به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، بزرگنمايی و افراط در تاريخنگاری به اندازه اغماضهای بیجا و برخوردهای تفريطی و انفعالی زيانآور است و هر دو، جامعه تشنه حقيقت را به گمراهی میكشاند. واقعگرايی، حقيقتبينی و دقتِ توأم با صداقتِ يك مورخ، سرمايه ارزشمندی است كه وی را همه جای آثارش از گزند خطا و خيانت و انحراف مصون میدارد. اين دقت و تأمل در بررسی رويدادهای منتهی به انقلاب اسلامی و حوادث سه دهه اخير اهميت بيشتری دارد. سير تحولات شكلگيری، پيروزی و تداوم انقلاب اسلامی، حركت كشور به سوی استقلال، حاكميت ملی وعدم وابستگی، سير پرفراز و نشيبی است كه نويسندگان فراوانی كوشيدهاند به آن بپردازند. ليبرالها، سلطنتطلبان، فراماسونها و كمونيستها از جمله كسانی بودند كه درباره انقلاب اسلامی قلم زدهاند و آثار خود را منتشر كردهاند. در اين ميان شناخت سره از ناسره به نقدی منصفانه و منطبق با حقايق انقلاب اسلامی نيازمند است كه مركز اسناد انقلاب اسلامی بدان همت گماشته.
در اين مجلد، شش كتاب از نويسندگان داخلی و خارجی درباره انقلاب اسلامی ايران مورد بررسی و نقد قرار گرفتهاند. مقاله اول به نقد كتاب «بازخوانی جامعهشناختی سنتگرايی و تجددطلبی در ايران بين دو انقلاب» اختصاص دارد كه توسط جواد افشاركهن به رشته تحرير درآمده و علی كردی به بررسی و نقد آن پرداخته است. نويسنده در اين كتاب، به موضوع منازعه ديرين و همچنان پا برجای «سنت و تجدد» پرداخته است. وی با محور قرار دادن بينش جامعهشناختی، در پی واكاوی زمينههای اجتماعی پيدايش تجددگرايی و سنتگرايی در ايران و رشد و دوام آنهاست. در اين اثر، به عوامل داخلی جامعه توجه شده و از بررسی نقش و تأثير عوامل خارجی پرهيز شده است. همانطور كه مؤلف در پيشگفتار كتاب تأكيد كرده است، مفاهيم كليدی اين تحقيق يعنی «سنت»، «سنتگرايی»، «تجدد» و «تجددگرايی» فارغ از بار ارزشی مثبت و منفی آنها و به دور از داوری بررسی شده و صرفاً به منظور تفكيك نيروهای اجتماعی وابسته به هر طيف به كار گرفته شده است. اين مقاله با استناد به نظريههای مختلف موجود در اين موضوع، ديدگاههای نويسنده را نقد میكند.
مقاله دوم، نقد كتاب «آخرين روزها: پايان سلطنت و درگذشت شاه» نوشته هوشنگ نهاوندی است كه به قلم ولیاله حامیكلوانق نوشته شده است. در اين كتاب نهاوندی «وزير علوم دولت شريفامامی و رئيس دفتر فرح» درصدد است تا اثبات كند كه دول غربی همچون آمريكا عليه رژيم شاه توطئههايی كردند كه به وقوع انقلاب اسلامی انجاميد. ناقد محترم، توهم توطئه و عدم پايبندی نويسنده به انصاف در بازگويی وقايع را با استناد به منابع متعدد بررسی و نقد كرده است.
احمدرضا عصاری در مقاله سوم اين مجموعه به نقد كتاب «ايران؛ از ديكتاتوری سلطنتی تا دينسالاری» پرداخته است. اين كتاب را محمد امجد تأليف كرده و حسين مفتخری آن را به فارسی برگردانده است. ساختار روشی و محتوايی كتاب از حيث گستردگی موضوعهای مطرح شده در آن، به همراه ناديده گرفتن برخی مباحث روشی از سوی مؤلف، تأثير مستقيمی بر نگارش و تجزيه و تحليلهای آن داشته است. همچنين تحليل مباحث از منظر يك ناظر بيرونی و بدون اشراف عميق نسبت به جريانهای داخلی ايران در زمان وقوع انقلاب اسلامی، در اين مقاله بررسی و نقد شده است.
محمد مبشری در مقاله پنجم، كتاب «شكست شاهانه» نوشته ماروين زونيس را كه به قلم عباس مخبر به فارسی برگردانده شده، بررسی و نقد كرده است. زونيس كوشيده است تا بر مبنای يك تحليل روانشناختی از شخصيت شاه، وقوع انقلاب اسلامی را تبيين كند. با وجود اين، نويسنده در تحليل خود از نقش شرايط بينالمللی بهويژه مواضع و اقدامات دولت آمريكا غافل نيست، ناقد با استناد به منابع تاريخی و متقن به بررسی و نقد تحليلهای نويسنده پرداخته است.
جلد اول كتاب «مصدق؛ سالهای مبارزه و مقاومت» نوشته غلامرضا نجاتی در مقاله ششم توسط شبنم سرآمد بررسی و نقد شده است. نجاتی در اين كتاب جوانب مختلف زندگی و فعاليتهای مصدق، دوران پرتلاطم ملی شدن صنعت نفت را مفصل و با حواشی زياد بررسی كرده است. غفلت از برخی جريانهای سياسی و مذهبی، يكسونگری مؤلف، ذهنيت ضدروحانيت و غيره، مواردی است كه ناقد با مراجعه به اسناد و منابع مربوط به آن دوره تاريخی، كتاب مذكور را ارزيابی كرده است.
شايان ذكر است اين كتاب در شمارگان دو هزار نسخه و 176 صفحه و به قيمت 70 هزار ريال در نخستين روز شهريورماه سال جاری برای مخاطبان و علاقهمندان روانه بازار نشر شد.