نمودهاي توحيد عملی در زندگی روزمره/ 1
توحيد حقيقی تنظيمكننده مركز التفاتهای نظری و عملی انسان در زندگی است
گروه اجتماعی: مدرس حوزه علميه قم با بيان اينكه دو گونه نگاه میتوان به مسئله توحيد داشت، گفت: يكی نگاه مرسومی است كه بهعنوان بحثی اعتقادی برای سامانبخشی عقيده، التفات به توحيد را ضروری ساخته و ديگری آنكه اعتقاد به حاكميت خدا، مركز التفاتهای نظری و عملی انسان در زندگی است.
حجتالاسلام والمسلمين سيدطاهر غفاری، مدرس حوزه علميه قم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، در باب توحيد عملی و نمودهای آن در زندگی روزمره اظهار كرد: بحث بسيار مهم و كليدی توحيد و تأثير آن در متن زندگی، بايد از مهمترين مباحث تلقی شود؛ يعنی انسان موحد و ديندار در دينشناسی بايد اصلیترين و عميقترين توجه خود را به مبحث توحيد اختصاص دهد.
وی گفت: ما به گونهای از فرمايشات قرآن كريم و معصومين(ع) و كلمات علمای ربانی تلقی كرديم كه دو گونه نگاه را میتوان به مسئله توحيد داشت؛ يكی نگاه مرسومی است كه بهعنوان بحث اعتقادی برای سامانبخشی عقيده، التفات به توحيد را ضروری ساخته است و بر اساس آن شخص موحد، نظام عالم را منتهی به مبدأ حكيم، عالم، قادر و مهربان میداند. حكومت او را بهعنوان عقيده میپذيرد و در زندگی خود، نهايت امری كه دغدغه آن را دارد عبارت از انجام تكاليف و ملاحظه واجبات و محرمات است.
اين مدرس حوزه علميه ادامه داد: اين در نگاه مرسوم، اجمالاً جای خود را باز كرده است لكن مقصد حقيقی و اصلی توحيد اين نيست بلكه چيزی فوق اين معنا است. بحث توحيد با قبول كلمه «لا اله الاالله» و تن دادن به حاكميت يگانه ذات حق در عالم آغاز میشود و بهدنبال آن عبارت شريفه «لا حول و لا قوة الا بالله» در زندگی شخصی فرد موحد قرار میگيرد.
غفاری توضيح داد: يعنی علاوه بر توحيد در مقام عقيده، اگر يك انسان موحد اين معنا را كه كل شئونات عالم در همه مراتب عالم و همه مجالات، ريز و درشت بسته به اراده حقتعالی است، درک کند، نه صرفاً در بعد عقيده؛ بلكه بهعنوان امری كه مركز تصميمگيری، او را تحت تأثير قرار دهد و مركز التفاتهای نظری و علمی او را تنظيم كند، پس از آن هيچ نگرانی در عالم نخواهد داشت و در مرحله بعدی، از اينكه معامله خود را با ذات حق در كوچكترين معانی تا درشتترين آنها يك معامله مستقيم و بلاواسطه احساس كند، دائماً در آرامش، ثبات و قرار زندگی میكند.
وی افزود: هيچگاه حوادث او را نگران نمیكند؛ به جهت اينكه حاكميت حقتعالی و نظارت او بر جميع حوادثی كه برای انسان حادث میشود، اجازه اين را به انسان میدهد كه بفهمد خدای رحمان و خدای قادر متعال هميشه پشت اين حوادث تضمينكننده سعادت و خير حقيقی برای انسان است. اين انسان موحد در زندگی دائماً تلاشگر، فعال و بانشاط است، به اين خاطر كه دائماً خود را در معرض تلاقی رحمت حق تعالی میبيند و حمايت او را هميشه با خود احساس میكند.
مدرس حوزه علميه قم خاطرنشان كرد: اين معنايی كه در كلمات دينی به نام تقوی و اهميت آن مرسوم شده است، از اين جا سرچشمه میگيرد كه رمز حمايت مطلق از ناحيه حق تعالی نسبت به انسان در اين معنا فراهم شده است. پس انسان موحد با التفات به اينكه معامله او با خداوند متعال، تنها و تنها راهی است كه او را به خير حقيقی میرساند، روز و شبش را با خدای خود زندگی میكند.
غفاری گفت: او اين معنای توحيدی را كه تلقی كرده، این معنايی نبوده كه در بايگانی اعتقادات قرار بگيرد و در اعمال و رفتار، انگيزشهای انسان را تحت تأثير قرار ندهد؛ بنابراين رويكرد دوم برای بحث توحيد، به وسيله اولياء الهی و مردان معرفت؛ آنانی كه از طريق قرآن و اهل بيت عصمت و طهارت(ع) كليد و رمز موفقيت حقيقی را در همين عملی كردن معنای توحيد میدانند، ترسيم شده است.
اين مدرس حوزه ادامه داد: اينها يك دل دارند كه آن را به دلدار سپردهاند؛ هم از طريق محبت حق آن را ادا كردهاند و هم بعد اعتقادی سهم خود را دريافت كرده است. بهدنبال دريافت اعتقادی و بهدنبال سيراب شدن محبت از سرچشمه محبوب واحد حقيقی، ديگر جايی برای دغدغهها و نفوذ شيطان در باطن آنها وجود ندارد.
وی تصريح كرد: عمده مصيبت ما و اهل زمانه ما؛ آنانی كه اجمالاً از معانی دينی استفاده هم كردهاند، متأسفانه ريشه در اين دارد كه يك نگاه تعارفی و رسمی به مسئله توحيد و حاكميت حق تعالی، نوع انسانها را قانع كرده است و اينها بنا گذاشتهاند كه ديگر باب نفسانيات و هوی و هوس در كنار مباحث اعتقادی، به كلی كنار گذاشته نشود. نفوذ نفسانيات ناشی از اين است كه تلقی رسمی از توحيد شده و اين غير از تلقی حقيقی باطنی و حساسی است كه همه شئونات ما را پوشش میدهد.
غفاری عنوان كرد: همه انبياء الهی نگران سعادت بشر بودند و بيشترين پيامی كه در كلمات خود تكرار كردند و هشدار دادند، مسئله دوری از شرك و تلقی ناب از توحيد بوده است.
وی ادامه داد: انسان دو بال نياز دارد كه يكی علم است؛ علمی كه از ناحيه علم مطلق الهی پشتيبانی شود و احتمال خطا را در مجالهای حساس زندگی برطرف كند و يكی توفيق حركت در مسير حق و صراط مستقيم كه باز هم عنايت الهی دستگير انسان باشد و پس از حصول علم، حركت او حركتی بر اساس رضای حق باشد. اين حركت در مسير رضای حق در بعد علمی و عمل، نتيجهاش پشتيبانی مطلق آن قدرت محض از انسان است.
مدرس حوزه علميه قم تأكيد كرد: اگر اين قدرت پشتيبان انسان باشد هيچ جا، حقيقتاً جايی برای خوف و غصه نمیماند به جهت اينكه مشمول آيه شريف «إِنَّ أَوْلِیَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ؛ بر دوستان خدا نه بيمى است و نه آنان اندوهگين ميشوند» (يونس/62) خواهد شد. اين شخص ولی خدا میشود. ولی خدا ولايت خدا را هم در بعد علمی و هم در بعد عملی دريافت كرده است.
غفاری با بيان اينكه راه ورود به اين معنا يك استغاثه حقيقی به حضرت حق است، افزود: انسانی كه بيدار شد و ديد كه اين مقدار موجود از برنامهها او را سيراب نمیكند و خطرات و نگرانیها را برطرف نمیسازد، بايد به حضرت حق پناهنده شود و اولياء را واسطه قرار دهد و به عنايت حضرت ولیعصر(عج) متوسل شود تا از اين واسطه امين و طيب و طاهر دريافت لطف خدا را داشته باشد و آن بيداری كه سهميه او از آفرينش است نصيب او شود. و در اين راهی كه نوع اهل دنيا او را تنها خواهند گذاشت، رفاقت با انبياء و اوصياء الهی و موحدان حقيقی را بر همراهی اهل دنيا و زرق و برق و اهل ظاهر ترجيح دهد و بنا بگذارد كه حركتش را مطابق رضای حضرت حق تا رسيدن به منزل نهايی كاملاً هوشيارانه ادامه دهد.
وی گفت: ما به گونهای از فرمايشات قرآن كريم و معصومين(ع) و كلمات علمای ربانی تلقی كرديم كه دو گونه نگاه را میتوان به مسئله توحيد داشت؛ يكی نگاه مرسومی است كه بهعنوان بحث اعتقادی برای سامانبخشی عقيده، التفات به توحيد را ضروری ساخته است و بر اساس آن شخص موحد، نظام عالم را منتهی به مبدأ حكيم، عالم، قادر و مهربان میداند. حكومت او را بهعنوان عقيده میپذيرد و در زندگی خود، نهايت امری كه دغدغه آن را دارد عبارت از انجام تكاليف و ملاحظه واجبات و محرمات است.
اين مدرس حوزه علميه ادامه داد: اين در نگاه مرسوم، اجمالاً جای خود را باز كرده است لكن مقصد حقيقی و اصلی توحيد اين نيست بلكه چيزی فوق اين معنا است. بحث توحيد با قبول كلمه «لا اله الاالله» و تن دادن به حاكميت يگانه ذات حق در عالم آغاز میشود و بهدنبال آن عبارت شريفه «لا حول و لا قوة الا بالله» در زندگی شخصی فرد موحد قرار میگيرد.
غفاری توضيح داد: يعنی علاوه بر توحيد در مقام عقيده، اگر يك انسان موحد اين معنا را كه كل شئونات عالم در همه مراتب عالم و همه مجالات، ريز و درشت بسته به اراده حقتعالی است، درک کند، نه صرفاً در بعد عقيده؛ بلكه بهعنوان امری كه مركز تصميمگيری، او را تحت تأثير قرار دهد و مركز التفاتهای نظری و علمی او را تنظيم كند، پس از آن هيچ نگرانی در عالم نخواهد داشت و در مرحله بعدی، از اينكه معامله خود را با ذات حق در كوچكترين معانی تا درشتترين آنها يك معامله مستقيم و بلاواسطه احساس كند، دائماً در آرامش، ثبات و قرار زندگی میكند.
وی افزود: هيچگاه حوادث او را نگران نمیكند؛ به جهت اينكه حاكميت حقتعالی و نظارت او بر جميع حوادثی كه برای انسان حادث میشود، اجازه اين را به انسان میدهد كه بفهمد خدای رحمان و خدای قادر متعال هميشه پشت اين حوادث تضمينكننده سعادت و خير حقيقی برای انسان است. اين انسان موحد در زندگی دائماً تلاشگر، فعال و بانشاط است، به اين خاطر كه دائماً خود را در معرض تلاقی رحمت حق تعالی میبيند و حمايت او را هميشه با خود احساس میكند.
مدرس حوزه علميه قم خاطرنشان كرد: اين معنايی كه در كلمات دينی به نام تقوی و اهميت آن مرسوم شده است، از اين جا سرچشمه میگيرد كه رمز حمايت مطلق از ناحيه حق تعالی نسبت به انسان در اين معنا فراهم شده است. پس انسان موحد با التفات به اينكه معامله او با خداوند متعال، تنها و تنها راهی است كه او را به خير حقيقی میرساند، روز و شبش را با خدای خود زندگی میكند.
غفاری گفت: او اين معنای توحيدی را كه تلقی كرده، این معنايی نبوده كه در بايگانی اعتقادات قرار بگيرد و در اعمال و رفتار، انگيزشهای انسان را تحت تأثير قرار ندهد؛ بنابراين رويكرد دوم برای بحث توحيد، به وسيله اولياء الهی و مردان معرفت؛ آنانی كه از طريق قرآن و اهل بيت عصمت و طهارت(ع) كليد و رمز موفقيت حقيقی را در همين عملی كردن معنای توحيد میدانند، ترسيم شده است.
اين مدرس حوزه ادامه داد: اينها يك دل دارند كه آن را به دلدار سپردهاند؛ هم از طريق محبت حق آن را ادا كردهاند و هم بعد اعتقادی سهم خود را دريافت كرده است. بهدنبال دريافت اعتقادی و بهدنبال سيراب شدن محبت از سرچشمه محبوب واحد حقيقی، ديگر جايی برای دغدغهها و نفوذ شيطان در باطن آنها وجود ندارد.
وی تصريح كرد: عمده مصيبت ما و اهل زمانه ما؛ آنانی كه اجمالاً از معانی دينی استفاده هم كردهاند، متأسفانه ريشه در اين دارد كه يك نگاه تعارفی و رسمی به مسئله توحيد و حاكميت حق تعالی، نوع انسانها را قانع كرده است و اينها بنا گذاشتهاند كه ديگر باب نفسانيات و هوی و هوس در كنار مباحث اعتقادی، به كلی كنار گذاشته نشود. نفوذ نفسانيات ناشی از اين است كه تلقی رسمی از توحيد شده و اين غير از تلقی حقيقی باطنی و حساسی است كه همه شئونات ما را پوشش میدهد.
غفاری عنوان كرد: همه انبياء الهی نگران سعادت بشر بودند و بيشترين پيامی كه در كلمات خود تكرار كردند و هشدار دادند، مسئله دوری از شرك و تلقی ناب از توحيد بوده است.
وی ادامه داد: انسان دو بال نياز دارد كه يكی علم است؛ علمی كه از ناحيه علم مطلق الهی پشتيبانی شود و احتمال خطا را در مجالهای حساس زندگی برطرف كند و يكی توفيق حركت در مسير حق و صراط مستقيم كه باز هم عنايت الهی دستگير انسان باشد و پس از حصول علم، حركت او حركتی بر اساس رضای حق باشد. اين حركت در مسير رضای حق در بعد علمی و عمل، نتيجهاش پشتيبانی مطلق آن قدرت محض از انسان است.
مدرس حوزه علميه قم تأكيد كرد: اگر اين قدرت پشتيبان انسان باشد هيچ جا، حقيقتاً جايی برای خوف و غصه نمیماند به جهت اينكه مشمول آيه شريف «إِنَّ أَوْلِیَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ؛ بر دوستان خدا نه بيمى است و نه آنان اندوهگين ميشوند» (يونس/62) خواهد شد. اين شخص ولی خدا میشود. ولی خدا ولايت خدا را هم در بعد علمی و هم در بعد عملی دريافت كرده است.
غفاری با بيان اينكه راه ورود به اين معنا يك استغاثه حقيقی به حضرت حق است، افزود: انسانی كه بيدار شد و ديد كه اين مقدار موجود از برنامهها او را سيراب نمیكند و خطرات و نگرانیها را برطرف نمیسازد، بايد به حضرت حق پناهنده شود و اولياء را واسطه قرار دهد و به عنايت حضرت ولیعصر(عج) متوسل شود تا از اين واسطه امين و طيب و طاهر دريافت لطف خدا را داشته باشد و آن بيداری كه سهميه او از آفرينش است نصيب او شود. و در اين راهی كه نوع اهل دنيا او را تنها خواهند گذاشت، رفاقت با انبياء و اوصياء الهی و موحدان حقيقی را بر همراهی اهل دنيا و زرق و برق و اهل ظاهر ترجيح دهد و بنا بگذارد كه حركتش را مطابق رضای حضرت حق تا رسيدن به منزل نهايی كاملاً هوشيارانه ادامه دهد.
