كربلا برای ماندگاری به ادبيات نياز دارد
گروه ادب: نويسنده «ناميرا» با بيان اينكه تاريخ برای ماندگار شدن به ادبيات نياز دارد و ادبيات به تاريخ، اظهار كرد: كربلا هم برای ماندگاری نياز به ادبيات داشت و خطبههای حضرت زينب(س) و امام سجاد(ع) در شام، اولين آفرينش ادبی كربلا بود.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، نشست نقد و بررسی كتاب «ناميرا» كه امروز چهارشنبه، هشتم آبانماه در محل خبرگزاری تسنيم با حضور محمدرضا گودرزی، نويسنده و منتقد، سيدمظفر شجاعی، قائممقام انتشارات نيستان و صادق كرميار، نويسنده اثر برگزار شد.
در اين نشست كرميار به نگارش جلد دوم رمان «ناميرا» اشاره كرد و با بيان اينكه در جلد دوم رمان به اتفاقات بعد از واقعه عاشورا میپردازد و در حال پژوهش درباره آن هستم، اظهار كرد: به نظر تئوريسينها و منتقدان، معمولاً يك حادثه تاريخی رخ میدهد و تمام میشود و نويسنده برای ماندگار كردن آن نيازمند ادبيات است.
وی در ادامه به اين موضوع اشاره كرد كه تاريخ برای ماندگار شدن به ادبيات نياز دارد و ادبيات برای آفرينش به تاريخ محتاج است، اظهار كرد: كربلا هم برای ماندگاری نياز به ادبيات داشت و خطبههای حضرت زينب(س) و امام سجاد(ع) در شام كه در آن زمان گونهای از قالبهای ادبی محسوب میشد، اولين آفرينش ادبی كربلا بود.
كرميار ادامه داد: اين خطبهها اولين حركتهايی بود كه واقعه كربلا را ماندگار كرد. برای اينكه «ناميرا» تكميل شود، نيازمند طراحی داستان هستيم، اما اين نياز به تحقيقات گسترده دارد؛ در حال حاضر مشغول جمعآوری منابع مورد نياز و يادداشتبرداری هستم.
اين نويسنده در ادامه به فيلمنامه «ناميرا» اشاره كرد و افزود: اين اثر در ابتدا در قالب يك فيلمنامه و اثر نمايشی نوشته شد. بعد از اينكه سيدمهدی شجاعی آن را مطالعه كرد، پيشنهاد تبديل آن به رمان را به من داد. من نيز براساس طرح اوليه اين رمان را نوشتم. اين فيلمنامه در سيمافيلم به تصويب رسيده است، اما به دليل كمبود بودجه هنوز به آن پرداخته نشده است.
كرميار در ادامه در پاسخ به مرز و حدود ورود تخيل به ساحت رمان دينی گفت: رمان دينی را میتوان به دو سياق نوشت؛ يا اينكه شخصيت اصلی خود معصوم(ع) باشد و يا اينكه شيوه نگارش به صورتی انجام شود كه معصوم(ع) شخصيت اصلی رمان را تشكيل ندهد بلكه واقعه حول زمان او بچرخد. در شكل اول قاعدتاً نمیتوان تخيل را وارد كرد؛ چراكه برای ذكر از كنش و گفتار معصوم(ع) بايد از مستندات تاريخی استفاده كرد؛ مستنداتی كه هيچگاه نمیتواند وارد رمان شود.
وی در ادامه به ظرف و مظروف در رمان دينی پرداخت و در پاسخ به اينكه آيا میتوان از رمان كه يك ظرف غربی است، مباحث دينی را مطرح كرد يا خير، گفت: خيلی منظور برخی از نويسندگان و منتقدان را از «رمان دينی» متوجه نمیشوم. اگر در اثری موضوعات دينی به قطعيت پرداخته شود و نويسنده بر اين موضوع تأكيد كند، ديگر نمیتوان بر آن اثر «رمان» اطلاق كرد. اگر قرار است رمان نوشت بايد با يك ديد نسبيت به آن نگريست، نه قطعيت.
كرميار در ادامه با اشاره به سخنان مقام معظم رهبری در اين باره كه میتوان در «ناميرا» ارتباطی با فتنه 88 يافت، گفت: بحثهای موجود در اين اثر، بحث بر سر ترديد است كه كدام راه صحيح است و كدام بيراهه. جوانی كه به تازگی وارد جرگه مسائل اجتماعی شده برای تشخيص حق از باطل به بزرگان خود مینگرد، اما به دليل نرسيدن به يك قطعيت، دچار ترديد میشود.
وی با تأكيد بر ما به ازای تاريخی برای اثرش، اظهار كرد: اين ما به ازا سبب میشود تا خواندن رمان برای مخاطب جذاب باشد. اگر هر رمان تاريخی ما به ازای تاريخی نداشته باشد، نمیتواند تأثير مثبتی بر مخاطب داشته باشد. من با هر نگاه سياسی كه به اثرم شود، مشكلی ندارم.
كرميار در ادامه با بيان اينكه در «ناميرا» تلاش كرده تا افراط و تفريط كه به نظرش مهمترين آفت جامعه ما است را نشان دهد، ادامه داد: نسبت دادن نويسنده به يك جناح سياسی باعث میشود كه نويسنده نتواند كارهای بعدی خود را درست انجام دهد و مهمتر آنكه نويسندهای كه برای مقاصد سياسی مینويسد، ديگر نويسنده نيست.
وی با تأكيد بر اينكه واقعه عاشورا مربوط به همه دورانها میشود، اظهار كرد: بنده اين رمان را در سال 80 نوشتم و نه 88 كه البته نشان از آن دارد كه در آن سال هم اوضاع خيلی تغيير نكرده است و نكته بعد آنكه كربلا برای همه مقاطع حساس تاريخ به وقوع پيوسته و منحصر در يك عصر و زمان نيست.
كرميار در بخش ديگری از سخنان خود به جايگاه ادبيات در كشور اشاره كرد و با بيان اينكه از سال 60 ادبيات را كنار گذاشته بودم، گفت: در سال 57 شمارگان آثار سه هزار نسخه بود كه امروز به زير دو هزار نسخه رسيده است.
وی اظهار كرد: اين اتفاق برای ادبيات ما فاجعه است. در آمريكا وقتی كتابی چاپ میشود، تازه كار ناشر آغاز میشود. تبليغات كتاب، برنامهريزی برای معرفی بيشتر آن، ترتيب دادن سفرهای تبليغاتی با حضور نويسنده و ... از جمله برنامههايی است كه ناشران با توجه به زمينهای كه در اين كشور دارند، انجام میدهند، اما در ايران اوضاع متفاوت است. چاپ يك كتاب توسط ناشر به معنای اتمام كار است.
كرميار ادامه داد: بخش ديگر اين اشكال به نويسنده بازمیگردد. نويسنده در فضای تخيلی سير میكند و احساس میكند كه با نوشتن اين اثر، مخاطب هم با او همراه میشود، اين در حالی است كه دغدغه نويسنده دغدغه اصلی مخاطب نيست. علاوه بر اين وقتی به همه كتابها اجازه چاپ داده نمیشود، نويسنده به اين سمت سير میكند.
در اين نشست كرميار به نگارش جلد دوم رمان «ناميرا» اشاره كرد و با بيان اينكه در جلد دوم رمان به اتفاقات بعد از واقعه عاشورا میپردازد و در حال پژوهش درباره آن هستم، اظهار كرد: به نظر تئوريسينها و منتقدان، معمولاً يك حادثه تاريخی رخ میدهد و تمام میشود و نويسنده برای ماندگار كردن آن نيازمند ادبيات است.
وی در ادامه به اين موضوع اشاره كرد كه تاريخ برای ماندگار شدن به ادبيات نياز دارد و ادبيات برای آفرينش به تاريخ محتاج است، اظهار كرد: كربلا هم برای ماندگاری نياز به ادبيات داشت و خطبههای حضرت زينب(س) و امام سجاد(ع) در شام كه در آن زمان گونهای از قالبهای ادبی محسوب میشد، اولين آفرينش ادبی كربلا بود.
كرميار ادامه داد: اين خطبهها اولين حركتهايی بود كه واقعه كربلا را ماندگار كرد. برای اينكه «ناميرا» تكميل شود، نيازمند طراحی داستان هستيم، اما اين نياز به تحقيقات گسترده دارد؛ در حال حاضر مشغول جمعآوری منابع مورد نياز و يادداشتبرداری هستم.
اين نويسنده در ادامه به فيلمنامه «ناميرا» اشاره كرد و افزود: اين اثر در ابتدا در قالب يك فيلمنامه و اثر نمايشی نوشته شد. بعد از اينكه سيدمهدی شجاعی آن را مطالعه كرد، پيشنهاد تبديل آن به رمان را به من داد. من نيز براساس طرح اوليه اين رمان را نوشتم. اين فيلمنامه در سيمافيلم به تصويب رسيده است، اما به دليل كمبود بودجه هنوز به آن پرداخته نشده است.
كرميار در ادامه در پاسخ به مرز و حدود ورود تخيل به ساحت رمان دينی گفت: رمان دينی را میتوان به دو سياق نوشت؛ يا اينكه شخصيت اصلی خود معصوم(ع) باشد و يا اينكه شيوه نگارش به صورتی انجام شود كه معصوم(ع) شخصيت اصلی رمان را تشكيل ندهد بلكه واقعه حول زمان او بچرخد. در شكل اول قاعدتاً نمیتوان تخيل را وارد كرد؛ چراكه برای ذكر از كنش و گفتار معصوم(ع) بايد از مستندات تاريخی استفاده كرد؛ مستنداتی كه هيچگاه نمیتواند وارد رمان شود.
وی در ادامه به ظرف و مظروف در رمان دينی پرداخت و در پاسخ به اينكه آيا میتوان از رمان كه يك ظرف غربی است، مباحث دينی را مطرح كرد يا خير، گفت: خيلی منظور برخی از نويسندگان و منتقدان را از «رمان دينی» متوجه نمیشوم. اگر در اثری موضوعات دينی به قطعيت پرداخته شود و نويسنده بر اين موضوع تأكيد كند، ديگر نمیتوان بر آن اثر «رمان» اطلاق كرد. اگر قرار است رمان نوشت بايد با يك ديد نسبيت به آن نگريست، نه قطعيت.
كرميار در ادامه با اشاره به سخنان مقام معظم رهبری در اين باره كه میتوان در «ناميرا» ارتباطی با فتنه 88 يافت، گفت: بحثهای موجود در اين اثر، بحث بر سر ترديد است كه كدام راه صحيح است و كدام بيراهه. جوانی كه به تازگی وارد جرگه مسائل اجتماعی شده برای تشخيص حق از باطل به بزرگان خود مینگرد، اما به دليل نرسيدن به يك قطعيت، دچار ترديد میشود.
وی با تأكيد بر ما به ازای تاريخی برای اثرش، اظهار كرد: اين ما به ازا سبب میشود تا خواندن رمان برای مخاطب جذاب باشد. اگر هر رمان تاريخی ما به ازای تاريخی نداشته باشد، نمیتواند تأثير مثبتی بر مخاطب داشته باشد. من با هر نگاه سياسی كه به اثرم شود، مشكلی ندارم.
كرميار در ادامه با بيان اينكه در «ناميرا» تلاش كرده تا افراط و تفريط كه به نظرش مهمترين آفت جامعه ما است را نشان دهد، ادامه داد: نسبت دادن نويسنده به يك جناح سياسی باعث میشود كه نويسنده نتواند كارهای بعدی خود را درست انجام دهد و مهمتر آنكه نويسندهای كه برای مقاصد سياسی مینويسد، ديگر نويسنده نيست.
وی با تأكيد بر اينكه واقعه عاشورا مربوط به همه دورانها میشود، اظهار كرد: بنده اين رمان را در سال 80 نوشتم و نه 88 كه البته نشان از آن دارد كه در آن سال هم اوضاع خيلی تغيير نكرده است و نكته بعد آنكه كربلا برای همه مقاطع حساس تاريخ به وقوع پيوسته و منحصر در يك عصر و زمان نيست.
كرميار در بخش ديگری از سخنان خود به جايگاه ادبيات در كشور اشاره كرد و با بيان اينكه از سال 60 ادبيات را كنار گذاشته بودم، گفت: در سال 57 شمارگان آثار سه هزار نسخه بود كه امروز به زير دو هزار نسخه رسيده است.
وی اظهار كرد: اين اتفاق برای ادبيات ما فاجعه است. در آمريكا وقتی كتابی چاپ میشود، تازه كار ناشر آغاز میشود. تبليغات كتاب، برنامهريزی برای معرفی بيشتر آن، ترتيب دادن سفرهای تبليغاتی با حضور نويسنده و ... از جمله برنامههايی است كه ناشران با توجه به زمينهای كه در اين كشور دارند، انجام میدهند، اما در ايران اوضاع متفاوت است. چاپ يك كتاب توسط ناشر به معنای اتمام كار است.
كرميار ادامه داد: بخش ديگر اين اشكال به نويسنده بازمیگردد. نويسنده در فضای تخيلی سير میكند و احساس میكند كه با نوشتن اين اثر، مخاطب هم با او همراه میشود، اين در حالی است كه دغدغه نويسنده دغدغه اصلی مخاطب نيست. علاوه بر اين وقتی به همه كتابها اجازه چاپ داده نمیشود، نويسنده به اين سمت سير میكند.
