيشتر میشود و اين اتصال از جهت ايمان است.
هاشمیجزی گفت: اگر به سخن حضرت علی(ع) در خطبه 176 نهجالبلاغه نیز دقت كنيم میبينيم تعبير ايشان درباره قرآن اين است كه اين كتاب بزرگ آسمانی برای بيماریها، شفا و درمانی برای بشر عرضه میكند؛ بنابراين باید در قرآن شفای خود را بجوييم و برای حل مشكلاتمان از آن ياری بخواهيم؛ چرا كه در اين كتاب درمان بزرگترين دردها است.
اين قرآنپژوه با بيان اينكه ويژگی شفا بودن قرآن هم در آيات اين كتاب الهی و هم در كلام ائمه اطهار(ع) بيان شده است، افزود: میتوانيم بر اين كتاب عرضه درد بكنيم و درمان و شفای خود را از قرآن بخواهيم. دورانی كه ما در آن زندگی میكنيم دورانی است كه به تعبير روانشناسان، عصر اضطراب نامگذاری شده است. در اين عصر، وسايل و ابزار و امكاناتی كه بشر در دست دارد بيشتر شده و بهتر میتواند از آنها استفاده كند؛ اما همين سرعت و شتاب زندگی و مشكلات و درگيریهايی كه زندگی پيشرفته امروزی برای بشر حاصل میكند و نوسانات اقتصادی، دردها و رنجهای روحی و روانی زيادی را برای او به ارمغان آورده است، يقيناً يكی از ابعادی كه قرآن میتواند برای ما داشته باشد همان بعد شفابخشی است كه برای روح و روان دارد.
مديرگروه اخلاق مركز ملی پاسخگويی به سؤالات دينی ادامه داد: خداوند تبارك و تعالی زمانی كه عوامل آرامش را در قرآن مشخص میكند در آيه 28 سوره رعد میفرمايد: «الَّذِينَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ؛ همان كسانى كه ايمان آوردهاند و دلهايشان به ياد خدا آرام مىگيرد آگاه باش كه با ياد خدا دلها آرامش مىيابد». در اين آيه ايمان را موجب آرامش دل و اطمينان انسان میداند؛ چرا كه انسان وقتی خود را وابسته به يك منبع بزرگی بداند كه آن منبع و قدرت، بر همه عوالم هستی سيطره دارد و هيچ قدرتی توانايی مقابله با آن را ندارد، قدرت اعتماد و اطمينان پيدا میكند. اگر انسان را قطرهای در اين هستی تصور كنيم كه خود را به اقيانوس بيكران اين هستی متصل بكند، يقيناً آن قدرت و اعتماد به نفس و نكاتی كه میتواند در حقيقت ايمنی روانی به او عنايت كند، به دست میآورد.
وی افزود: وقتی انسان بداند خدايی بالای سر او وجود دارد كه در همه لحظات زندگی او را ترك نمیكند و در آسانیها و سختیها میتواند هميار او باشد ـ به جهت اينكه يكی از مشكلات انسان در عصر حاضر اين است كه در بسياری اوقات احساس تنهايی میكند ـ در اين لحظات، خدا نيرويی است كه هميشه وجود دارد و میتواند نزديكترين حالت را نسبت به فرد داشته باشد.
اين مدرس حوزه علميه با اشاره به جايگاه انس با قرآن در ايجاد آرامش روحی و روانی در انسان گفت: امام سجاد(ع) میفرمايند: اگر همه آدمهای روی زمين از بين بروند و من تنها بمانم، چنانچه قرآن و ياد خداوند با من باشد، هيچگاه احساس تنهايی نخواهم كرد. بنابراين ايمان به خدا و اينكه انسان، خداوند را در كنار خود احساس كند، يقيناً جزو راهكارهايی است كه قرآن به ما پيشنهاد میكند.
مديرگروه اخلاق مركز ملی پاسخگويی به سؤالات دينی ادامه داد: ما رها نيستيم؛ «إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعونَ»، وجود ما يك وجود خدايی است. اكنون كه هستيم در كنار خداييم و بهسوی خدا باز خواهيم گشت. اينكه انسان مبدأ خود و سير و منتهای خود را بشناسد موجب میشود كه مرگ هم برای انسان وحشتناك نباشد، چون آنچه كه مرگ را برای انسان وحشتناك میسازد، تنهايی انسان است كه با توجه به آيات قرآن میبينيم كه اين گونه نيست و آدمی با خدا همراه است.
هاشمیجزی وجود قرآن را بهترين مأنوس برای انسان دانست و گفت: چنانكه امام سجاد(ع) فرمودند: اگر همه هستی از بين برود و تنها من و قرآن كنار هم بمانيم، قرآن مرا به خدا متصل میكند. به همين جهت است كه حضرت اميرالمؤمنين(ع) در خطبه 225 نهجالبلاغه بيان میكند: پروردگارا تو از هر مونسی برای دوستانت مونستری و از همه آنان برای هر كس كه به تو اعتماد میكند برای كارگزاری آمادهتری. پروردگارا آنان را در باطن دلشان مشاهده میكنی و بر اعماق ضميرشان آگاه هستی. اين بيانی است كه اميرالمؤمنين(ع) از آنچه كه خداوند تبارك و تعالی خود را در آيات الهی به ما معرفی كرده مطرح میكند.
اين قرآنپژوه با اشاره به كاركردهای انس با قرآن برای انسان گفت: مأنوس بودن با قرآن به انسان آرامش میبخشد؛ چنانكه در آيه «وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَیْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً كَذَلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا؛ و كسانى كه كافر شدند گفتند چرا قرآن يكجا بر او نازل نشده است اين گونه [ما آن را به تدريج نازل كرديم] تا قلبت را به وسيله آن استوار گردانيم و آن را به آرامى [بر تو] خوانديم»، (فرقان/32) خداوند اين موضوع را برای پيامبر(ص) تبيين میكند. بنابراين با قرآن مأنوس بودن، هر روز در كنار قرآن بودن، آدمی را به يك آرامش روحی و روانی میرساند. كما اينكه خود پيامبر(ص) هم از اين تثبيت فؤاد بهرهمند میشود.
مديرگروه اخلاق مركز ملی پاسخگويی به سؤالات دينی اضافه كرد: به همين جهت همه بزرگان مثل علامه طباطبايی حداقل روزی يك حزب قرآن را میخواندند. در روايات بسيار توصيه شده است كه مؤمنی نباشد مگر آنكه هر روز حداقل 20 آيه از قرآن را بخواند تا اين رشته و اتصال وجود داشته باشد. قرآن كريم میتواند ما را به سرچشمه هستی متصل كند. علاوه بر انس با قرآن، خداوند عوامل مادی را هم بهعنوان مايه آرامش ذكر كند و اينطور نيست كه صرفاً معنويت را مورد توجه قرار دهد؛ چنانكه میبينيم خداوند تبارك تعالی، باران، همسر مناسب و ... را از عوامل آرامش برمیشمارد.
وی با بيان اينكه يكی از توصيههای قرآن كريم همنشين شدن با بهترين بندگان است، گفت: انشاءالله در ماه قرآن دقت داشته باشيم با افرادی كه اهل قرآن، نماز و روزه هستند همنشين باشيم. وقتی انسان كنار اين افراد قرار بگيرد به آرامش دست میيابد. به فرموده قرآن خاسران كسانی هستند كه به دست خود، خويش را نابود كردند، بنابراين با خوبان بنشينيم؛ چرا كه خوبی خوبان در ما اثر میكند.
هاشمیجزی در پايان با نقل روايتی از پيامبر اكرم(ص) بيان كرد: رسولالله(ص) فرمود: كسی كه سوره مباركه توحيد را يك مرتبه بخواند خداوند بركت خود را بر او نازل میكند و اگر دو بار بخواند خداوند بر او و خانوادهاش بركت نازل میكند و اگر سه مرتبه بر او، خانواده و همسايگانش بركت نازل میكند. اين نشان میدهد كه اگر ما با اهل قرآن كه هميشه با آيات الهی مأنوس هستند، همنشين باشيم، از نورانيت آنها بهرهمند میشويم و همنشينی با خوبان روح و روان ما را تحت تأثير قرار میدهد.
