اگر آوينی امروز بود ... / 17
واقعگرايی موجود در آثار شهيد آوينی خلاف اصول رايج در سينمای قصهگوست
گروه هنر: يك تهيهكننده و كارشناس سينما تصريح كرد: خصيصهای كه شهيد آوينی به آن معتقد بود مربوط به سينمای قصهگو میشود؛ سينمايی كه با ابزار قصه و تخيل از حقيقت دور میشود، اما در كارهای مستند به ويژه در كارهای خودش اين واقعيت است كه نمود عينی دارد.
سعيد ابوطالب، تهيهكننده و كارشناس سينما در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) درباره ويژگیهای سينمای شهيد آوينی، اظهار كرد: شهيد آوينی همانگونه كه در كتاب «آيينه جادو» نوشته، معتقد است سينما تركيبی از تخيل و احساس است، اما با اين وجود شهيد آوينی خود صاحب مجموعه فيلمهايی تحت عنوان «روايت فتح» است كه به واسطه آن موج جديدی در سينمای ايران شكل گرفت و سبب شد اين سؤال در اذهان ايجاد شود كه اين شهيد با وجود اينكه معتقد به انتقال پيامهای معرفتی و حقيقت توسط رسانهای به نام سينما نيست، چگونه در كارش اين ويژگی به وضوح مشاهده میشود؟
وی افزود: با توجه به توضيح فوق بايد گفت خصيصهای كه شهيد آوينی به آن معتقد بود مربوط به سينمای قصهگو میشود؛ سينمايی كه با ابزار قصه و تخيل از حقيقت دور میشود، اما در كارهای مستند به ويژه در كارهای خودش اين واقعيت است كه نمود عينی دارد، به نحویكه اين تصور پيش میآيد كه برشی از حقيقت پيش روی ما قرار گرفته است. در اين ميان نبايد تصور كرد كه بی هيچ تلاشی وی به چنين پتانسيلی در كارهايش دست يافته است، چون وی برای دستيابی به خواستهاش تلاشهای فراوانی كرده تا بتواند به بخشی از چيزیهايی كه انتظارش را میكشد دست پيدا كند.
ابوطالب اضافه كرد: نكته حائز توجه اينجاست كه وی داشتههای خود را به عواملش نيز آموخته است به همين دليل میبينيم فيلمبردار وی نيز میآموزد كه خود بايد در جنگ حضور داشته باشد تا بتواند واقعيت را بدون دخل و تصرف تصوير كند، حتی اين واقعگرايی را هم در بخشهايی چون تدوين هم میتوان به خوبی مشاهده كرد. اين خصيصه تماما بر خلاف آنچه است كه در سينمای قصهگو مشاهد میشود، چون در اين سينما بخش از واقعيت به شكل درماتيزه شده به بيننده عرضه میشود. نمود اين رويكرد را در سينمای غرب به خوبی مشاهده میكنيم كه تخيل با واقعيت در آميخته میشود.
اين كارشناس سينما در بخش ديگری از سخنان خود تصريح كرد: معتقدم جنس مورد نظر سينمای شهيد آوينی هنوز هم بين مخاطبان طرفداران فراوانی دارد به همين دليل هم پس از گذشت سالها مجموعه «روايت فتح» تماشاگران بسياری جذب میكند. در اين امتياز در آينده هم ادامه خواهد داشت، زيرا ذات حقيقتطلب انسان هميشه در پی واقعگرايی است.
وی در پاسخ به اين سؤال كه سينمای شهيد آوينی در زمان حال قابليت الگوشدن را سينمای مستند داراست؟ گفت: همانگونه كه گفتم آوينی در كارهايش مسيری خلاف آنچه در سينمای داستانی در جريان است، طی كرد، چون مقصد پيش رويش حقيقت است آما اينكه مستندسازان امروز سعی كنند همانند آوينی فيلمسازی كنند، اتفاقی است كه زياد نسبت به آن خوشبين نيستم، چون فردی همانند آوينی قبل از اينكه فيلمساز باشد فيلسوف بود؛ فيلسوفی كه نسبت به آنچه كه میساخت معرفت پيدا كرده بود به همين دليل فيلمسازانی كه باوری نسبت به آن حقيقت (سينمای دفاع مقدس) ندارند، نخواهند توانست كاری همانند آنچه آوينی ساخت بسازند.
اين كارشناس در پايان خاطرنشان كرد: البته ممكن است بتوان كارهای آوينی را تقليد كرد يا شبيه آن اثری را توليد كرد، اما مطمئن باشيد كه هيچگاه آن كارها اثری نخواهد شد كه تاثيرگذاری كارهای آوينی را داشته باشد، پس اگر میخواهيم مجددا شاهد كارهايی چون «روايت فتح» باشيم بايد به انتظار بشينيم تا مجددا آوينی ديگری متولد شود تا با همان شاخصه، معرفتی و تاريخی بتواند كارهای مورد نظر را بسازد.
وی افزود: با توجه به توضيح فوق بايد گفت خصيصهای كه شهيد آوينی به آن معتقد بود مربوط به سينمای قصهگو میشود؛ سينمايی كه با ابزار قصه و تخيل از حقيقت دور میشود، اما در كارهای مستند به ويژه در كارهای خودش اين واقعيت است كه نمود عينی دارد، به نحویكه اين تصور پيش میآيد كه برشی از حقيقت پيش روی ما قرار گرفته است. در اين ميان نبايد تصور كرد كه بی هيچ تلاشی وی به چنين پتانسيلی در كارهايش دست يافته است، چون وی برای دستيابی به خواستهاش تلاشهای فراوانی كرده تا بتواند به بخشی از چيزیهايی كه انتظارش را میكشد دست پيدا كند.
ابوطالب اضافه كرد: نكته حائز توجه اينجاست كه وی داشتههای خود را به عواملش نيز آموخته است به همين دليل میبينيم فيلمبردار وی نيز میآموزد كه خود بايد در جنگ حضور داشته باشد تا بتواند واقعيت را بدون دخل و تصرف تصوير كند، حتی اين واقعگرايی را هم در بخشهايی چون تدوين هم میتوان به خوبی مشاهده كرد. اين خصيصه تماما بر خلاف آنچه است كه در سينمای قصهگو مشاهد میشود، چون در اين سينما بخش از واقعيت به شكل درماتيزه شده به بيننده عرضه میشود. نمود اين رويكرد را در سينمای غرب به خوبی مشاهده میكنيم كه تخيل با واقعيت در آميخته میشود.
اين كارشناس سينما در بخش ديگری از سخنان خود تصريح كرد: معتقدم جنس مورد نظر سينمای شهيد آوينی هنوز هم بين مخاطبان طرفداران فراوانی دارد به همين دليل هم پس از گذشت سالها مجموعه «روايت فتح» تماشاگران بسياری جذب میكند. در اين امتياز در آينده هم ادامه خواهد داشت، زيرا ذات حقيقتطلب انسان هميشه در پی واقعگرايی است.
وی در پاسخ به اين سؤال كه سينمای شهيد آوينی در زمان حال قابليت الگوشدن را سينمای مستند داراست؟ گفت: همانگونه كه گفتم آوينی در كارهايش مسيری خلاف آنچه در سينمای داستانی در جريان است، طی كرد، چون مقصد پيش رويش حقيقت است آما اينكه مستندسازان امروز سعی كنند همانند آوينی فيلمسازی كنند، اتفاقی است كه زياد نسبت به آن خوشبين نيستم، چون فردی همانند آوينی قبل از اينكه فيلمساز باشد فيلسوف بود؛ فيلسوفی كه نسبت به آنچه كه میساخت معرفت پيدا كرده بود به همين دليل فيلمسازانی كه باوری نسبت به آن حقيقت (سينمای دفاع مقدس) ندارند، نخواهند توانست كاری همانند آنچه آوينی ساخت بسازند.
اين كارشناس در پايان خاطرنشان كرد: البته ممكن است بتوان كارهای آوينی را تقليد كرد يا شبيه آن اثری را توليد كرد، اما مطمئن باشيد كه هيچگاه آن كارها اثری نخواهد شد كه تاثيرگذاری كارهای آوينی را داشته باشد، پس اگر میخواهيم مجددا شاهد كارهايی چون «روايت فتح» باشيم بايد به انتظار بشينيم تا مجددا آوينی ديگری متولد شود تا با همان شاخصه، معرفتی و تاريخی بتواند كارهای مورد نظر را بسازد.
