نمايشگاه قرآن؛ ارزيابی از فضای فعاليتهای قرآنی دستگاههای مختلف/ نقش كمرنگ وزارت علوم
گروه فعاليتهای قرآنی: مدير نظارت و ارزيابی بيست و يكمين نمايشگاه قرآن، نمايشگاه را يك ارزيابی عمومی و نخبگانی از فضای فعاليتهای قرآنی دستگاههای مختلف توصيف و بيان كرد: در اين زمينه انتقاداتی همچون كم كاری وزارت علوم، تحقيقات و فناوری وجود دارد.
رضا سلامتپناه، مدير نظارت و ارزيابی بيست و يكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، با اشاره به جامعالاطراف بودن قرآن، نمايشگاه قرآن را نيز دارای جامعيت خاصی دانست و بيان كرد: نمايشگاه قرآن كريم يك فعاليت متنوع و متكثر قرآنی ـ فرهنگی است و دارای جامعيتی است كه برآمده از قرآن است و بناست كه در عين حالی كه دانش، بينش و مهارت قرآنی مخاطبان خود را افزايش میدهد، در حد توان آئينهدار فعاليتهای قرآنی كشور و به نحوی منعكسكننده ظرفيتهای قرآنی كشور باشد.
سلامتپناه افزود: در مجموع هدف نمايشگاه قرآن را میتوان تحت عنوان فرهنگسازی انس با قرآن توصيف كرد؛ در عين حال كه وظيفه راهبردی اطلاعرسانی فعاليتهای قرآنی را نيز داراست.
وی با اشاره به فعاليت دو دههای اين نمايشگاه و اين كه اين نمايشگاه پس از اين دو دهه واجد ادبياتی مخصوص به خود شده، گفت: نمايشگاه قرآن پس از دو دهه و پس از اين كه با نگاهی متبركانه و همراه با تيمّن به قرآن شكل گرفت و خود را فضايی برای ارائه زيبايیها و جمال ظاهری قرآن قلمداد كرد، اكنون با رسيدن به بلوغ، مدعی است كه نشاندهنده ظرفيتهای اجتماعی، تبليغی و دانشی قرآن است.
سلامتپناه ادامه داد: نمايشگاه اكنون به مرحلهای رسيده است كه علاوه بر نگاه تيمّنمحور و تبركمحور و ارائه زيبايیهای بصری و تجسمی قرآن، به فضای جامعهسازی قرآنی، به فضای جامعنگر قرآنی و به فضای اطلاعرسانی و راهبری امور قرآنی كشور نيز توجه دارد و حتی ادبيات و گفتمان تمدنسازی قرآنی را نيز كه در دو سه سال اخير، با توجه به مطالبات مقام معظم رهبری شكل گرفته است، پيگيری میكند و ما حتی امسال همايش يكروزهای را با عنوان «حاكميت معرفتی قرآن در هويتبخشی تمدنی» در نمايشگاه داشتيم.
وی البته اين را شأن ادعايی نمايشگاه دانست و در ارزيابی خود از روند نمايشگاه قرآن و ميزان توفيق آن گفت: دو دهه قبل ما از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صرفاً نقشی مجريانه را متوقع بوديم، اما امروزه با توجه به تقسيم وظايف قرآنی دستگاهها، شرايط به نحوی است كه وزارت ارشاد جايگاه متولی برگزاری، به معنای هماهنگكننده فرابخشی برگزاری را يافته؛ كه هر چند در درون خود ادبياتی تصدیگرايانه را نيز دارد، اما اين وظيفه را دارد كه فعاليتهای دستگاههايی را كه از دولت و نظام اسلامی بودجه قرآنی دريافت میكنند و متعهد و ملزم به فعاليت قرآنی هستند، منجمله خودش را، در نمايشگاه قرآن به منصه و بر كرسی ظهور و ارائه بنشاند.
مدير نظارت و ارزيابی بيست و يكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم نمايشگاه را در واقع يك ارزيابی عمومی و نخبگانی از فضای فعاليتهای قرآنی دستگاههای مختلف توصيف كرد و در اين زمينه انتقاداتی را متوجه نمايشگاه قرآن دانست و گفت: يكی از انتقادات اين است كه وزارت علوم، تحقيقات و فناوری كمترين نقش را در نمايشگاه قرآن دارد؛ در حالی كه بخش عمدهای از بودجههای قرآنی به وزارت علوم داده میشود و اين وزارت متولی تربيت نيروی انسانی قرآنی و توليد دانش قرآنبنيان است.
سلامتپناه ادامه داد: فضا برای عرضه فعاليتهای قرآنی در اختيار وزارت علوم گذاشته شده، اما به دليل اين كه فعاليت عمدهای در اين حوزه، يعنی در حوزه تربيت نيروی انسان متخصص قرآنی مناسب با مطالبات جامعه و متناسب با مطالبات تمدنی نظام ندارد، حضوری جدی نيز در نمايشگاه قرآن پيدا نمیكند. اين به اين دليل است كه وزارت علوم وظيفه خود را انجام نداده است.
وی اين اشكال را متوجه آموزش و پرورش نيز دانست و عنوان كرد: شما در نمايشگاه قرآن چه توليد ادبيات مرتبط با قرآن و چه گزارش جدی در اين حوزه از آموزش و پرورش میبينيد؛ تنها میتوان ديد كه آموزش و پرورش در اين حوزه برخی فعاليتهای نمادين آموزشی دارد كه میتواند با موضوع غير قرآن نيز باشد و ادبيات و جريانی خاص ديده نمیشود.
سلامتپناه آفت جدی برای نمايشگاه قرآن كريم را در اين دانست كه اين نمايشگاه به سمتی برود كه به عنوان يك نمايشگاه عمومی و دينی شناخته و مطرح شود و بيان كرد: بنده صد در صد مخالف با اين ادبيات هستم كه نمايشگاه قرآن يك تفرجگاه معنوی شناخته شود؛ ادبياتی كه در سه سال اخير توسط مسئولان ما هم به كار گرفته شده است.
وی با بيان اين كه كاركرد نمايشگاه قرآن تفرجگاه معنوی نيست، خاطرنشان كرد: ايجاد تفرجگاه معنوی وظيفه معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نيست و ايجاد تفرجگاه معنوی مطالبهای است كه ما از شهرداری داريم. شهرداری با فضای نمادها و نمودها و آرايههای بصری شهری اسلامی ايجاد كند؛ شهری كه مبتنی بر آرامش و آسايش اسلامی است و تفرجگاهی معنوی محسوب میشود كه موجب ارتقای معنوی شهروندان خود میشود.
مدير نظارت و ارزيابی بيست و يكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم با تأكيد مجدد بر اين كه وظيفه ما در نمايشگاه قرآن ايجاد تفرجگاه معنوی نيست، گفت: «تفرجگاه معنوی» واژهای است كه شايسته نمايشگاه قرآن نيست.
وی با اشاره به دو كاركرد عمده نمايشگاه قرآن بيان كرد: نمايشگاه قرآن فضايی است برای اطلاعرسانی و ارائه فعاليتهای قرآنی دستگاهها و مراكز عمومی و مردمنهاد و همچنين فضايی است برای ارتقای دانش، بينش و مهارت قرآنی مخاطبان و فرهنگسازی انس با قرآن كريم. اين كاركرد اصلی نمايشگاه قرآن است و برای ارائه اين راهبردها و سياستها، از ابزار هنر، از ابزار رسانه و از ابزارهای جذاب و جمالگرايانه نيز بهره میبرد.
سلامتپناه يكی از آسيبهای نمايشگاه را عدم وجود رويكرد نقادانه نسبت به آن دانست و اظهار كرد: به نظر بنده يكی از آسيبهای جدی نمايشگاه كه زيرمجموعه كلانآسيب فعاليتهای قرآنی كشور است، اين است كه نهادهای رسانهای و نهادهای نخبگانی به تحليل مبتنی بر نقد پيشبرانه فعاليتهای قرآنی و از جمله نمايشگاه قرآن نمیپردازند. شما در حوزه سياست، در حوزه حقوق، در حوزه علوم اجتماعی چه ميزان نقد و تحليل فعاليتهای مرتبط با اين حوزهها را میبينيد؛ بسيار زياد، اما در حوزه فعاليتهای قرآنی به هيچ وجه اينگونه نيست.
وی با بيان اين كه مقدس دانستن قرآن لزوماً به معنای مقدسانگاری فعاليتهای قرآنی نيست، گفت: متأسفانه فضايی حاكم شده است كه ما مدام در آن به تكرار تمجيد از خود و فعاليتهای قرآنی میپردازيم؛ در صورتی كه در شرايطی میتوانيم شكوفا و بالنده شويم كه نقدهای عقلانی و عقلائی مبتنی بر تقوا و مبتنی بر انديشه پيشبرانه، كه نياز جدی ماست، وجود داشته باشد. اما متأسفانه اين را در فضای رسانهای نداريم.
سلامتپناه جای چنين رويكردی را در رسانهها خالی دانست و بيان كرد: متأسفانه برداشتی كه از نقد وجود دارد، بیتقوايی در فضای رسانه است، در صورتی كه مراد ما از نقد، نقدی است كه شكوفاكننده است و به بيان ديگر مشكلاتی را كه برای رسيدن به نقطه مطلوب وجود دارد، بيان نشان میدهد.
سلامتپناه افزود: در مجموع هدف نمايشگاه قرآن را میتوان تحت عنوان فرهنگسازی انس با قرآن توصيف كرد؛ در عين حال كه وظيفه راهبردی اطلاعرسانی فعاليتهای قرآنی را نيز داراست.
وی با اشاره به فعاليت دو دههای اين نمايشگاه و اين كه اين نمايشگاه پس از اين دو دهه واجد ادبياتی مخصوص به خود شده، گفت: نمايشگاه قرآن پس از دو دهه و پس از اين كه با نگاهی متبركانه و همراه با تيمّن به قرآن شكل گرفت و خود را فضايی برای ارائه زيبايیها و جمال ظاهری قرآن قلمداد كرد، اكنون با رسيدن به بلوغ، مدعی است كه نشاندهنده ظرفيتهای اجتماعی، تبليغی و دانشی قرآن است.
سلامتپناه ادامه داد: نمايشگاه اكنون به مرحلهای رسيده است كه علاوه بر نگاه تيمّنمحور و تبركمحور و ارائه زيبايیهای بصری و تجسمی قرآن، به فضای جامعهسازی قرآنی، به فضای جامعنگر قرآنی و به فضای اطلاعرسانی و راهبری امور قرآنی كشور نيز توجه دارد و حتی ادبيات و گفتمان تمدنسازی قرآنی را نيز كه در دو سه سال اخير، با توجه به مطالبات مقام معظم رهبری شكل گرفته است، پيگيری میكند و ما حتی امسال همايش يكروزهای را با عنوان «حاكميت معرفتی قرآن در هويتبخشی تمدنی» در نمايشگاه داشتيم.
وی البته اين را شأن ادعايی نمايشگاه دانست و در ارزيابی خود از روند نمايشگاه قرآن و ميزان توفيق آن گفت: دو دهه قبل ما از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صرفاً نقشی مجريانه را متوقع بوديم، اما امروزه با توجه به تقسيم وظايف قرآنی دستگاهها، شرايط به نحوی است كه وزارت ارشاد جايگاه متولی برگزاری، به معنای هماهنگكننده فرابخشی برگزاری را يافته؛ كه هر چند در درون خود ادبياتی تصدیگرايانه را نيز دارد، اما اين وظيفه را دارد كه فعاليتهای دستگاههايی را كه از دولت و نظام اسلامی بودجه قرآنی دريافت میكنند و متعهد و ملزم به فعاليت قرآنی هستند، منجمله خودش را، در نمايشگاه قرآن به منصه و بر كرسی ظهور و ارائه بنشاند.
مدير نظارت و ارزيابی بيست و يكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم نمايشگاه را در واقع يك ارزيابی عمومی و نخبگانی از فضای فعاليتهای قرآنی دستگاههای مختلف توصيف كرد و در اين زمينه انتقاداتی را متوجه نمايشگاه قرآن دانست و گفت: يكی از انتقادات اين است كه وزارت علوم، تحقيقات و فناوری كمترين نقش را در نمايشگاه قرآن دارد؛ در حالی كه بخش عمدهای از بودجههای قرآنی به وزارت علوم داده میشود و اين وزارت متولی تربيت نيروی انسانی قرآنی و توليد دانش قرآنبنيان است.
سلامتپناه ادامه داد: فضا برای عرضه فعاليتهای قرآنی در اختيار وزارت علوم گذاشته شده، اما به دليل اين كه فعاليت عمدهای در اين حوزه، يعنی در حوزه تربيت نيروی انسان متخصص قرآنی مناسب با مطالبات جامعه و متناسب با مطالبات تمدنی نظام ندارد، حضوری جدی نيز در نمايشگاه قرآن پيدا نمیكند. اين به اين دليل است كه وزارت علوم وظيفه خود را انجام نداده است.
وی اين اشكال را متوجه آموزش و پرورش نيز دانست و عنوان كرد: شما در نمايشگاه قرآن چه توليد ادبيات مرتبط با قرآن و چه گزارش جدی در اين حوزه از آموزش و پرورش میبينيد؛ تنها میتوان ديد كه آموزش و پرورش در اين حوزه برخی فعاليتهای نمادين آموزشی دارد كه میتواند با موضوع غير قرآن نيز باشد و ادبيات و جريانی خاص ديده نمیشود.
سلامتپناه آفت جدی برای نمايشگاه قرآن كريم را در اين دانست كه اين نمايشگاه به سمتی برود كه به عنوان يك نمايشگاه عمومی و دينی شناخته و مطرح شود و بيان كرد: بنده صد در صد مخالف با اين ادبيات هستم كه نمايشگاه قرآن يك تفرجگاه معنوی شناخته شود؛ ادبياتی كه در سه سال اخير توسط مسئولان ما هم به كار گرفته شده است.
وی با بيان اين كه كاركرد نمايشگاه قرآن تفرجگاه معنوی نيست، خاطرنشان كرد: ايجاد تفرجگاه معنوی وظيفه معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نيست و ايجاد تفرجگاه معنوی مطالبهای است كه ما از شهرداری داريم. شهرداری با فضای نمادها و نمودها و آرايههای بصری شهری اسلامی ايجاد كند؛ شهری كه مبتنی بر آرامش و آسايش اسلامی است و تفرجگاهی معنوی محسوب میشود كه موجب ارتقای معنوی شهروندان خود میشود.
مدير نظارت و ارزيابی بيست و يكمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كريم با تأكيد مجدد بر اين كه وظيفه ما در نمايشگاه قرآن ايجاد تفرجگاه معنوی نيست، گفت: «تفرجگاه معنوی» واژهای است كه شايسته نمايشگاه قرآن نيست.
وی با اشاره به دو كاركرد عمده نمايشگاه قرآن بيان كرد: نمايشگاه قرآن فضايی است برای اطلاعرسانی و ارائه فعاليتهای قرآنی دستگاهها و مراكز عمومی و مردمنهاد و همچنين فضايی است برای ارتقای دانش، بينش و مهارت قرآنی مخاطبان و فرهنگسازی انس با قرآن كريم. اين كاركرد اصلی نمايشگاه قرآن است و برای ارائه اين راهبردها و سياستها، از ابزار هنر، از ابزار رسانه و از ابزارهای جذاب و جمالگرايانه نيز بهره میبرد.
سلامتپناه يكی از آسيبهای نمايشگاه را عدم وجود رويكرد نقادانه نسبت به آن دانست و اظهار كرد: به نظر بنده يكی از آسيبهای جدی نمايشگاه كه زيرمجموعه كلانآسيب فعاليتهای قرآنی كشور است، اين است كه نهادهای رسانهای و نهادهای نخبگانی به تحليل مبتنی بر نقد پيشبرانه فعاليتهای قرآنی و از جمله نمايشگاه قرآن نمیپردازند. شما در حوزه سياست، در حوزه حقوق، در حوزه علوم اجتماعی چه ميزان نقد و تحليل فعاليتهای مرتبط با اين حوزهها را میبينيد؛ بسيار زياد، اما در حوزه فعاليتهای قرآنی به هيچ وجه اينگونه نيست.
وی با بيان اين كه مقدس دانستن قرآن لزوماً به معنای مقدسانگاری فعاليتهای قرآنی نيست، گفت: متأسفانه فضايی حاكم شده است كه ما مدام در آن به تكرار تمجيد از خود و فعاليتهای قرآنی میپردازيم؛ در صورتی كه در شرايطی میتوانيم شكوفا و بالنده شويم كه نقدهای عقلانی و عقلائی مبتنی بر تقوا و مبتنی بر انديشه پيشبرانه، كه نياز جدی ماست، وجود داشته باشد. اما متأسفانه اين را در فضای رسانهای نداريم.
سلامتپناه جای چنين رويكردی را در رسانهها خالی دانست و بيان كرد: متأسفانه برداشتی كه از نقد وجود دارد، بیتقوايی در فضای رسانه است، در صورتی كه مراد ما از نقد، نقدی است كه شكوفاكننده است و به بيان ديگر مشكلاتی را كه برای رسيدن به نقطه مطلوب وجود دارد، بيان نشان میدهد.
