عبادت شبانه؛ پديد آورنده ظرفیت پذیرش وحی در انبیاء/ همه معرفتها در شب قدر قابل درک است
گروه اجتماعی: شب زندهداری میتواند ظرفیت وجودی انسان را برای درک معرفتها توسعه دهد و در اثر شب زندهداری و توسعه همین ظرفیت وجودی است که در شب قدر قرآن يك بار بر قلب انسان به طور كامل نازل میشود.
حجتالاسلام والمسلمين مسعود صلواتی، كارشناس امور مذهبی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، اظهار كرد: شب زندهداری در فرهنگ اسلامی از جایگاه ویژهای برخوردار است و آيات متعددی از قرآن کریم به آن اشاره دارند که از آن جمله: «قُمِ الَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا، نِّصْفَهُ أَوِ انقُصْ مِنْهُ قَلِيلاً شب را؛ جز كمى، بپاخيز؛ نيمى از شب را، يا كمى از آن كم كن.مزمل؛ 2-3» و آیه «إِنَّ نَاشِئَةَ الَّيْلِ هِىَ أَشَدُّ وَطْا وَ أَقْوَمُ قِيلاً؛ مسلّماً نماز و عبادت شبانه پابرجاتر و با استقامتتر است. مزمل؛6» و آیه «وَ مِنَ الَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلا؛ و در شبانگاه براى او سجده كن، و مقدارى طولانى از شب، او را تسبيح گوى؛ سوره دهر؛ آيه 26».
وی گفت: اما در زمینه شب زندهداری باید نكاتی را مدنظر داشت و آن اینکه در مرحله اول باید توجه داشت انسان مجاز نيست تمام شب را برای عبادت قرار دهد، به دلیل اینکه باید فردايش برای كسب و كار و فعاليتهای دنيویاش نيرو پيدا كند.
صلواتی گفت: انسان در جایی جایز است شب زندهداری كند كه يا خود قرآن مطرح كرده است به مانند آيه 2 سوره مزمل و يا اينكه در روايات وارد شده است. خطاب آیات قرآن به پیامبر(ص) این است که اندكی در شب را زندهداری كند كه تمام شب منظور نيست زيرا نمیخواهد برنامههای روزانهاش را مختل كند. البته در آيات ديگر نيز هست بنابراین و بر اساس بیان قرآن نبايد تمام شب را زندهداری كرد بلكه اندكی از شب را بايد به این امر اختصاص داد.
وی با بیان اینکه خداوند در مورد حضرت موسی(ع) مطرح میكند كه «وَ وَاعَدْنَا مُوسىَ ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً؛ و ما با موسى، سى شب وعده گذاشتيم سپس آن را با ده شب (ديگر) تكميل نموديم به اين ترتيب، ميعاد پروردگارش (با او)، چهل شب تمام شد؛ (اعراف؛ 142) اظهار کرد: در این آیه نیز تعبير به شب میكند كه ما آنها را به كوه طور برديم و بركات اين ارتباطی كه حضرت موسی(ع) در 40 شب برقرار كرد باعث شد كه رحمت خود را بر او نازل کنیم و يكی از بركات این رحمت، نزول لوح تورات و احكام دينی بر حضرت موسی(ع) بود. اين معنی از آیه به دست ميآيد که عبادت در شب يك ظرفيتی را در حضرت موسی(ع) بوجود آورد كه وحی الهی دريافت كند و در اين شب تورات بر حضرت موسی(ع) نازل شود.
صلواتی تصریح کرد: پيامبر اسلام(ص) نيز بعد از اينكه شبهای متعددی را به عبادت میپردازد در انتهای شب به رسالت میرسد و آيات قرآن بر قلب پيامبر(ص) نازل میشود. يعنی شب زندهداری، ظرفيتی برای انسان بوجود میآورد كه قلب انسان را توسعه میدهد و آماده پذيرش ارتباط با خدای متعال ميشود.
وی در ادامه با بيان اينكه آیات قرآن به سختی شب زندهداری برای انسان که ميل و طبع او هميشه به راحتطلبی گرايش دارد، اشاره میکنند، اظهار كرد: انسان وقتی بخواهد برای خدای خود و از برای عشقی كه به خدا دارد، از خواب و آسايش خود بزند، دست به شكست حالت طبيعی میزند و در برابر خدای خود مینشيند و شبهای متعدد اين كار را تكرار خواهد كرد كه با شكستن اين حالت طبيعی در واقع لجام نفس خود را به دست گرفته است و با اين تكرار آنقدر اراده خود را قوی كرده است كه توانسته بر طبيعت خود مسلط شود و لجام خود را به دست عقل دهد و در مسير بندگی قرار میگیرد.
وي گفت: در این مرحله ديگر عقل تصميمگيری میكند به اين معنی كه وقتی عقل راهنما شود با ارادهای كه انسان دارد، میتوان به مرحلهای رسيد كه روايت شده است: چشمههايی از حكمت برای انسان باز میشود و اين بركات به واسطه شب زندهداری محقق میگردد.
صلواتی گفت: وقتی حكمت آمد و راه روشن شد و انسان بر اساس حكمت و عقل حركت كرد، خطايي از او سر نميزند. در واقع در مسير حركتش توقف نخواهد كرد و ممتد و پيوسته در حال حركت خواهد بود. اين چنين انسانهايی به مرحله يقين میرسند به اين معنی كه عقل را به جای نفس حاكم میكنند و نفس انسان به جايی میرسد كه ارتباطش با خداوند برقرار میشود و ديگر آنجاست كه ملائكه و روح بر انسان نازل میشود و اينها اسباب تكامل انسان قرار میشوند.
صلواتی ادامه داد: دليل اينكه میگوييم شبهای قدر يك بار در سال اتفاق میافتد و قرآن يك بار بر قلب انسان كامل به طور كامل نازل میشود اين ظرفيت همان است كه در اثر شب زندهداری به وجود آورده، همان ظرفيتی كه باعث میشود انسان بتواند هر سال آن همه معرفتها را در شب قدر درك كند و هر اندازه انسان در اثر عبادت و ارتباط شبانه آمادگی و ظرفيت خود را توسعه دهد به همان اندازه از برکات شب زندهداری بهرهمند میشود.
وی گفت: اما در زمینه شب زندهداری باید نكاتی را مدنظر داشت و آن اینکه در مرحله اول باید توجه داشت انسان مجاز نيست تمام شب را برای عبادت قرار دهد، به دلیل اینکه باید فردايش برای كسب و كار و فعاليتهای دنيویاش نيرو پيدا كند.
صلواتی گفت: انسان در جایی جایز است شب زندهداری كند كه يا خود قرآن مطرح كرده است به مانند آيه 2 سوره مزمل و يا اينكه در روايات وارد شده است. خطاب آیات قرآن به پیامبر(ص) این است که اندكی در شب را زندهداری كند كه تمام شب منظور نيست زيرا نمیخواهد برنامههای روزانهاش را مختل كند. البته در آيات ديگر نيز هست بنابراین و بر اساس بیان قرآن نبايد تمام شب را زندهداری كرد بلكه اندكی از شب را بايد به این امر اختصاص داد.
وی با بیان اینکه خداوند در مورد حضرت موسی(ع) مطرح میكند كه «وَ وَاعَدْنَا مُوسىَ ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً؛ و ما با موسى، سى شب وعده گذاشتيم سپس آن را با ده شب (ديگر) تكميل نموديم به اين ترتيب، ميعاد پروردگارش (با او)، چهل شب تمام شد؛ (اعراف؛ 142) اظهار کرد: در این آیه نیز تعبير به شب میكند كه ما آنها را به كوه طور برديم و بركات اين ارتباطی كه حضرت موسی(ع) در 40 شب برقرار كرد باعث شد كه رحمت خود را بر او نازل کنیم و يكی از بركات این رحمت، نزول لوح تورات و احكام دينی بر حضرت موسی(ع) بود. اين معنی از آیه به دست ميآيد که عبادت در شب يك ظرفيتی را در حضرت موسی(ع) بوجود آورد كه وحی الهی دريافت كند و در اين شب تورات بر حضرت موسی(ع) نازل شود.
صلواتی تصریح کرد: پيامبر اسلام(ص) نيز بعد از اينكه شبهای متعددی را به عبادت میپردازد در انتهای شب به رسالت میرسد و آيات قرآن بر قلب پيامبر(ص) نازل میشود. يعنی شب زندهداری، ظرفيتی برای انسان بوجود میآورد كه قلب انسان را توسعه میدهد و آماده پذيرش ارتباط با خدای متعال ميشود.
وی در ادامه با بيان اينكه آیات قرآن به سختی شب زندهداری برای انسان که ميل و طبع او هميشه به راحتطلبی گرايش دارد، اشاره میکنند، اظهار كرد: انسان وقتی بخواهد برای خدای خود و از برای عشقی كه به خدا دارد، از خواب و آسايش خود بزند، دست به شكست حالت طبيعی میزند و در برابر خدای خود مینشيند و شبهای متعدد اين كار را تكرار خواهد كرد كه با شكستن اين حالت طبيعی در واقع لجام نفس خود را به دست گرفته است و با اين تكرار آنقدر اراده خود را قوی كرده است كه توانسته بر طبيعت خود مسلط شود و لجام خود را به دست عقل دهد و در مسير بندگی قرار میگیرد.
وي گفت: در این مرحله ديگر عقل تصميمگيری میكند به اين معنی كه وقتی عقل راهنما شود با ارادهای كه انسان دارد، میتوان به مرحلهای رسيد كه روايت شده است: چشمههايی از حكمت برای انسان باز میشود و اين بركات به واسطه شب زندهداری محقق میگردد.
صلواتی گفت: وقتی حكمت آمد و راه روشن شد و انسان بر اساس حكمت و عقل حركت كرد، خطايي از او سر نميزند. در واقع در مسير حركتش توقف نخواهد كرد و ممتد و پيوسته در حال حركت خواهد بود. اين چنين انسانهايی به مرحله يقين میرسند به اين معنی كه عقل را به جای نفس حاكم میكنند و نفس انسان به جايی میرسد كه ارتباطش با خداوند برقرار میشود و ديگر آنجاست كه ملائكه و روح بر انسان نازل میشود و اينها اسباب تكامل انسان قرار میشوند.
صلواتی ادامه داد: دليل اينكه میگوييم شبهای قدر يك بار در سال اتفاق میافتد و قرآن يك بار بر قلب انسان كامل به طور كامل نازل میشود اين ظرفيت همان است كه در اثر شب زندهداری به وجود آورده، همان ظرفيتی كه باعث میشود انسان بتواند هر سال آن همه معرفتها را در شب قدر درك كند و هر اندازه انسان در اثر عبادت و ارتباط شبانه آمادگی و ظرفيت خود را توسعه دهد به همان اندازه از برکات شب زندهداری بهرهمند میشود.
