به گزارش خبرگزاري بينالمللي قرآن(ايكنا) شعبه مركزي، متن پيام آيتالله دری نجفآبادي، نماينده ولي فقيه در استان مركزي به جشنواره ملي عكس زمان بدين شرح است:
بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين و صلی الله علی محمّد و آلهالطاهرين.
قدرشناسی از سرمايه عمر
قال الله العظيم: وَ الْعَصْرِ (1) إِنَّ الْإِنْسانَ لَفی خُسْرٍ (2) إِلَّا الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ (3)؛ به عصر سوگند(1) كه انسانها همه در زيانند (2) مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند، و يكديگر را به(اداى) حق سفارش كرده و يكديگر را به استقامت و شكيبایى توصيه نمودهاند(3).
به نظر میرسد خداوند متعال تمامی هنر را در ترسيم حيات و حركت و سيمای واقعی انسانها در اين آيات كريمه بيان فرموده و تابلوی بسيار زيبايی از فرصتها، ارزش عمر و زمان، قدرشناسی از آن را به نمايش گذارده تا چهره واقعی انسان در طول سير الیالله از ناانسانها و انساننماها شناخته شود و گوهر درخشان پاكی و پاكيزگی از خرمهرهها بازشناسی شود. آری سوگند به عصر كه همه در زيانند. جز آنان كه در تجارتخانه دنيا و دار و متجر اوليا خداوند به تجارت ايمان و عمل صالح و توصيه يكديگر به حق و توصيه يكديگر به صبر انجام وظيفه کنند و در بازار دنيا جز به اندوختن حسنات و پرهيز از آلوده شدن به سيئات و عشق و توصيه به حق و عدل و صبر و استقامت در راه معبود دل نبندند و نينديشند.
در اسلام عزيز و قرآن كريم برای هر يك از عمر، جوانی، فرصتها، وقت و زمان، لحظات، آفات، ساعتهای عمر، زندگی و عيش سخنان گهربار و كلمات حكمتآموز فراوان آمده تا درس و هشدار حكيمانهای به تمامی اينای آدم و تشنگان كوی معرفت و طالبان دانشگاه محبّت باشد. در جایی میفرمايد: «وَاللهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لاتَعْلَمُونَ شَیْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ و خدا شما را از شكم مادرانتان در حالى كه چيزى نمىدانستيد بيرون آورد و براى شما گوش و چشمها و دلها قرار داد باشد كه سپاسگزارى كنيد»، (نحل/ 78).
اين آيه شريفه با اندكی تفاوت به همين شماره در سوره مباركه مؤمنون نيز آمده است و سرانجام در سوره مباركه مؤمنون سخن از سنگينی و سبكی وزنه اعمال است. از آيات (96-97) تا آخر سوره شريفه با دقّت مورد مطالعه و تدبر و تأمل قرار گيرد. «إِدْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ السَّیِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِما یَصِفُونَ مؤمنون؛ بدى را به بهترين راه و روش دفع كن (و پاسخ بدى را به نيكى ده). ما به آنچه توصيف مى كنند داناتريم»، (مؤمنون- 96). «وَ قُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزاتِ الشَّياطِينِ؛ و بگو: پروردگارا! از وسوسه هاى شياطين به تو پناه مىبرم» (مؤمنون - 97)؛ در آيه 23 سوره مباركه تبارك(ملک) نيز اين حقيقت با اندكی تفاوت آمده است. «قُلْ هُوَ الَّذِی أَنْشَأَكُمْ وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ قَلِيلاً ما تَشْكُرُونَ؛ بگو: او كسى است كه شما را آفريد و براى شما گوش و چشم و عقل قرار داد؛ اما كمتر سپاسگزارى مىكنيد».
حال بايد خوب تأمل کرد. اين همه تأكيد بر نعمتهای بیكران الهی نعمت خلقت و نعمت شنوايی و بينايي و دل و فئواد كه گوهر وجودی انسان را میسازد برای چه؟ برای شكر و سپاس، برای معرفت و كمال، برای هدايت و بصيرت. برای بيداری و حكمتآموزی، برای وصول به مقام شهود و حضرت ربالعالمين تا چشم باز شود و گوش بشنود و دل به نور حق تجلّی و تقرب آموزد و صاحب قلب سليم و نفس مطمئنه شود؛ والا اين نعمتهای عظيم سرانجام از انسان گرفته خواهد شد. «لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِن بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئًا؛ به گونهاى كه پس از دانستن [بسى چيزها] چيزى نمىداند»، (آیه 5 سوره حج) آری چون انسان در سرازيری عمر قرار گرفت. همه نعمتها رفته رفته از دست میرود و تمامی ايام شباب و اندوختههای دفتر دل به فراموشی و نسيان سپرده میشود و لوح دل از تمامی تعلقات و عوارض پاك میشود و ذخيرههای دنيوی به پايان میرسد. بايد گفت: شد همه بر باد ايام شباب و يا بگوييم افسوس كه عمری پی اغيار دويديم از يار بمانديم و بجایی نرسيديم.
در سوره مباركه سجده آيه 9 نيز سخن از اين نعمت بزرگ و كريمانه به ميان آمده باميد آنكه ما اندكی سپاسگزار باشيم. «ثُمَّ سَوّاهُ وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ قَلِيلاً ما تَشْكُرُونَ؛ سپس (اندام) او را نظام بخشيد و از روح خويش [= روحى شريف و برجسته] در وى دميد؛ و براى شما گوشها و چشمها و دلها [= عقلها] قرار داد؛ امّا كمتر شكر (نعمتهاى او را) به جا مى آوريد».
در آیه 26 سوره احقاف نيز به اين حقيقت اشارت شده، آری اين سرمايههای بزرگ چراغ راه انسان و انسانيت است و كليد معرفت و در قيامت خود به شهادت خواهند ايستاد و عليه انسان شهادت خواهند داد.
«وَ لَقَدْ مَكَّنّاهُمْ فِيما إِنْ مَكَّنّاكُمْ فِيهِ وَ جَعَلْنا لَهُمْ سَمْعاً وَ أَبْصاراً وَ أَفْئِدَةً فَما أَغْنى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَ لا أَبْصارُهُمْ وَ لا أَفْئِدَتُهُمْ مِنْ شَىْءٍ إِذْ كانُوا یَجْحَدُونَ بِآياتِ اللهِ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ یَسْتَهْزِؤُنَ؛ و به راستى در چيزهايى به آنان امكانات داده بوديم كه به شما در آنها [چنان] امكاناتى ندادهايم و براى آنان گوش و ديدهها و دلهايى [نيرومندتر از شما] قرار داده بوديم و[لى] چون به نشانههاى خدا انكار ورزيدند [نه] گوششان و نه ديدگانشان و نه دلهايشان به هيچ وجه به دردشان نخورد و آنچه ريشخندش مىكردند به سرشان آمد».
20 فصلت؛ «حَتّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَیْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا یَعْمَلُونَ؛ وقتى به آن مى رسند، گوشها و چشمها و پوستهاى تنشان به آنچه انجام مى دادند گواهى مىدهند».
و در آيه 5 سوره نحل؛ «وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فِيها دِفْءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ؛ و چهارپايان را براى شما آفريد؛ در حالى كه در آنها، وسيله پوشش، و منافع ديگرى است؛ و از (گوشت و شير) آنها مىخوريد».
و در آيه 70 سوره نحل؛ «وَ اللهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ یَتَوَفّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ یُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَیْ لا یَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَیْئاً إِنَّ اللهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ؛ خداوند شما را آفريد؛ سپس شما را مى ميراند؛ بعضى از شما به نامطلوب ترين (مراحل) عمر مى رسند، كه بعد از آگاهى، چيزى نمىدانند (و همه چيز را فراموش مىكنند)؛ خداوند دانا و تواناست».
و سوره مباركه حج؛ سخن از ارذل عمر و فراموشی همه دانشها و آموخته و تعلقات مادی و دنيوی و عوارض مادی اشاره فرموده: «يا أَیُّهَا النّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَیْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَیِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِی الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى أَجَلٍ مُسَمّىً ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلاً ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ یُتَوَفّى وَ مِنْكُمْ مَنْ یُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَیْلا یَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَیْئاً وَ تَرَى الْأَرْضَ هامِدَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَیْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ؛ اى مردم! اگر در رستاخيز شكى داريد (به اين نكته توجّه كنيد كه:) ما شما را از خاك آفريديم، سپس از نطفه، و بعد از خون بسته شده، سپس از مضغه [= چيزى شبيه گوشت جويده شده]، كه بعضى داراى شكل و خلقت است و بعضى بدون شكل؛ تا براى شما روشن سازيم (كه بر هر چيز قادريم). و جنينهایى را كه بخواهيم تا مدّت معیّنى در رحم(مادران) نگاه مى داريم؛ (و آنچه را بخواهيم ساقط مى كنيم؛) بعد شما را بصورت طفلى بيرون مى آوريم؛ سپس هدف اين است كه به حدّ كمال و بلوغ خويش برسيد. و بعضى از شما قبض روح مىشوند؛ و بعضى از شما به نامطلوبترين مرحله عمر مىرسند; آنچنان كه بعد از علم و آگاهى، چيزى نمىدانند و همچنين زمين را (در فصل زمستان) خشك و مرده مىبينى، و هنگامى كه آب باران بر آن فرو مىفرستيم به جنبش در مى آيد و رويش مىكند و از هر نوع گياهان بهجتانگيز مىروياند»، (حج - 5). اكنون بايد خوب تأمل كرده كه آنچه برای انسان میماند و رنگ جاودانگی و ابديت به خود میگيرد. و در طوفان حوادث عمر زوالناپذير است. چيست و چگونه بايد از عمر و فرصتها استفاده کرد.
به قول مرحوم شيخ بهايی(رض)، آنچه ندارد عوض ای هوشيار عمر عزيزست غنيمت شمار. والاّ دنيای منهای ايمان و عمل صالح و اخلاس حب فی الله ويرانه ای بيش نخواهد بود.
باز به قول مرحوم شيخ عارف كامل:
گر نباشد اطاق و فرش و حرير/ كنج معبد خوش است و كهنه حصير
ور مزعف رود از ياد/ سر نان جوين سلامت باد
لوحش الله زسينه جوشی ها/ ياد ايام خرقه پوشی ها
يا میفرمايد: خاك بر فرق اعتبار كنم / خنده بر وضع روزگار كنم
بايد آئينه دل را صفا بخشيد. و گرد مجاز و اعتبار نگشت و دل به دار قرار بست. كه الدنيا دار مجاز و الاخره هی دار القرار. الدنيا دار قمر و الاخره هی دار المقر.
به قول حافظ: جمال يار ندارد حجاب و پرده ولی (نقاب)/ غبار ده به نشان تا نظر توانی كرد
خداوند به همه ما دل ارباب معرفت و اصحاب صفوت و شيفتگان خدمت و تشنگان محبت عنايت فرمايد. تا در كوی جانان و اوليای خدا ما را نيز به ميهمانی بپذيرند و خمسه طيبه و اهل بيت كرامت ما را نيز مشمول كرم نماييد و ادب حضور بياموزند. انشاء الله كه فردا دير است.
بار خدايا تو صاحب زمان و حجت قرآن و مظهر ايمان و تجلی صفات حضرت رحمن را از ما خشنود و دعای خير آن امان الهی را از ما خشنود و دعای خير آن امان الهی را بر ما ارزانی دار كه سخت نيازمند لطف تو و خاصان درگاهت هستيم.
بمنك و كرمك و لطفك و محبتك و انا الفقير الحقير المحتاج الی رحمتك و عفوك و غفر انك قربان علی بن اسدالله بن كريم بن احمد غفرالله لهم آمين يا رب العالمين
دری نجفآبادی، نماينده ولی فقيه در استان مركزی و امام جمعه اراك