تجربه دينی مهمترين مؤلفه توفيق ادبيات پس از انقلاب بود

احمد شاكری، نويسنده و پژوهشگر حوزه ادبيات در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) با اشاره به چگونگی بهره‌گيری از ظرفيت‌های ادبيات داستانی دينی گفت: بخشی از اين چگونگی به كار هنرمند و نويسنده بر می‌گردد؛ يعنی از طرفی می‌توانيم بگوييم كه چگونه نويسنده، مفاهيم دينی را در اثر باز می‌تاباند يا چگونه نويسنده به روايت دينی می‌رسد يا اينكه ادبيات داستانی و فرم داستان چگونه اين مفاهيم را به روايت می‌نشيند.
وی افزود: بنابراين وقتی از چگونگی روايت دينی درباره نويسنده سؤال می‌شود تا حدودی به هويت نويسنده هم توجه داريم؛ يعنی به اين پرسش پاسخ می‌دهيم كه نويسنده چگونه به تجربه دينی دست می‌يابد و آيا وجود تجربه دينی لازمه خلق اثر دينی است و باور به امر دينی لازمه اثر هنری است يا خير؟
شاكری با اشاره به مؤلفه‌های ادبيات داستانی دينی ادامه داد: زمانی كه از دينی بودن اثر داستانی و فرم داستان صحبت می‌شود، تمام تعاريف و مفاهيم داستان پيش كشيده می‌شود.
وی اظهار كرد: آنچه سبب توفيق ادبيات داستانی پس از انقلاب شد، اين است كه ادبيات داستانی ما در اين دوره با اتكای بر تجربيات فردی و دينی خلق شدند؛ يعنی به صورت خاص، روايت‌ داستان‌های دفاع مقدس توسط كسانی شكل گرفت كه در اين واقعه حضور داشتند.
اين پژوهشگر در ادامه گفت: اساساً مهمترين انگيزه در روايت دفاع مقدس، خودِ دفاع مقدس بوده و نه داستان‌نويس؛ يعنی آنها بيش از آنكه داستان‌نويس باشند، يك مجاهد، بسيجی و سرباز بودند. اين يعنی غلبه تجربه بر روايت؛ چرا كه آنها به دنبال فرم و داستان نبودند و يك تجربه ارزشمند، آنها را به سمت داستان‌نويسی حركت داد؛ اين تجربه می‌تواند پديدآورنده فرم داستان هم باشد كه البته شروطی دارد.
شاكری در پاسخ به اين سؤال كه آيا ادبيات نوين امروزی خود را در تقابل با ادبيات دينی می‌بيند يا نه، تصريح كرد: بايد به نحو تفصيلی مكاتب ادبی موجود و بن‌مايه‌های اين ادبيات به تفكيك قالب‌ها و مكاتب استخراج شود و درباره تاريخ ادبيات غرب تحقيق كنيم.
وی ادامه داد: تحربه ادبيات جهان نمی‌تواند توسط ادبيات متعهد در كشور ما ناديده گرفته شود؛ چرا كه ما نيازمند استفاده از تجربيه ادبيات جهان هستيم؛ از اين رو دانش نظری در اين باره و تجربه خوانش و سابقه نقد ادبی در اين راستا مؤثر است.
اين نويسنده و پژوهشگر حوزه ادبيات با تأكيد بر وجود رويكرد نقادانه در برخورد با ادبيات غرب، اظهار كرد: اگر ما در اين راستا، پايگاه‌های نقد قوی و بومی نداشته باشيم، بعيد است بتوانيم از تجربه ادبيات جهان بتوانيم به نحو مناسب استفاده كنيم.
شاكری ادامه داد: انديشه‌ای كه در مواجهه با ادبيات غرب، رويكرد نقادانه نداشته باشند نمی‌تواند سره را از ناسره تشخيص دهد و ناگزير به تقليد می‌شويم و كاری را می‌كنيم كه ادبيات غرب می‌كند؛ چرا كه در كشور ما جريانی وجود دارد كه كاملاً مقلدانه برخورد می‌كند؛ يعنی با ظهور هر رويكرد و مكتب جديدی، نويسندگان وطنی هم آن را تكرار می‌كنند.