توكل از ديدگاه قرآن كريم/(3)
منافاتی بين توكل و استفاده از ابزار برای حصول هدف وجود ندارد
گروه اجتماعی: معاون فرهنگی اداره كل تبليغات اسلامی استان مركزی با اشاره به اينكه نكته مهم و اساسی در مورد توكل اين است كه منافاتی بين توكل و استفاده از ابزار برای دستيابی به اهداف وجود ندارد، تصريح كرد: در آموزههای دينی تواكل نقطه مقابل توكل قرار گرفته است.
حجتالاسلام داوود چمانی، معاون فرهنگی، آموزشی و پژوهشی اداره كل تبليغات اسلامی استان مركزی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه مركزی، گفت: از ديدگاه قرآن كريم توكل به معنای اعتماد به خداوند متعال و قطع اميد از مردمان است.
وی اظهار كرد: هنگامی كه انسان به خدا اعتماد دارد جز برای رضای او كاری انجام نمیدهد و به غير او از هيچكس هراس و ابايی ندارد؛ لذا انسان متوكل در هر امری به خدا تكيه كرده و او را پناهگاه خود میداند.
حجتالاسلام چمانی با اشاره به اينكه در آيات متعددی از قرآن كريم به موضوع توكل تأكيد شده است، تصريح كرد: توكل از نشانههای ايمان و از مكارم اخلاق و كليد نجات از بنبستها و هرگونه ترس بوده و بهترين شيوه در برابر تهديد طاغوتهاست.
وی توكل را از اسباب و مهمات پيروزی و موفقيت در حيات دنيوی و اخروی برشمرد و ادامه داد: بر اساس آيات قرآن كريم توانايی و لياقت، صبر و استقامت، انگيزه الهی و توكل به خدا از عوامل پيروزی رهبران است؛ لذا توجه به اين عوامل اهميت و جايگاه توكل در زندگی را مشخص میكند.
حجتالاسلام چمانی توكل به خدا و استمداد از او را رموز مصونيت از تمامي وسوسههاي شيطانی و انحرافات دانست و افزود: در آيات 98 و 99 سوره مباركه نحل «فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِيمِ إِنَّهُ لَیْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ» به خوبی بر اين نكته اشاره شده است.
وی در ادامه به آيات 41 و 42 سوره مباركه نحل «حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُواْ یَعْلَمُونَ الَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ» اشاره كرد و گفت: بر طبق اين آيات اگر توكل با صبر همراه باشد از كاربری و اجر بالاتری برخوردار است.
حجتالاسلام چمانی با اشاره به اينكه توكل زمانی نتيجهبخش و مثمرثمر است كه به همراه تلاش باشد، ابراز كرد: در نگرانیهای اجتماعی، خانوادگی و فردی بايد روحيه و توكل همراه با تلاش را در مردم زنده كرد و به آنها اميد داد همچنان كه در آيه 3 سوره مباركه طلاق آمده است؛ «وَمَن یَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُه».
اين مقام مسئول ايجاد طمأنينه و آرامش، اتصال به قدرت لايزال الهی، كسب نشاط معنوی، شجاعت، خستگیناپذيری، امداد غيبی، كسب محبت الهی، عدم هراس در راه خداوند متعال، مصونيت از هر دشمن و توسعه رزق را از ديگر بركات و فوايد توكل به خدا برشمرد و اظهار كرد: من حيث مجموع اينگونه استنباط میشود كه توكل سرچشمه بسياری از فضيلتها و رافع بسياری از رذايل اخلاقی است.
حجتالاسلام چمانی تصريح كرد: نكته مهم و اساسی در مورد توكل اين است كه منافاتی بين توكل و استفاده از ابزار برای دستيابی به اهداف وجود ندارد و در آموزههای دينی تواكل نقطه مقابل توكل است.
وی با بيان اينكه تواكل به معنای عدم سعی و تلاش و تنبلی و عدم بهكارگيری وسايل و ابزار، بیقيدی، سكون و ركود است، خاطرنشان كرد: توكل عبارت از اطمينان قلبی انسان به خداوند متعال و قيام بدنی و بهرهگيری از ابزار و وسايل مورد نياز برای حصول نتيجه است. توكل بهعنوان مانعی بر استفاده از اسباب طبيعی محسوب نمیشود؛ بلكه بايد به دنبال اسباب رفت؛ ولی اثر را از جانب خدا ديد.
حجتالاسلام چمانی با اشاره به اينكه راهكارهای بهدست آوردن توكل از دو راه علمی و عملی است، افزود: راههای علمی دستيابی به توكل از طريق ارتقای يقين به اينكه همه امور به دست خداست، توجه به رأفت و خلقت خدا، مطالعه در زندگی و حالات اولياي خدا، توجه به بیپايان بودن قدرت خدا، مطالعه آيات و روايات و كتبی كه در اين زمينه نوشته شده و يادآوری دوران كودكی و ناتوانی و تدبير زندگی در آن دوران از سوی خدا ميسر میشود.
اين مقام مسئول در پايان مبارزه اخلاقی با جهل و اوهام و ترس از مردم، تمرين برای كسب قوت دل و شجاعت برای داشتن ايمان كافی نسبت به مطلق بودن قدرت خداوند، مصاحبت با اولياي خداوند و الگو قراردان انسانهای متوكل همچون امام حسين(ع) و امام خمينی(ره) و تأسی به آنها را از جمله راههای عملی دستيابی به توكل در زندگی عنوان كرد.
وی اظهار كرد: هنگامی كه انسان به خدا اعتماد دارد جز برای رضای او كاری انجام نمیدهد و به غير او از هيچكس هراس و ابايی ندارد؛ لذا انسان متوكل در هر امری به خدا تكيه كرده و او را پناهگاه خود میداند.
حجتالاسلام چمانی با اشاره به اينكه در آيات متعددی از قرآن كريم به موضوع توكل تأكيد شده است، تصريح كرد: توكل از نشانههای ايمان و از مكارم اخلاق و كليد نجات از بنبستها و هرگونه ترس بوده و بهترين شيوه در برابر تهديد طاغوتهاست.
وی توكل را از اسباب و مهمات پيروزی و موفقيت در حيات دنيوی و اخروی برشمرد و ادامه داد: بر اساس آيات قرآن كريم توانايی و لياقت، صبر و استقامت، انگيزه الهی و توكل به خدا از عوامل پيروزی رهبران است؛ لذا توجه به اين عوامل اهميت و جايگاه توكل در زندگی را مشخص میكند.
حجتالاسلام چمانی توكل به خدا و استمداد از او را رموز مصونيت از تمامي وسوسههاي شيطانی و انحرافات دانست و افزود: در آيات 98 و 99 سوره مباركه نحل «فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِيمِ إِنَّهُ لَیْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ» به خوبی بر اين نكته اشاره شده است.
وی در ادامه به آيات 41 و 42 سوره مباركه نحل «حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُواْ یَعْلَمُونَ الَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ» اشاره كرد و گفت: بر طبق اين آيات اگر توكل با صبر همراه باشد از كاربری و اجر بالاتری برخوردار است.
حجتالاسلام چمانی با اشاره به اينكه توكل زمانی نتيجهبخش و مثمرثمر است كه به همراه تلاش باشد، ابراز كرد: در نگرانیهای اجتماعی، خانوادگی و فردی بايد روحيه و توكل همراه با تلاش را در مردم زنده كرد و به آنها اميد داد همچنان كه در آيه 3 سوره مباركه طلاق آمده است؛ «وَمَن یَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُه».
اين مقام مسئول ايجاد طمأنينه و آرامش، اتصال به قدرت لايزال الهی، كسب نشاط معنوی، شجاعت، خستگیناپذيری، امداد غيبی، كسب محبت الهی، عدم هراس در راه خداوند متعال، مصونيت از هر دشمن و توسعه رزق را از ديگر بركات و فوايد توكل به خدا برشمرد و اظهار كرد: من حيث مجموع اينگونه استنباط میشود كه توكل سرچشمه بسياری از فضيلتها و رافع بسياری از رذايل اخلاقی است.
حجتالاسلام چمانی تصريح كرد: نكته مهم و اساسی در مورد توكل اين است كه منافاتی بين توكل و استفاده از ابزار برای دستيابی به اهداف وجود ندارد و در آموزههای دينی تواكل نقطه مقابل توكل است.
وی با بيان اينكه تواكل به معنای عدم سعی و تلاش و تنبلی و عدم بهكارگيری وسايل و ابزار، بیقيدی، سكون و ركود است، خاطرنشان كرد: توكل عبارت از اطمينان قلبی انسان به خداوند متعال و قيام بدنی و بهرهگيری از ابزار و وسايل مورد نياز برای حصول نتيجه است. توكل بهعنوان مانعی بر استفاده از اسباب طبيعی محسوب نمیشود؛ بلكه بايد به دنبال اسباب رفت؛ ولی اثر را از جانب خدا ديد.
حجتالاسلام چمانی با اشاره به اينكه راهكارهای بهدست آوردن توكل از دو راه علمی و عملی است، افزود: راههای علمی دستيابی به توكل از طريق ارتقای يقين به اينكه همه امور به دست خداست، توجه به رأفت و خلقت خدا، مطالعه در زندگی و حالات اولياي خدا، توجه به بیپايان بودن قدرت خدا، مطالعه آيات و روايات و كتبی كه در اين زمينه نوشته شده و يادآوری دوران كودكی و ناتوانی و تدبير زندگی در آن دوران از سوی خدا ميسر میشود.
اين مقام مسئول در پايان مبارزه اخلاقی با جهل و اوهام و ترس از مردم، تمرين برای كسب قوت دل و شجاعت برای داشتن ايمان كافی نسبت به مطلق بودن قدرت خداوند، مصاحبت با اولياي خداوند و الگو قراردان انسانهای متوكل همچون امام حسين(ع) و امام خمينی(ره) و تأسی به آنها را از جمله راههای عملی دستيابی به توكل در زندگی عنوان كرد.
