به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) مهدی ذهتابيان، استاد دانشگاه شامگاه سوم مردادماه در نشست جايگاه معنويت قرآنی در زندگی دانشجويی كه به ميزبانی بخش دانشگاهی نمايشگاه قرآن برگزار شد، طی سخنانی با بيان اينكه تمام مكاتبی كه در طول تاريخ معنويت را به جامعه عرضه كردهاند در موضوع ويژگی مشتركی دارند، عنوان كرد: چه مكاتب عرفانی حقيقی و چه مكاتب عرفانی غيرحقيقی همه مدعی هستند كه میخواهند انسان را تغيير بدهند اما سوال اينجاست كه يك معنويت حقيقی انسان را بايد به چه هدفی برساند.
ذهتابيان در ادامه سخنان خود افزود: اگر حركت يك جنين را از زمانی كه نطفه تشكيل و تا به يك انسان كامل می رسد در نظر بگيريم حركت تكاملی را در عضوسازی جنين مشاهده می كنيم كه هدف اساسی آن انطباق يافتن با شرايط زيستی دنيا است، كه در اين موضوع دو امر مهم وجود دارد نخست اينكه اگر حركت جنين بخواهد حركتی معنادار و هدفدار باشد، لازمه آن پذيرش وجود عالم دنيا است ما بايد وجود عالم دنيا را بپذيريم تا حركت جنين معنادار باشد، از سوی ديگر جنين نسبت به قوای خودش و عالم دنيا و شرايط زيستی دنيا دارای معرفتی صحيح است كه بنابراين معرفت حركت تكاملی خود را انجام میدهد.
وی با پرسشی به كاركرد معنويت صحيح و حقيقی پرداخت و افزود: با توجه به مثال ياد شده يك حركت معنوی صحيح حركتی است كه بعد معنوی انسان را منطبق با عالم معنا كند، چطور حركت يك جنين انطباق با حركت زيستی است بنابراين حركت معنوی صحيح هم بايد معنويت انسان را منطبق با عالم جهت دهد.
اين استاد دانشگاه با تاكيد بر اينكه در اين حوزه نيز دو نكته حائز اهميت وجود دارد، تصريح كرد: شرط هدفدار بودن يك حركت معنوی پذيرش وجود عالم معنا است، انسان بايد ابتدا وجود عالم را بپذيرد تا حركت معنوی حركت صحيحی باشد، اگر كسی خواهان حركت معنوی صحيح است بايد معرفت صحيح نسبت به خود و عالم معنا داشته باشد.
ذهتابيان با تاكيد بر اينكه انسان بايد نسبت به خود و عالم معنا معرفت صحيحی داشته باشد، بيان كرد: لذا اگر مكتبی عرضه شد كه شناخت صحيحی نسبت به انسان ارائه نكند اين مكتب هم قابل ارزش نيست چون معنويتی كه عرضه میكند معنويت صحيحی نيست.
وی با طرح پرسشی به ويژگی اساسی عالم معنا اشاره كرد و گفت: دلايل عقلی و وجدان انسان اين مطلب را روشن میكند كه انسان اگر در جهت خودخواهی، منفعتطلبی خود و تعدی و تجاوز به ديگران حركت كند اين خودخواهی نتيجه بی نهايتطلبی انسان در محدوديت است كه اقتضای عالم است، به طور مثال اگر ما معتقديم عالم معنا غير از عالم دنيا است قاعدتا اگر اقتضای عالم دنيا محدوديت عالم معنا نيز بايد عدم محدوديت باشد، اگر خودخواهی انسان نتيجه بی نهايتطلبی انسان در محدوه است كه اقتضای انسان است پس قاعدتا خودخواهی در آنجا راهی ندارد.
اين استاد دانشگاه افزود: بنابراين اگر اين موضوعات ويژگی اساسی عالم معنا است و انسان میخواهد با آن منطبق شود پس لازمه حركت صحيح معنوی عبور انسان از خود و خودخواهی است؛ اگرمكتب عرفانی عرضه شد كه جنبه خودخواهی انسان را عرضه كرد قاعدتا معنويت اين مكتب هم صحيح نيست چون انسان را نمیتواند با شرايط زيستی عالم تربيت كند
ذهتابيان با تاكيد بر اينكه مكاتب مختلف سه هدف كلی را دنبال میكنند، اظهار كرد: تعدادی از مكاتب همچون اسلام و مسيحيت در پی ايجاد و افزايش محبت در انسانها هستند، تعدادی از مكاتب نيز همچون شيطانپرستی در ايجاد و افزايش قدرت در انسان است و گروه سوم نيز مكاتب عرفانی همچون اوشو و يوگار است كه درصدد افزايش آرامش در انسانها هستند.
وی با بيان اينكه ويژگی اساسی عالم معنا عدم ورود خودخواهی به آن است، بيان كرد: بين اين سه هدف ياد شده با كمی تامل خواهيم دريافت كه مكاتبی كه در پی افزايش محبت در انسانها هستند مكاتبیاند كه در انسان نفی خوديت میكنند اگر مكتبی در پی قدرت و آرامش باشد قاعدتا جنبه خودخواهی را تقويت میكند بنابراين مكاتبی میتواند انسان را منطبق با عالم معنا بار آورد كه در مسير ايجاد محبت حركت كند.
ذهتابيان در ادامه سخنان خود افزود: اگر مكتبی عرضه شد كه در افزايش قدرت در انسان بود يا اگر مكتبی عرضه شد كه در آرامش بود اين مكاتب معنويت صحيح ارائه نمیكنند چون انسان را منطبق با عالم معنا پرورش نمیدهند، پس در بين اين مكاتب مكاتبی قابل پذيرش است كه هدف اساسی آن ايجاد محبت حقيقی در انسان باشد نه اينكه هر احساسی كه در انسان محبت ناميده شد آن را درست بدانيم بلكه آنچه كه انسان را منطبق با عالم معنا پرورش میدهد محبت حقيقی است.
اين استاد دانشگاه به ويژگیهای محبت حقيقی پرداخت و افزوذ: انسانها تمامی حركاتی كه انجام میدهند معمولا يا مربوط به حوزه اداركات افراد است يا مربوط به حوزه عمل، از سوی ديگر انسان دارای دو جنبه بعد نظر كه در پی ادراكات و بعد عمل كه در پی انجام افعال است، انسان اگر بخواهد به محبت حقيقی برسد بايد در بعد نظر كسب معرفت كند و در بعد عمل بر طبق معرفت عمل كند.
وی در بخش ديگری از سخنان خود به طرق كسب معرفت پرداخت و افزود: روش نخست در اين مقوله حس است كه برای همه مردم در حالت طبيعی اين معرفت قابل درك است، روش دوم نيز عقل است كه انسان با ادراكات عقلی صحيح معرفت را به دست میآورد و روش سوم نيز وحی است يعنی آنچه كه انبيا از جانب خدا در اختيار بشر قرار دادهاند و روش پايانی نيز معرفت شهودی است كه فرد خود به معرفت شهودی میرسد.
ذهتابيان ادامه داد: ولی در اين بين تنها دو طريق معرفت برای انسان باقی میماند كه از طريق آن میتواند معرفت صحيحی كسب كند، نخستين مقوله در اين عقل و دومين روش وحی است اگر شخصی از طريق وحی معرفت حاصل كرد و بر طبق اين معرفت عمل كرد نتيجه اين معرفت محيت حقيقی است چون انسان به هر ميزان كه صاحب معرفت شود صاحب محبت میشود.
اين استاد دانشگاه افزود: اگر مكتب عرفانی عرضه شود كه معرفت عقلانی را نفی كرد همچون مكاتب هندی و مسيحيت يا مكاتبی عرضه شد كه شريعت را نفی كرد يا مكتبی كه معرفت وحيانی را نفی كرد هيچ يك از اين مكاتب نمیتواند معرفت صحيح و حقيقی ارائه كنند.
وی با بيان اينكه پنج مقوله برای محبت حقيقی در نظر گرفتهاند، گفت: بسياری از مكاتب جديد توام هستند با بسياری از رذايل اخلاقی، اگر مكتبی عرضه شد كه دايه دار شهود بود ولی ملاكی برای تشخيص شهود صحيح و غيرصحيح ارائه نمیكرد اين مكتب قابل قبول نيست، مكاتب سرخ پوستی انسان را دعوت به اخلاق میكنند بدون اينكه ملاكی ارائه بدهند برای فضيلت اخلاقی رذيلت اخلاقی.
ذهتابيان با طرح پرسشی در خصوص علل گسترش معنويتهای جديد در دنيای كنونی، ادامه داد: دليل نخست گرايش خود انسان به معنويت است علل بعدی ماشينی شدن زندگی و سردی است كه اين زندگی برای انسان ايجاد كرده است سوم تعارضی است كه بين علم و دين عرضه شده از سوی كليسا به وجود آمده است و چهارم نيز حمايت غرب از معنويتهای جديد به منظور بازگشت انسان به نظام سرمايه داری و تقابل با معنويت حقيقی برای جلوگيری از رشد اين معنويت است.
وی ادامه داد: دانشگاههای كشور به عنوان يكی از مهم ترين مراكز فرهنگی كه با جوانان در تعامل هستند بايد اين توجه را داشته باشند كه با گسترش تكنولوژی و زندگی ماشينی در ايران هجمههای شديدی از سوی غرب برای گسترش معنويتهای كاذب آغاز شده است، بايد زمينهسازی لازم برای عرضه عرفان حقيقی به جوانان در قالب امكانات به روز و با استفاده از تمامی روشهای ممكن انجام شود تا معرفت حقيقی برلی پاسخگويی به جوانان كشور عرضه شود.