بازتاب ولايت اهل بيت(ع) در ديوان ملاپريشان بررسی شد
گروه انديشه: بازتاب ولايت اهل بيت(ع) در ديوان ملاپريشان، در قالب مقالهای توسط علی فتحاللهی و مسعود سپهوندی از اساتيد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرمآباد بررسی شد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه لرستان، در چكيده اين مقاله كه جهت ارائه به دبيرخانه همايش ملی كلهباد در لرستان نوشته شده است، عنوان شده است: با وجود آنكه در كلام وحی حقيقت ولايت از آن خداوند است، اما بر اساس پارهای از آيات، ولايت پيامبر(ص) و ائمه معصومين(ع) در طول ولايت خداوند و نشانه ولايت حق تعالی است، براساس روايات، تعبير قرآنی «اهل البيت» گاه بر خمسه آلعبا دلالت دارد و گاه متعیّن در معصومين(ع) است.
مؤلف اضافه میكند: عارفان مسلمان، اولياء و امامان را مجاری فيوض الهی و مظاهر اسماء و صفات حضرت حق میدانند، بر همين مبنا در مكتب شيعه و عرفان، اوليای محمديين وجودی معنوی دارند و جهان هستی هرگز از وجود ولیّ مطلق خدا خالی نخواهد بود، در اين ميان ملا ابوالقاسم لرستانی متخلص به پريشان در زمره عارفانی است كه با شور و اشتياق وصفناپذيری با گويش لكی به تبيين ولايت اهل بيت(ع) بهعنوان هدف و غايت دعوت همه انبيا الهی میپردازد. وی با آنكه ولايت آلياسين(ع) را امری ذو مراتب و دارای جنبههای ازلی، باطنی و معنوی پنداشته است، اما در عين حال بدان نگرشی سياسی ـ تاريخی نيز دارد.
در مقدمه اين مقاله عنوان میشود: فرهنگ غنی و پربار اسلامی، از آغاز شكوفايیِ شعر در ايران زمين به شكلهای گوناگون و با گويشهای متنوع در عمق وجود و ذهن سخنوران ايرانی ريشه دوانده است، اين فرهنگ اصيل روح و جان آنان را از سرچشمة اين آبشخور معنوی سيراب ساخته و شعر فارسی را در خدمت بيان انديشههای كما لجويانه و آرمانگرا قرار داده است.
در ادامه اين مقاله ضمن اشارتی كوتاه به پيشينه بحث و بررسی مفهوم لغوی و اصطلاحی ولايت در آيات و روايات، به تبيين ابعاد ولايت و مصاديق آن در مكتب تشيع پرداخته و در ادامه بحث به مطالعه ديدگاه ملاپريشان لرستانی درباره ولايت و جايگاه اهل بيت(ع) در نظام هستیشناسی عرفانی پرداخته شده است.
مؤلف در ادامه در بيان معنای ولايت چنين آورده است: ولايت مصدر صناعی از «ولی» و به كسر «واو» به معنی امارت و توليت است و به فتح «واو» به معنی محبّت، البته ولايت به معنی قرب و نزديكی هم استعمال شده است.
مؤلف در ادامه در معرفی اجمالی زمان و زبان ملاپريشان در موضوع ولايت عنوان داشته است: ملا ابوالقاسم مشهور به ملاپريشان عارف و شاعر نامدار لرستانی در نيمه دوم قرن هشتم و نيمه اول قرن نهم هجری قمری میزيسته است، برخی از محققان بدون ارائه سند روشن او را كرد زبان و اهل دينور پنداشتهاند. برخی نيز او را از طايفه لر و اهل دلفان شمردهاند.
در ادامه اين مقاله اضافه شده است: اشعار ملاپريشان بيانگر آشنايی عميق او با مبانی عرفان، فلسفه و كلام است، ظاهراً ملا با تصوف رايج عصر خود پيوند چندانی نداشته است. او در پارهای از اشعارش به نقد صوفی نمايان زمان خود میپردازد، مسلم است كه اين عارف دانشمند لرستانی متخلص به پريشان مراتبی از سلوك عرفانی را طی نموده و مدت پنجاه سال از مصاحبان و معاصران شيخ رجب حافظ بُرسی بوده است.
در بخش ديگری از اين مقاله تحت عنوان توحيد و ولايت، غايت بعثت پيامبران از ديدگاه ملاپريشان آمده است: انبيای الهی كه واسطه فيض ميان ملكوت و ناسوت هستند, خود از بزرگترين گشايندگان اسرار عالم هستی بر روی بشريت هستند. اين رسولان حق و در رأس آنان حضرت ختمی مرتبت محمد بن عبدالله(ص) بسان دريايی هستند كه هر كس به فراخور ظرفیّت وجودی خويش میتواند از آن بهره برگيرد.
همچنين تقدّم نور وجودی پيامبر(ص) و اوليای محمديين(ع)، اتحاد نور وجودی اوليای محمديين با پيامبر(ص)، رابطه نبوّت و ولايت از ديدگاه ملاپريشان، جايگاه اهل بيت(ع) در مراتب انسانشناسانه ديوان ملا پريشان، تأويلگرايی ملاپريشان در رابطه با چهارده معصوم(ع)، ابعاد ولايت آل ياسين(ع) از منظر ملاپريشان، شأن و اتحاد وجودی آل ياسين(ع) از منظر ملاپريشان، ملاپريشان و آسيبشناسی ولايت نزد صوفيه از ديگر مباحث مطرح شده در اين مقاله است.
در پايان اين مقاله مؤلفان با اشاره به اينكه ويژگیهای برجسته اين عارف پريشان احوال لك زبان آنكه اشعار وی نشان میدهد كه او تنها سالكی مقلد و مريدی صرف نبوده؛ بلكه در بسياری از مسائل به ردّ صوفيه و نقد منكران ولايت و مجادله با بزرگانی مانند ملارجب بُرسی و برخی از مشايخ اشعری نيز پرداخته است، نتيجهگيری شده است: عارفان مسلمان با استناد به آيات و روايات معصومين(ع)، اولياء و امامان را مجاری فيوض الهی و مظاهر اسماء و صفات حضرت حق میدانند، بر اين مبنا در نگاه شيعه و عرفان، جهان هستی هرگز از وجود ولیّ حق خالی نخواهد بود.
مؤلف ادامه میدهد: ملا ابوالقاسم لرستانی متخلص به پريشان در زمره عارفانی است كه با شور و اشتياق وصف ناپذيری به تبيين ولايت اهل بيت(ع) میپردازد. او ولايت را هدف اساسی دعوت و غايت رسالت همه انبيای الهی میپندارد. اين عارف لر قائل به اتحاد نوری ميان پيامبر خاتم(ص) و اهلبيت اوست، وی با آنكه ولايت آل ياسين(ع) را امری ذو مراتب و دارای جنبههای ازلی، باطنی و معنوی پنداشته است؛ اما در عين حال بدان نگرشی سياسی ـ تاريخی نيز دارد. با مطالعه اشعار ملا در پريشاننامه به منشأ قرآنی و روايی افكار او میتوان پی برد اگر چه او همگان را از ژرفنگری در پارهای از مباحث تحذير میدهد.
مؤلف اضافه میكند: عارفان مسلمان، اولياء و امامان را مجاری فيوض الهی و مظاهر اسماء و صفات حضرت حق میدانند، بر همين مبنا در مكتب شيعه و عرفان، اوليای محمديين وجودی معنوی دارند و جهان هستی هرگز از وجود ولیّ مطلق خدا خالی نخواهد بود، در اين ميان ملا ابوالقاسم لرستانی متخلص به پريشان در زمره عارفانی است كه با شور و اشتياق وصفناپذيری با گويش لكی به تبيين ولايت اهل بيت(ع) بهعنوان هدف و غايت دعوت همه انبيا الهی میپردازد. وی با آنكه ولايت آلياسين(ع) را امری ذو مراتب و دارای جنبههای ازلی، باطنی و معنوی پنداشته است، اما در عين حال بدان نگرشی سياسی ـ تاريخی نيز دارد.
در مقدمه اين مقاله عنوان میشود: فرهنگ غنی و پربار اسلامی، از آغاز شكوفايیِ شعر در ايران زمين به شكلهای گوناگون و با گويشهای متنوع در عمق وجود و ذهن سخنوران ايرانی ريشه دوانده است، اين فرهنگ اصيل روح و جان آنان را از سرچشمة اين آبشخور معنوی سيراب ساخته و شعر فارسی را در خدمت بيان انديشههای كما لجويانه و آرمانگرا قرار داده است.
در ادامه اين مقاله ضمن اشارتی كوتاه به پيشينه بحث و بررسی مفهوم لغوی و اصطلاحی ولايت در آيات و روايات، به تبيين ابعاد ولايت و مصاديق آن در مكتب تشيع پرداخته و در ادامه بحث به مطالعه ديدگاه ملاپريشان لرستانی درباره ولايت و جايگاه اهل بيت(ع) در نظام هستیشناسی عرفانی پرداخته شده است.
مؤلف در ادامه در بيان معنای ولايت چنين آورده است: ولايت مصدر صناعی از «ولی» و به كسر «واو» به معنی امارت و توليت است و به فتح «واو» به معنی محبّت، البته ولايت به معنی قرب و نزديكی هم استعمال شده است.
مؤلف در ادامه در معرفی اجمالی زمان و زبان ملاپريشان در موضوع ولايت عنوان داشته است: ملا ابوالقاسم مشهور به ملاپريشان عارف و شاعر نامدار لرستانی در نيمه دوم قرن هشتم و نيمه اول قرن نهم هجری قمری میزيسته است، برخی از محققان بدون ارائه سند روشن او را كرد زبان و اهل دينور پنداشتهاند. برخی نيز او را از طايفه لر و اهل دلفان شمردهاند.
در ادامه اين مقاله اضافه شده است: اشعار ملاپريشان بيانگر آشنايی عميق او با مبانی عرفان، فلسفه و كلام است، ظاهراً ملا با تصوف رايج عصر خود پيوند چندانی نداشته است. او در پارهای از اشعارش به نقد صوفی نمايان زمان خود میپردازد، مسلم است كه اين عارف دانشمند لرستانی متخلص به پريشان مراتبی از سلوك عرفانی را طی نموده و مدت پنجاه سال از مصاحبان و معاصران شيخ رجب حافظ بُرسی بوده است.
در بخش ديگری از اين مقاله تحت عنوان توحيد و ولايت، غايت بعثت پيامبران از ديدگاه ملاپريشان آمده است: انبيای الهی كه واسطه فيض ميان ملكوت و ناسوت هستند, خود از بزرگترين گشايندگان اسرار عالم هستی بر روی بشريت هستند. اين رسولان حق و در رأس آنان حضرت ختمی مرتبت محمد بن عبدالله(ص) بسان دريايی هستند كه هر كس به فراخور ظرفیّت وجودی خويش میتواند از آن بهره برگيرد.
همچنين تقدّم نور وجودی پيامبر(ص) و اوليای محمديين(ع)، اتحاد نور وجودی اوليای محمديين با پيامبر(ص)، رابطه نبوّت و ولايت از ديدگاه ملاپريشان، جايگاه اهل بيت(ع) در مراتب انسانشناسانه ديوان ملا پريشان، تأويلگرايی ملاپريشان در رابطه با چهارده معصوم(ع)، ابعاد ولايت آل ياسين(ع) از منظر ملاپريشان، شأن و اتحاد وجودی آل ياسين(ع) از منظر ملاپريشان، ملاپريشان و آسيبشناسی ولايت نزد صوفيه از ديگر مباحث مطرح شده در اين مقاله است.
در پايان اين مقاله مؤلفان با اشاره به اينكه ويژگیهای برجسته اين عارف پريشان احوال لك زبان آنكه اشعار وی نشان میدهد كه او تنها سالكی مقلد و مريدی صرف نبوده؛ بلكه در بسياری از مسائل به ردّ صوفيه و نقد منكران ولايت و مجادله با بزرگانی مانند ملارجب بُرسی و برخی از مشايخ اشعری نيز پرداخته است، نتيجهگيری شده است: عارفان مسلمان با استناد به آيات و روايات معصومين(ع)، اولياء و امامان را مجاری فيوض الهی و مظاهر اسماء و صفات حضرت حق میدانند، بر اين مبنا در نگاه شيعه و عرفان، جهان هستی هرگز از وجود ولیّ حق خالی نخواهد بود.
مؤلف ادامه میدهد: ملا ابوالقاسم لرستانی متخلص به پريشان در زمره عارفانی است كه با شور و اشتياق وصف ناپذيری به تبيين ولايت اهل بيت(ع) میپردازد. او ولايت را هدف اساسی دعوت و غايت رسالت همه انبيای الهی میپندارد. اين عارف لر قائل به اتحاد نوری ميان پيامبر خاتم(ص) و اهلبيت اوست، وی با آنكه ولايت آل ياسين(ع) را امری ذو مراتب و دارای جنبههای ازلی، باطنی و معنوی پنداشته است؛ اما در عين حال بدان نگرشی سياسی ـ تاريخی نيز دارد. با مطالعه اشعار ملا در پريشاننامه به منشأ قرآنی و روايی افكار او میتوان پی برد اگر چه او همگان را از ژرفنگری در پارهای از مباحث تحذير میدهد.
