بررسی چرايی نگارش ترجمههای متعدد از قرآن/
تصحيح ترجمههای قرآن نيازمند تخصص در آياتالاحكام است
گروه ادب: يك پژوهشگر و مترجم قرآن كريم با اشاره به اينكه بسياری از ترجمههای صورت گرفته از قرآن كريم اشتباههای بسياری دارند، افزود: تصحيح اين حوزه نيازمند آن است كه كارشناس، در حوزه آياتالاحكام تخصص داشته باشد.
حجتالاسلام و المسلمين محمدعلی كوشا، پژوهشگر قرآن، محقق و مدرس حوزه علميه قم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، به بررسی ضرورت ترجمههای متعدد از قرآن پرداخت و در پاسخ به اينكه با وجود ترجمههايی كه تا امروز از قرآن كريم شده است، نيازی به ترجمههای جديد وجود دارد يا خير، اظهار كرد: اگر اين نياز وجود نداشت، صد و چهل نقد به ترجمههای حاضر نمینوشتم.
وی ادامه داد: من به ترجمههای نگاشته شده از قرن چهارم تاكنون 140 نقد نوشتهام و متاسفانه بسياری از اين ترجمهها سراسر اشتباه هستند. ترجمه در درجه نخست بايد متناسب با زبان، فكر و فرهنگ زمان خود باشد و همين موضوع ضرورت نگارش ترجمههای جديد را مشخص میكند.
حجتالاسلام كوشا افزود: ترجمههای قرون چهارم تا ششم، امروزه تنها ارزش ميراث فكری و فرهنگی دارند، اما بايد با توجه به نثر امروز آن را ترجمه كرد تا فرهنگ اصيل قرآنی برای مردم قابل فهم باشد كه اين موضوع در دو حوزه نثر و آئين نگارش در ترجمههای جديد بسيار مهم است.
اين پژوهشگر حوزه دين با بيان اينكه تا پنجاه درصد اشتباههای ترجمهها به آئين نگارش و ويرايش باز میگردد، اظهار كرد: باقی اشتباهها نيز به تخصص مترجم مربوط میشود كه بايد شرايط لازم را داشته باشد و البته اين مطالب و شرايط را در كتابی با عنوان «پژوهشی در ترجمههای برتر» مورد بررسی دقيق قرار دادهام.
نگارنده كتاب «پژوهشی در ترجمههای برتر» ادامه داد: كسی كه در آياتالاحكام تخصص ندارد، نمیتواند آنها را صحيح ترجمه كند. كسی كه در اصول و عقايد مشكل دارد، نمیتواند آيات مربوط به صفات خداوند را به شكل درستی تفكيك كند و مثلاً ميان صفات ذات و صفات فعل به تشكيك و اشتباه میافتد.
وی با بيان اينكه كُمِيت بسياری از مترجمان در اين حوزه لنگ است، عنوان كرد: آنهايی كه تسلّط به ادبيات عرب ندارند، گاهی لازم را متعدی و گاهی متعدی را لازم؛ گاهی مجهول را معلوم و گاهی نيز معلوم را مجهول ترجمه كردهاند و دليل آن را نيز در ضعف پايههای ادبيات آنها بايد جستوجو كرد.
حجتالاسلام كوشا با اعلام اينكه بيش از دو سال است كه در حوزه علميه به تدريس ترجمه قرآن مشغول است، گفت: عدهای از فضلا در اين درس حاضر میشوند و من برای آنها قرآن را ترجمه میكنم و ترجمهای كه در اين جلسات انجام میشود، ترجمه اجتهادی است.
اين محقق و مدرس حوزه علميه قم عنوان كرد: در اين جلسات از ابتدای قرآن شروع كردهام و تا سوره اعراف پيش رفتهام و نكته مهم اين جلسات، ارائه ترجمه استدلالی و اجتهادی همراه با پانوشتها و توضيحات كوتاه و ضروری است.
وی در ادامه به بیتوجهی مسئولان متولی فرهنگ به مباحث مهمی نظير ترجمه كلامالله اشاره و اظهار كرد: متاسفانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به اين دست كارهای تحقيقی توجهی نمیكند و بهانه به دست معاندان میدهد. البته ایكاش تنها بهانه میداد؛ وقتی جلوگيری از ترويج ترجمههای غلط نمیكند يا حتی به ترجمههای شاخص مجوز انتشار نمیدهد، ديگر راهی برای بهبود اوضاع نيست.
حجتالاسلام كوشا در بخش ديگری از سخنان خود به تقبيح شيوه برخورد گزينشی در وزارت ارشاد پرداخت و اظهار كرد: اين شيوه فرهنگسازی از پايه اشتباه است. با اين نوع شيوه انتخابی، به جای فرهنگسازی، فرهنگسوزی میكنيم.
وی همچنين عنوان كرد: پيش از اين نيز گفتهام كه وزارت فرهنگ و ارشاد نبايد به آثاری كه سراسر خرافات است مجوز دهد، ولی به آثار فاخر مجوز دهد.
وی ادامه داد: من به ترجمههای نگاشته شده از قرن چهارم تاكنون 140 نقد نوشتهام و متاسفانه بسياری از اين ترجمهها سراسر اشتباه هستند. ترجمه در درجه نخست بايد متناسب با زبان، فكر و فرهنگ زمان خود باشد و همين موضوع ضرورت نگارش ترجمههای جديد را مشخص میكند.
حجتالاسلام كوشا افزود: ترجمههای قرون چهارم تا ششم، امروزه تنها ارزش ميراث فكری و فرهنگی دارند، اما بايد با توجه به نثر امروز آن را ترجمه كرد تا فرهنگ اصيل قرآنی برای مردم قابل فهم باشد كه اين موضوع در دو حوزه نثر و آئين نگارش در ترجمههای جديد بسيار مهم است.
اين پژوهشگر حوزه دين با بيان اينكه تا پنجاه درصد اشتباههای ترجمهها به آئين نگارش و ويرايش باز میگردد، اظهار كرد: باقی اشتباهها نيز به تخصص مترجم مربوط میشود كه بايد شرايط لازم را داشته باشد و البته اين مطالب و شرايط را در كتابی با عنوان «پژوهشی در ترجمههای برتر» مورد بررسی دقيق قرار دادهام.
نگارنده كتاب «پژوهشی در ترجمههای برتر» ادامه داد: كسی كه در آياتالاحكام تخصص ندارد، نمیتواند آنها را صحيح ترجمه كند. كسی كه در اصول و عقايد مشكل دارد، نمیتواند آيات مربوط به صفات خداوند را به شكل درستی تفكيك كند و مثلاً ميان صفات ذات و صفات فعل به تشكيك و اشتباه میافتد.
وی با بيان اينكه كُمِيت بسياری از مترجمان در اين حوزه لنگ است، عنوان كرد: آنهايی كه تسلّط به ادبيات عرب ندارند، گاهی لازم را متعدی و گاهی متعدی را لازم؛ گاهی مجهول را معلوم و گاهی نيز معلوم را مجهول ترجمه كردهاند و دليل آن را نيز در ضعف پايههای ادبيات آنها بايد جستوجو كرد.
حجتالاسلام كوشا با اعلام اينكه بيش از دو سال است كه در حوزه علميه به تدريس ترجمه قرآن مشغول است، گفت: عدهای از فضلا در اين درس حاضر میشوند و من برای آنها قرآن را ترجمه میكنم و ترجمهای كه در اين جلسات انجام میشود، ترجمه اجتهادی است.
اين محقق و مدرس حوزه علميه قم عنوان كرد: در اين جلسات از ابتدای قرآن شروع كردهام و تا سوره اعراف پيش رفتهام و نكته مهم اين جلسات، ارائه ترجمه استدلالی و اجتهادی همراه با پانوشتها و توضيحات كوتاه و ضروری است.
وی در ادامه به بیتوجهی مسئولان متولی فرهنگ به مباحث مهمی نظير ترجمه كلامالله اشاره و اظهار كرد: متاسفانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به اين دست كارهای تحقيقی توجهی نمیكند و بهانه به دست معاندان میدهد. البته ایكاش تنها بهانه میداد؛ وقتی جلوگيری از ترويج ترجمههای غلط نمیكند يا حتی به ترجمههای شاخص مجوز انتشار نمیدهد، ديگر راهی برای بهبود اوضاع نيست.
حجتالاسلام كوشا در بخش ديگری از سخنان خود به تقبيح شيوه برخورد گزينشی در وزارت ارشاد پرداخت و اظهار كرد: اين شيوه فرهنگسازی از پايه اشتباه است. با اين نوع شيوه انتخابی، به جای فرهنگسازی، فرهنگسوزی میكنيم.
وی همچنين عنوان كرد: پيش از اين نيز گفتهام كه وزارت فرهنگ و ارشاد نبايد به آثاری كه سراسر خرافات است مجوز دهد، ولی به آثار فاخر مجوز دهد.
