روششناسی حفظ كودكان و نيازهای اين حوزه/3
معايب روش ايما و اشاره/ روشهای حفظ خردسال در مؤسسات همخوانی ندارد
گروه فعاليتهای قرآنی: استاد حفظ قرآن با بيان اينكه روشهای مورد استفاده از سوی موسسات قرآنی در حفظ خردسالان با هم همخوانی ندارند، اظهار كرد: روش ايما و اشاره هر چند ممكن است محاسنی داشته باشد، اما معايب اين روش از محاسن آن بسيار بيشتر است.
معتز آقايی، حافظ كل قرآن كريم و استاد قرآنی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، با بيان اينكه حفظ خردسالان در مقايسه با بزرگسالان يك حفظ ويژه است، اظهار كرد: در آموزش حفظ به خردسالان بايد به طور ويژه به آموزش پرداخته و حفظ قرآن را همراه با بازی و تفريح و برنامههای جنبی آموزش دهيم تا كودكان و خردسالان انگيزه بيشتری برای حفظ آيات قرآن به دست آوردند.
وی كه از اساتيد قرآنی كلاسهای حفظ آستان مقدس حضرت عبدالعظيم الحسنی(ع) است، درباره كلاسهای ويژه خردسالان در اين حرم، گفت: در حرم حضرت عبدالعظيم الحسنی(ع) سه روز در هفته برای خردسالان كلاس حفظ داريم كه در هر روز از اين كلاسها سه زنگ برنامه برگزار میشود و يك زنگ مربوط به حفظ قرآن است و خردسالان در اين زنگ به حفظ سه تا چهار آيه از قرآن میپردازند و بنا به آياتی كه بچهها حفظ میكنند، مفاهيم مرتبط نيز به صورت ساده و روان بيان میشود، البته بيان مفاهيم در اين كلاسها در قالب داستان، نقاشی، بازی و ... است و در زنگهای ديگر نيز مفاهيمی مرتبط با اهل بيت(ع)، علوم، ورزش و ... به خردسالان ارائه میشود.
آقايی در اين بخش از سخنان خود با يادآوری اينكه در حرم حضرت عبدالعظيم الحسنی(ع) حفظ خردسالان را با سورههای كوچك آغاز میكنيم، عنوان كرد: تمامی موسسات و مهدهای قرآنی كه در حوزه حفظ خردسالان فعاليت دارند، بايد حفظ خردسالان را با سورههای كوچك آغاز كنند و آرام و آهسته پيش روند، اما در مورد برخی از كودكان كه دارای استعدادهای ويژهای هستند و به نوعی از نخبگان قرآنی به شمار میآيند، میتوان به نحو ديگری عمل كرد و اين بچهها میتوانند سورهها و آيات بيشتری را در روز حفظ كنند، البته برای هر يك از بچهها با توانايیهای خاص بايد برنامه خاصی در نظر گرفته شود.
وی در ادامه با عنوان اين مطلب كه بهترين و كاربردیترين روش برای حفظ خردسالان، شيوه شنيداری است، عنوان كرد: برای اينكه كودكان بتوانند در شرايط بهتری به حفظ قرآن بپردازند، بايد حس شنيداری آنها را تقويت كنيم كه در اين ميان علاوه بر بهرهگيری از صوت قاريان بينالمللی ايران و قاريان مصری، اساتيد و مربيان حاضر در كلاس نيز میتوانند برای بچهها تلاوت كنند تا بچهها پس از شنيدن تلاوت اساتيد خود، آيات مورد نظر را تكرار كرده و حفظ كنند.
اين حافظ كل قرآن در ادامه با اشاره به روش ايما و اشاره كه هماكنون از سوی موسسات محدودی در سراسر كشور مورد استفاده قرار میگيرد، عنوان كرد: هر چند كه ممكن است اين روش محاسنی داشته باشد، اما معايب آن بيشتر از محاسن آن است و استفاده از اين روش هر چند كه ممكن است برای بچهها جذابيت داشته باشد، اما آنها را وابسته میكند.
وی يادآور شد: روش ايما و اشاره برای آموزش حفظ قرآن به خردسالان شيوه مناسبی نبوده و اين روش برای بچههای سالم نيست و برای كودكانی كه از نظر شنوايی مشكل دارند، مورد استفاده قرار میگيرد؛ بچههای عادی كه از نظر جسمانی سالم هستند، بايد بتوانند قرآن را بدون ايما و اشاره بخوانند.
اين استاد قرآنی با اشاره به روشهای متعددی كه از سوی موسسات قرآنی برای آموزش حفظ خردسالان مورد استفاده قرار میگيرد، اظهار كرد: روشهايی كه هماكنون مورد استفاده موسسات قرآنی و مدرسان قرآن قرار میگيرد، در اكثر موارد با هم همخوانی ندارند.
وی با عنوان اين مطلب كه موسسات قرآنی در حفظ خردسالان تعادل را رعايت نمیكنند، ادامه داد: به طور مثال برخی از موسسات ممكن است پس از گذشت چند ماه از كلاس آموزشی فقط حفظ چند سوره كوتاه از قرآن را آموزش دهند و در مقابل برخی از موسسات قرآنی نيز به قدری عجله دارند كه در طول يك سال بچهها را وادار میكنند كه كل قرآن را حفظ كنند، البته هيچ يك از اين روشها به نفع بچهها نيست و حافظان واقعی قرآن از اين طريق تربيت نمیشوند.
آقايی با يادآوری اينكه موسسات قرآنی بايد افراط و تفريط در آموزشهای خود نداشته باشند، گفت: موسسات قرآنی و مهدهای قرآن بايد يك همانديشی داشته باشند تا بتوانند در نهايت يك شيوه مركزی را انتخاب كرده و تمامی موسسات اين شيوه را در پيش بگيرند، البته بهتر است متولی اصلی حفظ خردسالان نيز وزارت آموزش و پرورش باشد، زيرا اين وزارتخانه با كودكان و نوجوانان در ارتباط بوده و طی سالهای اخير موفقيتهايی نيز كسب كرده است.
وی در بخش ديگری از سخنان خود با اشاره به اهميت در نظر گرفتن مدت زمان مشخص برای حفظ خردسالان، عنوان كرد: حفظ قرآن بايد در يك بازده زمانی مشخص انجام شود و در اين ميان با فشرده بودن و يكساله بودن روند حفظ قرآن در برخی از موسسات به شدت مخالف هستم، زيرا اين روش برای عموم خردسالان علاقهمند به حفظ قرآن مناسبت نيست و ممكن است فقط برای تعداد انگشت شماری از بچهها كه به عنوان نخبگان قرآنی به شمار میآيند، مناسب باشد و اين روش نبايد برای تمامی خردسالان مورد استفاده قرار گيرد.
اين حافظ كل قرآن يادآور شد: بحث حفظ قرآن امری نيست كه بگوييم در يك بازده زمانی كوتاه بايد انجام شود و پس از آن كنار گذاشته شود، زيرا اين برنامه زمانی بايد در طول عمر انسان ادامه داشته باشد و شخصی كه به حفظ قرآن میپردازد، بايد تا آخر عمر محفوظات خود را تثبيت كند، البته بايد در اين مسير آهسته و پيوسته پيش برويم تا كودكان نيز از قرآن زده نشوند.
وی با بيان اينكه بیتوجهی به كيفيت حفظ يكی از آسيبهای موجود در حوزه حفظ خردسالان است، ادامه داد: استاد بد و ضعيف و استادی كه خود در خواندن قرآن مشكل دارد، موجب میشود تا كيفيت حفظ در ميان خردسالان پايين باشد و معلمی كه قرآن را به اشتباه میخواند، موجب میشود تا بچهها نيز به اشتباه بخوانند اين اشتباه برای هميشه در ذهن آنها باقی بماند، البته اين مسئله يكی از آسيبهای جدی در حوزه حفظ خردسالان است كه بايد مورد توجه ويژه قرار گيرد.
آقايی با عنوان اين مطلب كه نبود برنامهريزی برای بچهها از ديگر آسيبهای موجود در حوزه حفظ خردسالان است، ادامه داد: نبايد به بچهها اجازه دهيم كه در حوزه حفظ قرآن باری به هر جهت پيش بروند و يكی از آسيبهايی كه در اين حوزه وجود دارد، اصرار والدين و فشار آنها به بچهها است و برخی از پدران و مادران از فرزندان خود انتظار دارند كه در مدت زمان كوتاه تمام قرآن را حفظ كنند و حتی ممكن است گاهی اوقات برخوردهای فيزيكی نيز با فرزندان خود داشته باشند كه اين امر به هيچ عنوان به صلاح نيست و موجب زدگی خردسالان از قرآن میشود.
وی كه از اساتيد قرآنی كلاسهای حفظ آستان مقدس حضرت عبدالعظيم الحسنی(ع) است، درباره كلاسهای ويژه خردسالان در اين حرم، گفت: در حرم حضرت عبدالعظيم الحسنی(ع) سه روز در هفته برای خردسالان كلاس حفظ داريم كه در هر روز از اين كلاسها سه زنگ برنامه برگزار میشود و يك زنگ مربوط به حفظ قرآن است و خردسالان در اين زنگ به حفظ سه تا چهار آيه از قرآن میپردازند و بنا به آياتی كه بچهها حفظ میكنند، مفاهيم مرتبط نيز به صورت ساده و روان بيان میشود، البته بيان مفاهيم در اين كلاسها در قالب داستان، نقاشی، بازی و ... است و در زنگهای ديگر نيز مفاهيمی مرتبط با اهل بيت(ع)، علوم، ورزش و ... به خردسالان ارائه میشود.
آقايی در اين بخش از سخنان خود با يادآوری اينكه در حرم حضرت عبدالعظيم الحسنی(ع) حفظ خردسالان را با سورههای كوچك آغاز میكنيم، عنوان كرد: تمامی موسسات و مهدهای قرآنی كه در حوزه حفظ خردسالان فعاليت دارند، بايد حفظ خردسالان را با سورههای كوچك آغاز كنند و آرام و آهسته پيش روند، اما در مورد برخی از كودكان كه دارای استعدادهای ويژهای هستند و به نوعی از نخبگان قرآنی به شمار میآيند، میتوان به نحو ديگری عمل كرد و اين بچهها میتوانند سورهها و آيات بيشتری را در روز حفظ كنند، البته برای هر يك از بچهها با توانايیهای خاص بايد برنامه خاصی در نظر گرفته شود.
وی در ادامه با عنوان اين مطلب كه بهترين و كاربردیترين روش برای حفظ خردسالان، شيوه شنيداری است، عنوان كرد: برای اينكه كودكان بتوانند در شرايط بهتری به حفظ قرآن بپردازند، بايد حس شنيداری آنها را تقويت كنيم كه در اين ميان علاوه بر بهرهگيری از صوت قاريان بينالمللی ايران و قاريان مصری، اساتيد و مربيان حاضر در كلاس نيز میتوانند برای بچهها تلاوت كنند تا بچهها پس از شنيدن تلاوت اساتيد خود، آيات مورد نظر را تكرار كرده و حفظ كنند.
اين حافظ كل قرآن در ادامه با اشاره به روش ايما و اشاره كه هماكنون از سوی موسسات محدودی در سراسر كشور مورد استفاده قرار میگيرد، عنوان كرد: هر چند كه ممكن است اين روش محاسنی داشته باشد، اما معايب آن بيشتر از محاسن آن است و استفاده از اين روش هر چند كه ممكن است برای بچهها جذابيت داشته باشد، اما آنها را وابسته میكند.
وی يادآور شد: روش ايما و اشاره برای آموزش حفظ قرآن به خردسالان شيوه مناسبی نبوده و اين روش برای بچههای سالم نيست و برای كودكانی كه از نظر شنوايی مشكل دارند، مورد استفاده قرار میگيرد؛ بچههای عادی كه از نظر جسمانی سالم هستند، بايد بتوانند قرآن را بدون ايما و اشاره بخوانند.
اين استاد قرآنی با اشاره به روشهای متعددی كه از سوی موسسات قرآنی برای آموزش حفظ خردسالان مورد استفاده قرار میگيرد، اظهار كرد: روشهايی كه هماكنون مورد استفاده موسسات قرآنی و مدرسان قرآن قرار میگيرد، در اكثر موارد با هم همخوانی ندارند.
وی با عنوان اين مطلب كه موسسات قرآنی در حفظ خردسالان تعادل را رعايت نمیكنند، ادامه داد: به طور مثال برخی از موسسات ممكن است پس از گذشت چند ماه از كلاس آموزشی فقط حفظ چند سوره كوتاه از قرآن را آموزش دهند و در مقابل برخی از موسسات قرآنی نيز به قدری عجله دارند كه در طول يك سال بچهها را وادار میكنند كه كل قرآن را حفظ كنند، البته هيچ يك از اين روشها به نفع بچهها نيست و حافظان واقعی قرآن از اين طريق تربيت نمیشوند.
آقايی با يادآوری اينكه موسسات قرآنی بايد افراط و تفريط در آموزشهای خود نداشته باشند، گفت: موسسات قرآنی و مهدهای قرآن بايد يك همانديشی داشته باشند تا بتوانند در نهايت يك شيوه مركزی را انتخاب كرده و تمامی موسسات اين شيوه را در پيش بگيرند، البته بهتر است متولی اصلی حفظ خردسالان نيز وزارت آموزش و پرورش باشد، زيرا اين وزارتخانه با كودكان و نوجوانان در ارتباط بوده و طی سالهای اخير موفقيتهايی نيز كسب كرده است.
وی در بخش ديگری از سخنان خود با اشاره به اهميت در نظر گرفتن مدت زمان مشخص برای حفظ خردسالان، عنوان كرد: حفظ قرآن بايد در يك بازده زمانی مشخص انجام شود و در اين ميان با فشرده بودن و يكساله بودن روند حفظ قرآن در برخی از موسسات به شدت مخالف هستم، زيرا اين روش برای عموم خردسالان علاقهمند به حفظ قرآن مناسبت نيست و ممكن است فقط برای تعداد انگشت شماری از بچهها كه به عنوان نخبگان قرآنی به شمار میآيند، مناسب باشد و اين روش نبايد برای تمامی خردسالان مورد استفاده قرار گيرد.
اين حافظ كل قرآن يادآور شد: بحث حفظ قرآن امری نيست كه بگوييم در يك بازده زمانی كوتاه بايد انجام شود و پس از آن كنار گذاشته شود، زيرا اين برنامه زمانی بايد در طول عمر انسان ادامه داشته باشد و شخصی كه به حفظ قرآن میپردازد، بايد تا آخر عمر محفوظات خود را تثبيت كند، البته بايد در اين مسير آهسته و پيوسته پيش برويم تا كودكان نيز از قرآن زده نشوند.
وی با بيان اينكه بیتوجهی به كيفيت حفظ يكی از آسيبهای موجود در حوزه حفظ خردسالان است، ادامه داد: استاد بد و ضعيف و استادی كه خود در خواندن قرآن مشكل دارد، موجب میشود تا كيفيت حفظ در ميان خردسالان پايين باشد و معلمی كه قرآن را به اشتباه میخواند، موجب میشود تا بچهها نيز به اشتباه بخوانند اين اشتباه برای هميشه در ذهن آنها باقی بماند، البته اين مسئله يكی از آسيبهای جدی در حوزه حفظ خردسالان است كه بايد مورد توجه ويژه قرار گيرد.
آقايی با عنوان اين مطلب كه نبود برنامهريزی برای بچهها از ديگر آسيبهای موجود در حوزه حفظ خردسالان است، ادامه داد: نبايد به بچهها اجازه دهيم كه در حوزه حفظ قرآن باری به هر جهت پيش بروند و يكی از آسيبهايی كه در اين حوزه وجود دارد، اصرار والدين و فشار آنها به بچهها است و برخی از پدران و مادران از فرزندان خود انتظار دارند كه در مدت زمان كوتاه تمام قرآن را حفظ كنند و حتی ممكن است گاهی اوقات برخوردهای فيزيكی نيز با فرزندان خود داشته باشند كه اين امر به هيچ عنوان به صلاح نيست و موجب زدگی خردسالان از قرآن میشود.
