ترس از خدا، قيامت و عذاب الهی؛ اضطرابهايی منجر به سلامت
گروه سلامت: ترس از خدا، قيامت و عذاب الهی و ترس از انحراف نزديكان، اجرا نشدن حدود الهی، عدالت، اختلاف، حوادث غير طبيعی، خيانت دشمن و آسيبهای بدنی، اضطرابهايی شايسته هستند كه بر اساس قرآن منجر به سلامت میشوند.
نگرانی و ترس هميشه و در همه جا مذموم و مضر سلامت نيست بلكه اضطراب و ترسی كه انسان را متوجه خطر واقعی میكند آثاری مطلوب در جهت رفع خطر و ترسی معقول است و به همين دليل روشهای دينی به عنوان بارزترين و كم هزينه ترين راهكارهای درمانی اضطراب كه بيماری قرن نيز لقب گرفته است برای نخستين مرحله درمان، تفكيك بين خطرات واقعی از غير واقعی را بر اساس راهكارهای قرآنی لازم میدانند.
بر اساس آياتی از قرآن، ترس از خدا، قيامت و بررسی اعمال انسان، عذاب الهی به عنوان اموری شايسته ترس و حوادث غير طبيعی، خيانت دشمن، آسيبهای بدنی نيز از جمله عوامل خطرناكی هستند كه منتهی به امور ناخوشايند در زندگی انسان میشوند و ترس و اضطراب از آنها معقول و صاحبش را به فكر چارهجويی و پيشگيری میاندازد.(1)
دهها آيه در بيش از 20 سوره از كلام الهی به مسئله خوف از خداوند اشاره دارد كه روشنترين و واضحترين پيام آن مطلوبيت و شايستگی خوف از پروردگار است(2) كه دليل آن خوف از ترك دستورات و انجام گناهان، هراس از عذاب و كوتاهی انسان نسبت به وظيفه بندگی به نحوی كه شايسته ذات ربوبی است.
افزون بر قرآن در دعاها و روايات نيز به قدری به اين مهم توجه داده میشود كه هر كس كمتر ارتباطی با اين منابع داشته باشد، نسبت دهی اين واقعيت كه «خوف از پروردگار از كمالات بشر است» اندك ترديدی به خود راه نخواهد داد و البته در برخی آيات، به خوف از «مقام الهی» ترغيب شده است: «و برای آن كسی كه از مقام پروردگارش بهراسند، دو باغ بهشت است.(3)
ترس از قيامت و بررسی اعمال هم به نوعی با اعمال و رفتار انسان مرتبط است يعنی آن حوادث در قيامت به واقع شايسته اضطراباند و چنين حالتی به جهت عدم اطمينان نسبت به صحت و قبولی اعمال در گذشته و آينده به وجود میآيد البته بيم و اضطراب از قيامت برای افراد صالح، تنها در اين دنيا است و آنان در جهان ديگر اضطرابی ندارند(4) و بر عكس، دلهره و نگرانی در صحنه قيامت، برای كساتیست كه در دنيا نسبت به آخرت، خوف و هراسی نداشتهاند.
ترس از عذاب الهی نيز به عنوان سومين عامل شايسته ترس و اضطراب در قرآن اشاره شده و آيات 15، 16و 17 سوره معارج و 14 ليل نسبت به آن انسان را هشدار دادهاند.
ترس از انحراف نزديكان، اجرا نشدن حدود الهی، اجرا نشدن عدالت، اختلاف و جدايی، حوادث غير طبيعی، خيانت دشمن و آسيبهای بدنی نيز از ديگر عواملی هستند كه ترس و اضطراب از آنها به دليل آنكه منتهی به امور ناخوشايند میشوند مذموم نيست، بلكه لازم است و به منزله هشداری برای انديشيدن و تدبير لازم برای دفع خطر محسوب میشود تا از وارد شدن آسيبهای جانی و يا مالی به خود يا افراد مرتبط با انسان جلوگيری شود.
اين خوف و اضطراب در منطق قرآن تا زمانی مثبت، تلقی میشود كه با پيشگيری و تدبير لازم برای حفاظت و آرامش، زمينه رشد و تكامل به سوی اهداف مورد نظر قرآن را فراهم آورد و گرنه امنيت و آرامشی كه به آيندهای وحشتناك و دهشت بار، همراه عذابی جاودان و هميشگی بينجامد ايمنی و آرامش محسوب نمیشود.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع:
(1) محمد تقی فلسفی، جوان، جلد 2، چاپ پانزدهم ، تهران، هيئت نشر معارف اسلامی ، ص175
(2) آيه 28 سوره فاطر
(3)آيه 46 سوره رحمن
(4)آيه 103 سوره انبياء
بر اساس آياتی از قرآن، ترس از خدا، قيامت و بررسی اعمال انسان، عذاب الهی به عنوان اموری شايسته ترس و حوادث غير طبيعی، خيانت دشمن، آسيبهای بدنی نيز از جمله عوامل خطرناكی هستند كه منتهی به امور ناخوشايند در زندگی انسان میشوند و ترس و اضطراب از آنها معقول و صاحبش را به فكر چارهجويی و پيشگيری میاندازد.(1)
دهها آيه در بيش از 20 سوره از كلام الهی به مسئله خوف از خداوند اشاره دارد كه روشنترين و واضحترين پيام آن مطلوبيت و شايستگی خوف از پروردگار است(2) كه دليل آن خوف از ترك دستورات و انجام گناهان، هراس از عذاب و كوتاهی انسان نسبت به وظيفه بندگی به نحوی كه شايسته ذات ربوبی است.
افزون بر قرآن در دعاها و روايات نيز به قدری به اين مهم توجه داده میشود كه هر كس كمتر ارتباطی با اين منابع داشته باشد، نسبت دهی اين واقعيت كه «خوف از پروردگار از كمالات بشر است» اندك ترديدی به خود راه نخواهد داد و البته در برخی آيات، به خوف از «مقام الهی» ترغيب شده است: «و برای آن كسی كه از مقام پروردگارش بهراسند، دو باغ بهشت است.(3)
ترس از قيامت و بررسی اعمال هم به نوعی با اعمال و رفتار انسان مرتبط است يعنی آن حوادث در قيامت به واقع شايسته اضطراباند و چنين حالتی به جهت عدم اطمينان نسبت به صحت و قبولی اعمال در گذشته و آينده به وجود میآيد البته بيم و اضطراب از قيامت برای افراد صالح، تنها در اين دنيا است و آنان در جهان ديگر اضطرابی ندارند(4) و بر عكس، دلهره و نگرانی در صحنه قيامت، برای كساتیست كه در دنيا نسبت به آخرت، خوف و هراسی نداشتهاند.
ترس از عذاب الهی نيز به عنوان سومين عامل شايسته ترس و اضطراب در قرآن اشاره شده و آيات 15، 16و 17 سوره معارج و 14 ليل نسبت به آن انسان را هشدار دادهاند.
ترس از انحراف نزديكان، اجرا نشدن حدود الهی، اجرا نشدن عدالت، اختلاف و جدايی، حوادث غير طبيعی، خيانت دشمن و آسيبهای بدنی نيز از ديگر عواملی هستند كه ترس و اضطراب از آنها به دليل آنكه منتهی به امور ناخوشايند میشوند مذموم نيست، بلكه لازم است و به منزله هشداری برای انديشيدن و تدبير لازم برای دفع خطر محسوب میشود تا از وارد شدن آسيبهای جانی و يا مالی به خود يا افراد مرتبط با انسان جلوگيری شود.
اين خوف و اضطراب در منطق قرآن تا زمانی مثبت، تلقی میشود كه با پيشگيری و تدبير لازم برای حفاظت و آرامش، زمينه رشد و تكامل به سوی اهداف مورد نظر قرآن را فراهم آورد و گرنه امنيت و آرامشی كه به آيندهای وحشتناك و دهشت بار، همراه عذابی جاودان و هميشگی بينجامد ايمنی و آرامش محسوب نمیشود.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع:
(1) محمد تقی فلسفی، جوان، جلد 2، چاپ پانزدهم ، تهران، هيئت نشر معارف اسلامی ، ص175
(2) آيه 28 سوره فاطر
(3)آيه 46 سوره رحمن
(4)آيه 103 سوره انبياء
