شرح مقالات همايش ملی الكترونيكی قرآن و علوم دانشگاههای پيام نور كشور اعلام شد
گروه انديشه: برخی از مقالات ارائه شده در همايش ملی الكترونيكی قرآن و علوم دانشگاههای پيام نور كشور كه امروز، 19 شهريورماه در دانشگاههای پيام نور استان خوزستان برگزار شد، به شرح زير آمده است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، همايش ملی الكترونيكی قرآن و علوم دانشگاههای پيام نور كشور امروز، 19 شهريورماه در مركز دانشگاه پيام نور استان خوزستان برگزار شد.
اين مقالات علمی در سه بخش اساتيد، كاركنان و دانشجويان تدوين شدند كه شامل بررسی موضوعات علمی، تاريخی و ادبی درباره قرآن كريم و عترت(ع) بود.
در اين همايش نگين نادری به همراه محمدحسين لطفی در بخش اساتيد از دانشگاه پيام نور خوزستان مركز رامهرمز مقاله خود را با عنوان «رفتار شهروندی سازمانی با الگوگيری از قرآن كريم» تدوين كرده كه نگين نادری به ارائه آن پرداخت.
در اين مقاله آمده است: ويژگیهای مدير جامعه و سازمان در آيات قرآن كريم بيان شده است. از جمله در آيه 83 سوره بقره خداوند با اشاره به نيكو سخن گفتن به مردم دو مقصود را به بشر بيان میفرمايد. اولين منظور سخن خوش گفتن با مردم به همراه اخلاق خوش و ديگری بيان سخنی كه همراه با هدايتگری باشد؛ «وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِی إِسْرَائِيلَ لاَ تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا وَذِی الْقُرْبَى وَالْیَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّیْتُمْ إِلاَّ قَلِيلًا مِّنكُمْ وَأَنتُم مِّعْرِضُونَ؛ و چون از فرزندان اسرائيل پيمان محكم گرفتيم كه جز خدا را نپرستيد و به پدر و مادر و خويشان و يتيمان و مستمندان احسان كنيد و با مردم [به زبان] خوش سخن بگوييد و نماز را به پا داريد و زكات را بدهيد آنگاه جز اندكى از شما [همگى] به حالت اعراض روى برتافتيد».
در ادامه مقاله آمده است: همچنين در آيه 49 سوره نساء اجتناب از خودستايی؛ «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ یُزَكُّونَ أَنفُسَهُمْ بَلِ اللّهُ یُزَكِّی مَن یَشَاءُ وَلاَ یُظْلَمُونَ فَتِيلًا؛ آيا به كسانى كه خويشتن را پاك ميشمارند ننگريستهاى [چنين نيست] بلكه خداست كه هر كه را بخواهد پاك ميگرداند و به قدر نخ روى هسته خرمایى ستم نميبينند» و در آيه 53 سوره اسراء خيرخواهی برای ديگران؛ «وَقُل لِّعِبَادِی یَقُولُواْ الَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّیْطَانَ یَنزَغُ بَیْنَهُمْ إِنَّ الشَّیْطَانَ كَانَ لِلإِنْسَانِ عَدُوًّا مُّبِينً؛ و به بندگانم بگو آنچه را كه بهتر است بگويند كه شيطان ميانشان را به هم ميزند زيرا شيطان همواره براى انسان دشمنى آشكار است» بيان شده است.
در این مقاله به ویژگیهای دیگر مدیر اسلامی به این شرح اشاره شده است: عدم تجسس در كار يكديگر و وفای به عهد از ديگر ويژگیهای شايسته مدير جامعه است كه در آيات 11 و 12 سوره حجرات؛ «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَومٌ مِّن قَوْمٍ عَسَى أَن یَكُونُوا خَیْرًا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاء مِّن نِّسَاء عَسَى أَن یَكُنَّ خَیْرًا مِّنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ وَمَن لَّمْ یَتُبْ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد نبايد قومى قوم ديگر را ريشخند كند شايد آنها از اينها بهتر باشند و نبايد زنانى زنان [ديگر] را [ريشخند كنند] شايد آنها از اينها بهتر باشند و از يكديگر عيب مگيريد و به همديگر لقبهاى زشت مدهيد چه ناپسنديده است نام زشت پس از ايمان و هر كه توبه نكرد آنان خود ستمكارند» بدانها اشاره شده است. در مطالعه تمايز رويكرد غرب و رويكرد اسلامی در رفتار شهروندی سازمانی بحث خودسازی و تقوا و توجه به معنويت در محيط كار است.
بنا بر این گزارش، يداله چوپانی از استان كرمانشاه دانشگاه پيام نور مركز كرمانشاه در بخش اساتيد در ارائه مقاله خود با موضوع «نقش اهل بيت(ع) در حل شبهات و آفات تفسيری» آورده است: در اين مقاله به 30 منبع علمی، مراجعه و استناد شده است. در حوزه فرهنگی دينی و اشاعه معارف قرآنی نيازمند سنت پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) در مراجعه مستقيم به كلام وحی هستيم تا از اين طريق به درك مضامين عميق كلام خداوند نائل شويم.
در ادامه میخوانیم: بر اين اساس معرف ما برای ورود به قرآن كريم، اهل بيت(ع) و پيامبر مكرم(ص) است. بشر چارهای جز تمسك به اين دو ثقل وزين ندارد؛ چرا كه آنها با انتخاب مردم و با انتصاب خداوند اشاعهگر فرهنگ قرآن و اسلام بودهاند. متأسفانه در طول تاريخ و بهويژه در زمان غيبت امام عصر(عج) با ديدگاهی به اصطلاح نوآورانه انحرافاتی را در تفسير قرآن كريم میبينيم و دليل اصلی اين امر عدم توجه و وجوب به سخنان تفسيری ائمه(ع) بوده است. امام حسين(ع) در حديثی میفرمايد: «قرآن شامل چهار بخش است؛ عبارات، اشارات، لطايف و حقايق. عبارات آن برای توده مردم، اشارات و رموز از آنِ خواص و بندگانِ ويژه، لطايف آن برای اوليای خدا و حقايق آن برای پيامبران و انبيا است. نخستين آفت تفسير قرآن كريم تفسير به رأی است كه ائمه(ع) همه مسلمانان را از اين امر نهی فرموده؛ چرا كه نتيجه آن انحراف در دين است. امام صادق(ع) در حديثی میفرمايند: «هلاكت مردم در تفسير به رأی و عدم درك آيات متشابه است.»
در ادامه به آفت دیگر تفسیر به رأی اشاره شده و آمده: آفت ديگر تفسير غفلت از روايات ائمه اطهار(ع) است. بدون تمسك به روايات تفسير قرآن كريم ناممكن است؛ چرا كه كلام وحی دارای ظرايف و حقايق نهفته است كه با عقل ناقص بشری نمیتوان بدان پرداخت. وی غفلت از ظاهر و باطن قرآن، غفلت از جری و انطباق در قرآن، غفلت از وجود ناسخ و منسوخ، غفلت از سياق در آيات را از ديگر آسيبهای تفسير قرآن كريم برشمرد.
در مقاله ديگری كه توسط اسفنديار فرجوند، در بخش اساتيد از استان آذربايجان شرقی مركز عجبشير مقاله خود را با عنوان «چگونگی كسب قابليت پيامبر اسلام(ص) برای رهبری جامعه از منظر قرآن» ارائه كرد. پيامبر اسلام(ص) يك جامعه بسيار نامطلوب را به يك جامعه بسيار مطلوب تبديل کرد.
در ادامه آمده است: حجاز يكی از بدترين جوامع آن دوران غرق در خشونت و عصبانيت بود كه پيامبر(ص) با رهايی خود از ظلمت و تاريكی جهانی را به نور رساند. تحول جامعه حجاز ريشه در تحول روحيه پيامبر(ص) داشت. دزدی، بيكاری، تنبلی، غارت، ظلم در اين جامعه به وفور رواج داشت. اما پيامبر(ص) در اين جامعه در غزلخوانی و میخواری شركت نمیكرد. بلكه به تأمل در طبيعت مشغول بود. روزه میگرفت و طعام مختصر خود در هنگام افطار را به نيازمندان میبخشيد.
از آنجا كه تحول مثبت از نارضايتی منتج میشود پيامبر اسلام(ص) نيز از وجود حجاز ناراضی بود و مشغول به خود شد و رابطه خود با خدا را اصلاح كرد و بيشترين كسی بود كه در طول تاريخ منتصب به صفات و اسماء الهی شد. يكی از اين صفات رب است. پيامبر(ص) در سايه عبوديت، ربوبيت يافت و در نتيجه آن توانست به پرورش جامعه همت گمارد. در نتيجه با نفوذ غيرمعنوی و زور و اجبار نمیتوان يك جامعه و سازمان را مديريت كرد. پيامبر(ص) بر زيردستان نفوذ معنوی داشت.
زهرا عمادینطنزی در بخش دانشجويی و در مقطع تحصيلی كارشناسی ارشد از دانشگاه پيام نور مركز آران و بيدگل استان اصفهان مقاله خود را درباره نقش امام سجاد(ع) در رهبری شيعه تدوين کرد كه در آن به صحيفه سجاديه اشاره كرده و دعاهای امام(ع) را با پسزمينهای سياسی بدون آنكه حساسيت سياسی برای حكومت ايجاد كند بيان كرد.
مجيد احمدی، عضو هيئت علمی دانشگاه پيام نور مركز اراك در مقاله خود با عنوان «اعجاز تاريخی قرآن (اخبار به غيب در قرآن)» آورده است معجزه ريشه در دعوت از انبياء دارد و نشانه نبوت آنهاست. در طول تاريخ هيچكس توانايی مقابله با معجزات پيامبران را نداشته است. بيان اخبار گذشته يكی از دلايل اعجاز قرآن است كه علمای پيشين بدان صحه گذاشتهاند. قديمیترين اعجاز قرآن ادبی، تاريخی، علمی و در زمان ما اعجاز ادبی مورد توجه قرار گرفته است.
وی در اين مقاله اخبار قرآنی را به چند دسته تقسيم كرده كه اخبار گذشته، اخبار پس از عصر نزول، اخباری كه هنوزی محقق نشده، جانشينی صالحان بر زمين، وعده خداوند از مصون ماندن قرآن از تحليف است.
اين مقالات علمی در سه بخش اساتيد، كاركنان و دانشجويان تدوين شدند كه شامل بررسی موضوعات علمی، تاريخی و ادبی درباره قرآن كريم و عترت(ع) بود.
در اين همايش نگين نادری به همراه محمدحسين لطفی در بخش اساتيد از دانشگاه پيام نور خوزستان مركز رامهرمز مقاله خود را با عنوان «رفتار شهروندی سازمانی با الگوگيری از قرآن كريم» تدوين كرده كه نگين نادری به ارائه آن پرداخت.
در اين مقاله آمده است: ويژگیهای مدير جامعه و سازمان در آيات قرآن كريم بيان شده است. از جمله در آيه 83 سوره بقره خداوند با اشاره به نيكو سخن گفتن به مردم دو مقصود را به بشر بيان میفرمايد. اولين منظور سخن خوش گفتن با مردم به همراه اخلاق خوش و ديگری بيان سخنی كه همراه با هدايتگری باشد؛ «وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِی إِسْرَائِيلَ لاَ تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا وَذِی الْقُرْبَى وَالْیَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّیْتُمْ إِلاَّ قَلِيلًا مِّنكُمْ وَأَنتُم مِّعْرِضُونَ؛ و چون از فرزندان اسرائيل پيمان محكم گرفتيم كه جز خدا را نپرستيد و به پدر و مادر و خويشان و يتيمان و مستمندان احسان كنيد و با مردم [به زبان] خوش سخن بگوييد و نماز را به پا داريد و زكات را بدهيد آنگاه جز اندكى از شما [همگى] به حالت اعراض روى برتافتيد».
در ادامه مقاله آمده است: همچنين در آيه 49 سوره نساء اجتناب از خودستايی؛ «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ یُزَكُّونَ أَنفُسَهُمْ بَلِ اللّهُ یُزَكِّی مَن یَشَاءُ وَلاَ یُظْلَمُونَ فَتِيلًا؛ آيا به كسانى كه خويشتن را پاك ميشمارند ننگريستهاى [چنين نيست] بلكه خداست كه هر كه را بخواهد پاك ميگرداند و به قدر نخ روى هسته خرمایى ستم نميبينند» و در آيه 53 سوره اسراء خيرخواهی برای ديگران؛ «وَقُل لِّعِبَادِی یَقُولُواْ الَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّیْطَانَ یَنزَغُ بَیْنَهُمْ إِنَّ الشَّیْطَانَ كَانَ لِلإِنْسَانِ عَدُوًّا مُّبِينً؛ و به بندگانم بگو آنچه را كه بهتر است بگويند كه شيطان ميانشان را به هم ميزند زيرا شيطان همواره براى انسان دشمنى آشكار است» بيان شده است.
در این مقاله به ویژگیهای دیگر مدیر اسلامی به این شرح اشاره شده است: عدم تجسس در كار يكديگر و وفای به عهد از ديگر ويژگیهای شايسته مدير جامعه است كه در آيات 11 و 12 سوره حجرات؛ «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَومٌ مِّن قَوْمٍ عَسَى أَن یَكُونُوا خَیْرًا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاء مِّن نِّسَاء عَسَى أَن یَكُنَّ خَیْرًا مِّنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ وَمَن لَّمْ یَتُبْ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد نبايد قومى قوم ديگر را ريشخند كند شايد آنها از اينها بهتر باشند و نبايد زنانى زنان [ديگر] را [ريشخند كنند] شايد آنها از اينها بهتر باشند و از يكديگر عيب مگيريد و به همديگر لقبهاى زشت مدهيد چه ناپسنديده است نام زشت پس از ايمان و هر كه توبه نكرد آنان خود ستمكارند» بدانها اشاره شده است. در مطالعه تمايز رويكرد غرب و رويكرد اسلامی در رفتار شهروندی سازمانی بحث خودسازی و تقوا و توجه به معنويت در محيط كار است.
بنا بر این گزارش، يداله چوپانی از استان كرمانشاه دانشگاه پيام نور مركز كرمانشاه در بخش اساتيد در ارائه مقاله خود با موضوع «نقش اهل بيت(ع) در حل شبهات و آفات تفسيری» آورده است: در اين مقاله به 30 منبع علمی، مراجعه و استناد شده است. در حوزه فرهنگی دينی و اشاعه معارف قرآنی نيازمند سنت پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) در مراجعه مستقيم به كلام وحی هستيم تا از اين طريق به درك مضامين عميق كلام خداوند نائل شويم.
در ادامه میخوانیم: بر اين اساس معرف ما برای ورود به قرآن كريم، اهل بيت(ع) و پيامبر مكرم(ص) است. بشر چارهای جز تمسك به اين دو ثقل وزين ندارد؛ چرا كه آنها با انتخاب مردم و با انتصاب خداوند اشاعهگر فرهنگ قرآن و اسلام بودهاند. متأسفانه در طول تاريخ و بهويژه در زمان غيبت امام عصر(عج) با ديدگاهی به اصطلاح نوآورانه انحرافاتی را در تفسير قرآن كريم میبينيم و دليل اصلی اين امر عدم توجه و وجوب به سخنان تفسيری ائمه(ع) بوده است. امام حسين(ع) در حديثی میفرمايد: «قرآن شامل چهار بخش است؛ عبارات، اشارات، لطايف و حقايق. عبارات آن برای توده مردم، اشارات و رموز از آنِ خواص و بندگانِ ويژه، لطايف آن برای اوليای خدا و حقايق آن برای پيامبران و انبيا است. نخستين آفت تفسير قرآن كريم تفسير به رأی است كه ائمه(ع) همه مسلمانان را از اين امر نهی فرموده؛ چرا كه نتيجه آن انحراف در دين است. امام صادق(ع) در حديثی میفرمايند: «هلاكت مردم در تفسير به رأی و عدم درك آيات متشابه است.»
در ادامه به آفت دیگر تفسیر به رأی اشاره شده و آمده: آفت ديگر تفسير غفلت از روايات ائمه اطهار(ع) است. بدون تمسك به روايات تفسير قرآن كريم ناممكن است؛ چرا كه كلام وحی دارای ظرايف و حقايق نهفته است كه با عقل ناقص بشری نمیتوان بدان پرداخت. وی غفلت از ظاهر و باطن قرآن، غفلت از جری و انطباق در قرآن، غفلت از وجود ناسخ و منسوخ، غفلت از سياق در آيات را از ديگر آسيبهای تفسير قرآن كريم برشمرد.
در مقاله ديگری كه توسط اسفنديار فرجوند، در بخش اساتيد از استان آذربايجان شرقی مركز عجبشير مقاله خود را با عنوان «چگونگی كسب قابليت پيامبر اسلام(ص) برای رهبری جامعه از منظر قرآن» ارائه كرد. پيامبر اسلام(ص) يك جامعه بسيار نامطلوب را به يك جامعه بسيار مطلوب تبديل کرد.
در ادامه آمده است: حجاز يكی از بدترين جوامع آن دوران غرق در خشونت و عصبانيت بود كه پيامبر(ص) با رهايی خود از ظلمت و تاريكی جهانی را به نور رساند. تحول جامعه حجاز ريشه در تحول روحيه پيامبر(ص) داشت. دزدی، بيكاری، تنبلی، غارت، ظلم در اين جامعه به وفور رواج داشت. اما پيامبر(ص) در اين جامعه در غزلخوانی و میخواری شركت نمیكرد. بلكه به تأمل در طبيعت مشغول بود. روزه میگرفت و طعام مختصر خود در هنگام افطار را به نيازمندان میبخشيد.
از آنجا كه تحول مثبت از نارضايتی منتج میشود پيامبر اسلام(ص) نيز از وجود حجاز ناراضی بود و مشغول به خود شد و رابطه خود با خدا را اصلاح كرد و بيشترين كسی بود كه در طول تاريخ منتصب به صفات و اسماء الهی شد. يكی از اين صفات رب است. پيامبر(ص) در سايه عبوديت، ربوبيت يافت و در نتيجه آن توانست به پرورش جامعه همت گمارد. در نتيجه با نفوذ غيرمعنوی و زور و اجبار نمیتوان يك جامعه و سازمان را مديريت كرد. پيامبر(ص) بر زيردستان نفوذ معنوی داشت.
زهرا عمادینطنزی در بخش دانشجويی و در مقطع تحصيلی كارشناسی ارشد از دانشگاه پيام نور مركز آران و بيدگل استان اصفهان مقاله خود را درباره نقش امام سجاد(ع) در رهبری شيعه تدوين کرد كه در آن به صحيفه سجاديه اشاره كرده و دعاهای امام(ع) را با پسزمينهای سياسی بدون آنكه حساسيت سياسی برای حكومت ايجاد كند بيان كرد.
مجيد احمدی، عضو هيئت علمی دانشگاه پيام نور مركز اراك در مقاله خود با عنوان «اعجاز تاريخی قرآن (اخبار به غيب در قرآن)» آورده است معجزه ريشه در دعوت از انبياء دارد و نشانه نبوت آنهاست. در طول تاريخ هيچكس توانايی مقابله با معجزات پيامبران را نداشته است. بيان اخبار گذشته يكی از دلايل اعجاز قرآن است كه علمای پيشين بدان صحه گذاشتهاند. قديمیترين اعجاز قرآن ادبی، تاريخی، علمی و در زمان ما اعجاز ادبی مورد توجه قرار گرفته است.
وی در اين مقاله اخبار قرآنی را به چند دسته تقسيم كرده كه اخبار گذشته، اخبار پس از عصر نزول، اخباری كه هنوزی محقق نشده، جانشينی صالحان بر زمين، وعده خداوند از مصون ماندن قرآن از تحليف است.
