اصول بهداشتی زيارتگاهها، اماكن عمومی و مسكن در قرآن و روايات
گروه سلامت: سلامتی جسمی و روحی انسان با مكان زندگی او ارتباط مستقيم دارد؛ به طوریكه رعايت اصول بهداشتی زيارتگاهها، اماكن عمومی و مسكن در روايات مختلف، مورد توجه ائمه معصومين(ع) قرار گرفته است كه مشروح آن در كتاب «قرآن و طب» آورده شده است.
سلامتی جسمی و روحی انسان با مكان زندگی او ارتباط مستقيم دارد؛ به طوریكه رعايت اصول بهداشتی زيارتگاهها و اماكن عمومی به منظور حفظ و تأمين سلامت افرادی كه به اين مكانها مراجعه میكنند و بهداشت و پاكيزگی مسكن نيز برای آرامش روانی انسان، دلپذير شدن مسكن و كاهش بروز سوانح ضروری، مورد توجه ائمه معصومين(ع) قرار گرفته است.
بهداشت اماكن عمومی و زيارتگاهها به منظور حفظ و تأمين سلامت افرادی است كه به اين مكانها مراجعه میكنند و رعايت نكردن اصول بهداشتی در اين اماكن میتواند مشكلات فراوانی را موجب شود؛ زيرا اين مراكز میتوانند كانون بسيار مهمی در انتقال و انتشار انواع مختلف بيماریها به شمار روند.
هنگامیكه خداوند خانه كعبه را برای عبادت حضرت ابراهيم(ع) و امتهای پس او برمیگزيد، به وی يادآوری كرد: «وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَیْتِ أَن لَّا تُشْرِكْ بِی شَیْئًا وَطَهِّرْ بَیْتِیَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ؛ پس از طهارت درون به طهارت بيرون بپرداز و خانهام را برای زائران و طواف كنندگان، مقيمان و نمازگزاران پاكيزه بدار» (آيه 26 سوره حج)
مسكن باعث آرامش روانی انسان است و دلپذير شدن آن نيازمندیهای انسان از نظر سلامتی، ايمنی، استراحت، فعاليتهای خانگی، تفريحی و اجتماعی را مرتفع میكند. به طوریكه وسعت و روشنايی از جمله ويژگیهای آن برشمرده شده و در پارهای از احاديث و روايات به اين ويژگیهای مسكن اشاره شده است و امام صادق(ع) در اين مورد، میفرمايند: «از سعادت انسان، وسعت خانه است. وسعت خانه موجب راحتی و آسايش مومن است» و امام علی(ع) نيز در اين مورد میفرمايند: «خانه تنگ از مشقات زندگی است.»
همچنين، روشنايی مناسب در مسكن از لحاظ بهداشتی حائز اهميت فراوان است؛ به طوریكه نور مناسب علاوه بر كاهش سوانح و حوادث مسكن، در آرامش روانی مطلوب ساكنين مؤثر است و از سوی ديگر، نور آفتاب در تأمين ويتامينD ميكروبكشی و تحريك جريان خون و مبارزه با بيماری سل نقش ايفا میكند.
به همين دليل قرآن يكی از ويژگیهای بهداشت مسكن را آفتابگيری آن میداند و جهت قرار گرفتن مناسب جنوبی، شمالی است و خداوند در آيه 17 سوره كهف میفرمايد: «آفتاب را میبينی كه از سمت راست غارشان بر میآيد و از سمت چپ غروب میكند؛ در حالی كه آنان در جای فراخ از آن قرار گرفتهاند، اين از نشانههای خداست» و امام صادق(ع) نيز در اين مورد میفرمايد: «روشن كردن چراغ قبل از غروب آفتاب، پريشانی و فقر را از بين میبرد.»
همچنين يكی ديگر از اصول اساسی مسكن، جمعآوری و دفع صحيح بهداشتی مواد زايد و نظافت و پاكيزگی آن است كه عوامل تهديدكننده سلامتی را كاهش داده و شرايط مناسبی را برای زندگی مهيا میكند و سبب كاهش رشد حشرات و جوندگان و بيماریهای ناشی از آنها میشود كه امام صادق(ع) در اين مورد میفرمايد: «درگاره منزلتان را بروبيد و پاكيزه كنيد و به يهود شبيه نباشيد» و در جای ديگر نيز میفرمايند: «شستن ظرف و روبيدن درگاه خانه موجب جلب روزی میشود» و امام علی(ع) نيز میفرمايد: «خانههای خود را از تار عنكبوت پاك كنيد كه گذاشتن آن در خانه باعث فقر و پريشانی میشود.»
بهداشت زباله و مواد زائد يكی از اصول مهم مربوط به بهداشت محيط است، زيرا نه تنها موجب شيوع بيماریها، تعفن و زشتی محيط میشوند، بلكه میتوانند با آلوده كردن آب، خاك و هوا، خسارتهای زيستی محيطی فراوانی را به بار آورند.
نگهداری زباله در مسكن زمينهساز فعاليت ميكرو ارگانيسمها، تجزيه مواد آلی، توليد بوی نامطبوع و رشد و تكثير حشرات میشود كه در بسياری از احاديث و روايات به جمع آوری و دفع زبالههای مسكن اشاره شده است.
پيامبر(ص) میفرمايند: «خاكروبه را شب در خانه نگذاريد و روز بيرون بريد كه آن جای نشستن شيطان و پليدی و ميكروب است» و امام علی(ع) نيز میفرمايند: «خاكروبهها و زبالهها را پشت در خانهتان نگذاريد؛ چرا كه جايگاه شيطان است» و نيز میفرمايد: «پارچه آغشته به گوشت و چربی را در اتاق نگذاريد؛ چرا كه استراحتگاه است.»
برگرفته از كتاب «قرآن و طب»، انتشارات بنياد پژوهشهای قرآنی حوزه و دانشگاه
بهداشت اماكن عمومی و زيارتگاهها به منظور حفظ و تأمين سلامت افرادی است كه به اين مكانها مراجعه میكنند و رعايت نكردن اصول بهداشتی در اين اماكن میتواند مشكلات فراوانی را موجب شود؛ زيرا اين مراكز میتوانند كانون بسيار مهمی در انتقال و انتشار انواع مختلف بيماریها به شمار روند.
هنگامیكه خداوند خانه كعبه را برای عبادت حضرت ابراهيم(ع) و امتهای پس او برمیگزيد، به وی يادآوری كرد: «وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَیْتِ أَن لَّا تُشْرِكْ بِی شَیْئًا وَطَهِّرْ بَیْتِیَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ؛ پس از طهارت درون به طهارت بيرون بپرداز و خانهام را برای زائران و طواف كنندگان، مقيمان و نمازگزاران پاكيزه بدار» (آيه 26 سوره حج)
مسكن باعث آرامش روانی انسان است و دلپذير شدن آن نيازمندیهای انسان از نظر سلامتی، ايمنی، استراحت، فعاليتهای خانگی، تفريحی و اجتماعی را مرتفع میكند. به طوریكه وسعت و روشنايی از جمله ويژگیهای آن برشمرده شده و در پارهای از احاديث و روايات به اين ويژگیهای مسكن اشاره شده است و امام صادق(ع) در اين مورد، میفرمايند: «از سعادت انسان، وسعت خانه است. وسعت خانه موجب راحتی و آسايش مومن است» و امام علی(ع) نيز در اين مورد میفرمايند: «خانه تنگ از مشقات زندگی است.»
همچنين، روشنايی مناسب در مسكن از لحاظ بهداشتی حائز اهميت فراوان است؛ به طوریكه نور مناسب علاوه بر كاهش سوانح و حوادث مسكن، در آرامش روانی مطلوب ساكنين مؤثر است و از سوی ديگر، نور آفتاب در تأمين ويتامينD ميكروبكشی و تحريك جريان خون و مبارزه با بيماری سل نقش ايفا میكند.
به همين دليل قرآن يكی از ويژگیهای بهداشت مسكن را آفتابگيری آن میداند و جهت قرار گرفتن مناسب جنوبی، شمالی است و خداوند در آيه 17 سوره كهف میفرمايد: «آفتاب را میبينی كه از سمت راست غارشان بر میآيد و از سمت چپ غروب میكند؛ در حالی كه آنان در جای فراخ از آن قرار گرفتهاند، اين از نشانههای خداست» و امام صادق(ع) نيز در اين مورد میفرمايد: «روشن كردن چراغ قبل از غروب آفتاب، پريشانی و فقر را از بين میبرد.»
همچنين يكی ديگر از اصول اساسی مسكن، جمعآوری و دفع صحيح بهداشتی مواد زايد و نظافت و پاكيزگی آن است كه عوامل تهديدكننده سلامتی را كاهش داده و شرايط مناسبی را برای زندگی مهيا میكند و سبب كاهش رشد حشرات و جوندگان و بيماریهای ناشی از آنها میشود كه امام صادق(ع) در اين مورد میفرمايد: «درگاره منزلتان را بروبيد و پاكيزه كنيد و به يهود شبيه نباشيد» و در جای ديگر نيز میفرمايند: «شستن ظرف و روبيدن درگاه خانه موجب جلب روزی میشود» و امام علی(ع) نيز میفرمايد: «خانههای خود را از تار عنكبوت پاك كنيد كه گذاشتن آن در خانه باعث فقر و پريشانی میشود.»
بهداشت زباله و مواد زائد يكی از اصول مهم مربوط به بهداشت محيط است، زيرا نه تنها موجب شيوع بيماریها، تعفن و زشتی محيط میشوند، بلكه میتوانند با آلوده كردن آب، خاك و هوا، خسارتهای زيستی محيطی فراوانی را به بار آورند.
نگهداری زباله در مسكن زمينهساز فعاليت ميكرو ارگانيسمها، تجزيه مواد آلی، توليد بوی نامطبوع و رشد و تكثير حشرات میشود كه در بسياری از احاديث و روايات به جمع آوری و دفع زبالههای مسكن اشاره شده است.
پيامبر(ص) میفرمايند: «خاكروبه را شب در خانه نگذاريد و روز بيرون بريد كه آن جای نشستن شيطان و پليدی و ميكروب است» و امام علی(ع) نيز میفرمايند: «خاكروبهها و زبالهها را پشت در خانهتان نگذاريد؛ چرا كه جايگاه شيطان است» و نيز میفرمايد: «پارچه آغشته به گوشت و چربی را در اتاق نگذاريد؛ چرا كه استراحتگاه است.»
برگرفته از كتاب «قرآن و طب»، انتشارات بنياد پژوهشهای قرآنی حوزه و دانشگاه
