تنها راه رستگاری، تهذيب نفس است
گروه انديشه: امام جمعه مهران با بيان اينكه يكی از عوامل مهم خودسازی، مراقبت و توجه به نفس است، اظهار كرد: وقتی به اهميت اين امر پی میبريم كه میبينيم خداوند در سوره شمس بعد از يازده بار قسم، تنها راه رستگاری را تهذيب نفس ذكر میكند.
حجتالاسلام روحالله ولدبيگی، امام جمعه مهران در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه ايلام، با اشاره به سوره الاعراف، آيه179: «وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ یَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْیُنٌ لاَّ یُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّ یَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ؛ و در حقيقت بسيارى از جنيان و آدميان را براى دوزخ آفريدهايم[چرا كه] دلهایى دارند كه با آن [حقايق را] دريافت نمىكنند و چشمانى دارند كه با آنها نمىبينند و گوشهایى دارند كه با آنها نمىشنوند آنان همانند چهارپايان بلكه گمراهترند[آرى] آنها همان غافل ماندگانند»، گفت: انسان موجودی دو بعدی است كه هم صلاحيت رسيدن به درجات ملائكه و صعود به «قابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنى» را دارد و هم قابليت تنزل از مقام انسانيت و رسيدن به درجهای را دارا است كه از درجه چهار پايان نيز فراتر رفته است.
امام جمعه مهران با اشاره به سوره قيامت، آيات1 و 2: «لَا أُقْسِمُ بِیَوْمِ الْقِیَامَةِ، وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ؛ سوگند به روز قيامت، و سوگند به نفس لوامه و وجدان بيدار و ملامتگر كه رستاخيز حق است»، بيان كرد: نفس لوامه و قوه عاقله بشر در پرتو ارشادات انبيای الهی پيوسته او را به سمت تكامل و ترقی سوق میدهند و در مقابل، نفس اماره همراه با وساوس شيطان همواره او را به ورطه حيوانيت میكشانند.
اين كارشناس مذهبی در ادامه افزود: اين مرحله پس از تعليم و تربيت و مجاهدت انسان به آن ارتقاء میيابد، در اين مرحله ممكن است انسان بر اثر طغيان غرايز گاهی مرتكب خطا شود، اما فوراً پشيمان میشود و به ملامت و سرزنش خويش میپردازد و تصميم بر جبران گناه میگيرد و توبه میكند.
وی با اشاره به بيان مقام معظم رهبری خطاب به جوانان مبنی بر اينكه، «از خودتان مراقبت كنيد، مراد من مراقبت فيزيكی نيست، مراقبت كنيد در معنويت، در تهذيب نفس؛ اين به شما كمك خواهد كرد؛ بايد بتوانيم چهره مقبولی در پيشگاه الهی برای خودمان درست كنيم؛ شما جوانيد؛ دلهاتان پاك است، روحهايتان شفاف است؛ دست يافتن به رتبهها و مقامات معنوی و روحی در سنينی كه شما هستيد، شايد بشود گفت ده برابر آسانتر است برای كسی در سنين من؛ میتوانيد با خدا انس پيدا كنيد، میتوانيد خودتان را از گناهان دور نگه داريد؛ يكی از خصوصيات جوان همين است»، گفت: در اينجا ضرورت مجاهده دائمی با نفس، مراقبت و تهذيب ساختن آن از هواهای نفسانی روشن میگردد.
حجتالاسلام ولدبيگی با بيان اينكه تهذيب نفس راههای مختلفی دارد، بيان كرد: طرق تهذيب نفس عبارتند از اميد، همت، غيرت، صبر، استقامت، توفيق الهی، خواستن، ذكر، صبر، تهجد و شب زندهداری، ترس از پروردگار، اصرار، انقطاع الی الله، توحيد افعالی، توسل به اهل بيت(ع) و ... .
امام جمعه مهران با اشاره به روايتی از امام صادق(ع) مبنی بر اينكه، «پيامبر اكرم(ص) عدهاى را به جنگ فرستاد، چون از جنگ بازگشتند، فرمود: آفرين به گروهى كه پيكار كوچكتر را سپرى كردند و پيكار بزرگتر بر عهده آنان به جاى مانده است؛ گفته شد: اى فرستاده خدا پيكار بزرگتر چيست؟ فرمود پيكار با نفس»، گفت: مجاهدهای كه پيامبر اكرم(ص) از آن به جهاد اكبر تعبير فرموده است مبارزه با هواهای نفسانی است كه در صورت غفلت از آن انسان به وادی هلاكت سقوط خواهد كرد.
اين كارشناس مذهبی با اشاره به سوره جمعه، آيه 2: « هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّينَ رَسُولًا مِّنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِهِ وَیُزَكِّيهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا مِن قَبْلُ لَفِی ضَلَالٍ مُّبِينٍ؛ اوست آن كس كه در ميان بىسوادان فرستادهاى از خودشان برانگيخت تا آيات او را بر آنان بخواند و پاكشان گرداند و كتاب و حكمت بديشان بياموزد و [آنان] قطعاً پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند»، گفت: تزكيه و تهذيب نفوس از اهداف بعثت انبياء به شمار میرود.
وی با اشاره به سوره شمس، آيات1 تا 9: «وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا، وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا، وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا، وَاللَّیْلِ إِذَا یَغْشَاهَا، وَالسَّمَاء وَمَا بَنَاهَا، وَالْأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا، وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا، فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا، قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا؛ سوگند به خورشيد و تابندگىاش، سوگند به ماه چون پى [خورشيد] رود، سوگند به روز چون [زمين را] روشن گرداند، سوگند به شب چون پرده بر آن پوشد، سوگند به آسمان و آن كس كه آن را برافراشت، سوگند به زمين و آن كس كه آن را گسترد، سوگند به نفس و آن كس كه آن را درست كرد، سپس پليدكارى و پرهيزگارىاش را به آن الهام كرد، كه هر كس آن را پاك گردانيد قطعاً رستگار شد»، بيان كرد: وقتی به اهميت بيشتر تهذيب نفس پی میبريم كه میبينيم خداوند در قرآن كريم بعد از يازده بار قسم، تنها راه رستگاری را تهذيب نفس ذكر میكند.
حجتالاسلام ولدبيگی در پايان با اشاره به روايتی از حضرت علی(ع) كه میفرمايند: «حتی يك لحظه مسامحه و سهلانگاری در مورد خود نكنيد كه اين سهلانگاریها در مورد نفس شما را به راههای تاريكی میكشاند»، افزود: يكی از عوامل مهم خودسازی و تهذيب نفس مراقبت و توجه به نفس است؛ انسانی كه به سعادت خود میانديشد نمیتواند از اخلاق رذيله و بيماریهای نفسانی خويش غافل بماند، بلكه بايد همواره مراقب و مواظب نفس خود باشد و ملكات و اخلاق و كردار و حتی افكارش را تحت كنترل و نظارت كامل بگيرد.
امام جمعه مهران با اشاره به سوره قيامت، آيات1 و 2: «لَا أُقْسِمُ بِیَوْمِ الْقِیَامَةِ، وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ؛ سوگند به روز قيامت، و سوگند به نفس لوامه و وجدان بيدار و ملامتگر كه رستاخيز حق است»، بيان كرد: نفس لوامه و قوه عاقله بشر در پرتو ارشادات انبيای الهی پيوسته او را به سمت تكامل و ترقی سوق میدهند و در مقابل، نفس اماره همراه با وساوس شيطان همواره او را به ورطه حيوانيت میكشانند.
اين كارشناس مذهبی در ادامه افزود: اين مرحله پس از تعليم و تربيت و مجاهدت انسان به آن ارتقاء میيابد، در اين مرحله ممكن است انسان بر اثر طغيان غرايز گاهی مرتكب خطا شود، اما فوراً پشيمان میشود و به ملامت و سرزنش خويش میپردازد و تصميم بر جبران گناه میگيرد و توبه میكند.
وی با اشاره به بيان مقام معظم رهبری خطاب به جوانان مبنی بر اينكه، «از خودتان مراقبت كنيد، مراد من مراقبت فيزيكی نيست، مراقبت كنيد در معنويت، در تهذيب نفس؛ اين به شما كمك خواهد كرد؛ بايد بتوانيم چهره مقبولی در پيشگاه الهی برای خودمان درست كنيم؛ شما جوانيد؛ دلهاتان پاك است، روحهايتان شفاف است؛ دست يافتن به رتبهها و مقامات معنوی و روحی در سنينی كه شما هستيد، شايد بشود گفت ده برابر آسانتر است برای كسی در سنين من؛ میتوانيد با خدا انس پيدا كنيد، میتوانيد خودتان را از گناهان دور نگه داريد؛ يكی از خصوصيات جوان همين است»، گفت: در اينجا ضرورت مجاهده دائمی با نفس، مراقبت و تهذيب ساختن آن از هواهای نفسانی روشن میگردد.
حجتالاسلام ولدبيگی با بيان اينكه تهذيب نفس راههای مختلفی دارد، بيان كرد: طرق تهذيب نفس عبارتند از اميد، همت، غيرت، صبر، استقامت، توفيق الهی، خواستن، ذكر، صبر، تهجد و شب زندهداری، ترس از پروردگار، اصرار، انقطاع الی الله، توحيد افعالی، توسل به اهل بيت(ع) و ... .
امام جمعه مهران با اشاره به روايتی از امام صادق(ع) مبنی بر اينكه، «پيامبر اكرم(ص) عدهاى را به جنگ فرستاد، چون از جنگ بازگشتند، فرمود: آفرين به گروهى كه پيكار كوچكتر را سپرى كردند و پيكار بزرگتر بر عهده آنان به جاى مانده است؛ گفته شد: اى فرستاده خدا پيكار بزرگتر چيست؟ فرمود پيكار با نفس»، گفت: مجاهدهای كه پيامبر اكرم(ص) از آن به جهاد اكبر تعبير فرموده است مبارزه با هواهای نفسانی است كه در صورت غفلت از آن انسان به وادی هلاكت سقوط خواهد كرد.
اين كارشناس مذهبی با اشاره به سوره جمعه، آيه 2: « هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّينَ رَسُولًا مِّنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِهِ وَیُزَكِّيهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا مِن قَبْلُ لَفِی ضَلَالٍ مُّبِينٍ؛ اوست آن كس كه در ميان بىسوادان فرستادهاى از خودشان برانگيخت تا آيات او را بر آنان بخواند و پاكشان گرداند و كتاب و حكمت بديشان بياموزد و [آنان] قطعاً پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند»، گفت: تزكيه و تهذيب نفوس از اهداف بعثت انبياء به شمار میرود.
وی با اشاره به سوره شمس، آيات1 تا 9: «وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا، وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا، وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا، وَاللَّیْلِ إِذَا یَغْشَاهَا، وَالسَّمَاء وَمَا بَنَاهَا، وَالْأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا، وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا، فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا، قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا؛ سوگند به خورشيد و تابندگىاش، سوگند به ماه چون پى [خورشيد] رود، سوگند به روز چون [زمين را] روشن گرداند، سوگند به شب چون پرده بر آن پوشد، سوگند به آسمان و آن كس كه آن را برافراشت، سوگند به زمين و آن كس كه آن را گسترد، سوگند به نفس و آن كس كه آن را درست كرد، سپس پليدكارى و پرهيزگارىاش را به آن الهام كرد، كه هر كس آن را پاك گردانيد قطعاً رستگار شد»، بيان كرد: وقتی به اهميت بيشتر تهذيب نفس پی میبريم كه میبينيم خداوند در قرآن كريم بعد از يازده بار قسم، تنها راه رستگاری را تهذيب نفس ذكر میكند.
حجتالاسلام ولدبيگی در پايان با اشاره به روايتی از حضرت علی(ع) كه میفرمايند: «حتی يك لحظه مسامحه و سهلانگاری در مورد خود نكنيد كه اين سهلانگاریها در مورد نفس شما را به راههای تاريكی میكشاند»، افزود: يكی از عوامل مهم خودسازی و تهذيب نفس مراقبت و توجه به نفس است؛ انسانی كه به سعادت خود میانديشد نمیتواند از اخلاق رذيله و بيماریهای نفسانی خويش غافل بماند، بلكه بايد همواره مراقب و مواظب نفس خود باشد و ملكات و اخلاق و كردار و حتی افكارش را تحت كنترل و نظارت كامل بگيرد.
