بررسی تبعات مميزی كتب قرآنی و دينی پس از انتشار/ 15
مميزی كتاب نيازمند وحدت رويه است
گروه ادب: رئيس سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی گفت: اصول كلی راه را برای برداشتهای متفاوت باز میكند و ممكن است يك ارزياب، انتشار يك كتاب را بلامانع بداند و ارزياب ديگر آن را مشروط يا غيرمجاز بداند؛ از اين رو نيازمند وحدت رويه ميان داوران و ارزيابهای كتاب هستيم.
محمد سلگی، رئيس سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با اشاره به روند مميزی كتابهای منتشر شده توسط جهاد دانشگاهی گفت: اغلب كتابهای دينی و قرآنی كه توسط انتشارات جهاد دانشگاهی منتشر میشود، درسی است و با هدف آموزشی تهيه و تدوين میشود و متفاوت از ساير كتابهای دينی و قرآنی است؛ از اين رو با توجه به هدف تدوين اين آثار، نوع نگاه ما متفاوت است، اما صرف نظر از اين تفاوت از بدو تأسيس شورايی به نام شورای علمی يا بررسی و صدور مجوز كتاب در جهاد دانشگاهی وجود دارد كه هر كتابی كه بنا شود در جهاد چاپ شود، مورد ارزيابی قرار میگيرد.
وی افزود: روند مميزی به اين صورت است كه كتاب طی چند مرحله توسط ارزياب بررسی شده و سپس به شورای علمی ارجاع داده میشود تا تصويب شود؛ البته موضوع كتابهای دينی و قرآنی متفاوت است. هر چند كتابهای علمی و آموزشی را هم به لحاظ محتوايی بررسی میكنيم و چه بسا برخی از آثار هستند كه از اين نظر مورد تأييد قرار نگرفته و چاپ نمیشوند.
سلگی ادامه داد: كتابهای مذهبی و به طور خاص قرآنی و دينی، غير از اينكه محتوایشان بررسی میشود، بررسی و ارزيابی آن همانند وزارت ارشاد صورت میگيرد كه متناسب با الگوها و ضوابط نشر باشد و مشكلی از نظر اعتقادی، اخلاقی و جهانبينی نداشته باشند؛ البته با همين وضعيت كه ما آثار را بررسی میكنيم، وزارت ارشاد هم آنها را مورد بررسی و ارزيابی قرار میدهد.
وی در ادامه اظهار كرد: ما طی فعاليتهای خود مذاكراتی كه با وزارت ارشاد داشتيم، در يك دوره مجوزی از ارشاد گرفته بوديم كه كتابهايی را كه بررسی میكرديم از سوی ارشاد مورد ارزيابی مجدد قرار نمیگرفت.
اين كارشناس نشر ادامه داد: اين موضوع مربوط به 7 - 8 سال پيش است و در واقع به رأی و نظر كميته علمی ما توجه میكردند و آن را مبنا قرار میدادند. اما بعد از آن به خاطر حساسيت وزارت ارشاد، كتابها را پس از بررسی جهاد دانشگاهی، مورد ارزيابی مجدد قرار میدادند.
سلگی با اشاره به فراز و فرودهای مميزی كتاب در طول سالهای گذشته بيان كرد: بحث مميزی كتاب در طول سالهای گذشته فراز و فرودهايی داشته و در دورهای حساسيت بيشتر و يا در دورهای ديگر كمتر بوده است.
وی افزود: اساساً مميزی كتابها مفيد است و اگر اين كار را رها كنيم، مشكلاتی به وجود خواهد آمد؛ البته بنده قائل به اين هستم كه بايد ضمن اينكه مميزی باشد و دقت در اين امر وجود داشته باشد، از يك سياست واحدی تبعيت و مقررات مميزی كتاب شفافتر شود.
رئيس سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی تصريح كرد: قانونی كه در زمان حاضر در اين زمينه وجود دارد، كلی بوده و مميزان و ارزيابان كتاب ممكن است برداشتهای متفاوتی از اصول كلی آن داشته باشند؛ از اين رو ضمن اعتقاد به اينكه مميزی لازم و ضروری است، اما بايد با وضوح و شفافيت بيشتری به سراغ مصاديق رفته و دستورالعملهای اجرايیتری داشته باشيم تا شاهد سليقههای مختلف در دورههای گوناگون يا در يك دوره نباشيم، چه بسا ممكن است در يك زمان هم تفسيرهای متفاوتی از اصول كلی به عمل آيد.
وی در ادامه با اشاره به جمعآوری برخی از كتابها با وجود انجام مميزی و مجوز انتشار از سوی وزارت ارشاد بيان كرد: اين موضوع مربوط به تفاوت برداشتهاست؛ چرا كه اصول كلی راه را برای تفسيرهای تفاوت باز میكند و ممكن است يك ارزياب انتشار يك كتاب را بلامانع بداند و ارزياب ديگر آن را مشروط و يا غيرمجاز بداند؛ از اين رو ما ناچار هستيم اصول كلی را شفاف و آن را از كلیگويی خارج كنيم و بين داوران و ارزيابهای كتاب وحدت رويه به وجود آوريم.
وی افزود: روند مميزی به اين صورت است كه كتاب طی چند مرحله توسط ارزياب بررسی شده و سپس به شورای علمی ارجاع داده میشود تا تصويب شود؛ البته موضوع كتابهای دينی و قرآنی متفاوت است. هر چند كتابهای علمی و آموزشی را هم به لحاظ محتوايی بررسی میكنيم و چه بسا برخی از آثار هستند كه از اين نظر مورد تأييد قرار نگرفته و چاپ نمیشوند.
سلگی ادامه داد: كتابهای مذهبی و به طور خاص قرآنی و دينی، غير از اينكه محتوایشان بررسی میشود، بررسی و ارزيابی آن همانند وزارت ارشاد صورت میگيرد كه متناسب با الگوها و ضوابط نشر باشد و مشكلی از نظر اعتقادی، اخلاقی و جهانبينی نداشته باشند؛ البته با همين وضعيت كه ما آثار را بررسی میكنيم، وزارت ارشاد هم آنها را مورد بررسی و ارزيابی قرار میدهد.
وی در ادامه اظهار كرد: ما طی فعاليتهای خود مذاكراتی كه با وزارت ارشاد داشتيم، در يك دوره مجوزی از ارشاد گرفته بوديم كه كتابهايی را كه بررسی میكرديم از سوی ارشاد مورد ارزيابی مجدد قرار نمیگرفت.
اين كارشناس نشر ادامه داد: اين موضوع مربوط به 7 - 8 سال پيش است و در واقع به رأی و نظر كميته علمی ما توجه میكردند و آن را مبنا قرار میدادند. اما بعد از آن به خاطر حساسيت وزارت ارشاد، كتابها را پس از بررسی جهاد دانشگاهی، مورد ارزيابی مجدد قرار میدادند.
سلگی با اشاره به فراز و فرودهای مميزی كتاب در طول سالهای گذشته بيان كرد: بحث مميزی كتاب در طول سالهای گذشته فراز و فرودهايی داشته و در دورهای حساسيت بيشتر و يا در دورهای ديگر كمتر بوده است.
وی افزود: اساساً مميزی كتابها مفيد است و اگر اين كار را رها كنيم، مشكلاتی به وجود خواهد آمد؛ البته بنده قائل به اين هستم كه بايد ضمن اينكه مميزی باشد و دقت در اين امر وجود داشته باشد، از يك سياست واحدی تبعيت و مقررات مميزی كتاب شفافتر شود.
رئيس سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی تصريح كرد: قانونی كه در زمان حاضر در اين زمينه وجود دارد، كلی بوده و مميزان و ارزيابان كتاب ممكن است برداشتهای متفاوتی از اصول كلی آن داشته باشند؛ از اين رو ضمن اعتقاد به اينكه مميزی لازم و ضروری است، اما بايد با وضوح و شفافيت بيشتری به سراغ مصاديق رفته و دستورالعملهای اجرايیتری داشته باشيم تا شاهد سليقههای مختلف در دورههای گوناگون يا در يك دوره نباشيم، چه بسا ممكن است در يك زمان هم تفسيرهای متفاوتی از اصول كلی به عمل آيد.
وی در ادامه با اشاره به جمعآوری برخی از كتابها با وجود انجام مميزی و مجوز انتشار از سوی وزارت ارشاد بيان كرد: اين موضوع مربوط به تفاوت برداشتهاست؛ چرا كه اصول كلی راه را برای تفسيرهای تفاوت باز میكند و ممكن است يك ارزياب انتشار يك كتاب را بلامانع بداند و ارزياب ديگر آن را مشروط و يا غيرمجاز بداند؛ از اين رو ما ناچار هستيم اصول كلی را شفاف و آن را از كلیگويی خارج كنيم و بين داوران و ارزيابهای كتاب وحدت رويه به وجود آوريم.
