سینمای مستند باید درآمدزا باشد/ امکان نمایش مناسب آثار وجود ندارد

مصطفی آتش‌مرد، کارگردان مستند «میراث مجید»، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) درباره چگونگی شکل‌گیری فیلم خود گفت: زمانی که طرح این کار به من پیشنهاد شد، هیچ اطلاع خاصی، غیر از آنچه اکثر مردم می‌دانند، از زندگی و شخصیت شهید شهریاری نداشتم؛ بنابراین به این طرح به این دیده نگریستم که می‌خواهم تنها یک کار مناسبتی را جلوی دوربین ببرم، اما زمانی که مراحل تحقیقاتی کار آغاز شد، فهمیدم این شهید چه شخصیت بزرگی به لحاظ علمی و انسانی داشت. از آن به بعد کار از شکل سفارشی برایم خارجی شد و با دغدغه و علاقه ساخت آن را آغاز کردم.

وی افزود: در این فیلم به زندگی شخصی و حرفه‌ای شهید شهریاری پرداخته می‌شود، البته کار ترکیبی است که در آن هم با خانواده و نزدیکان این شهید صحبت شده و هم اینکه از تصاویر آرشیوی بهره گرفته‌ایم. زمان این مستند 22 دقیقه است. درباره چرایی کم بودن زمان هم باید بگویم، اصرار بود این مستند برای سالروز شهادت این شهید (8 آذرماه) آماده شود، همچنین در این حوزه ما با محدودیت اطلاعاتی مواجه بودیم، چون به لحاظ امنیتی نمی‌شد به بسیاری از موضوعات که به نوعی با کار این شهید در ارتباط بود پرداخت.

این فیلمساز درباره دغدغه‌های خود در فیلمسازی گفت: برای من فیلمسازی یک سرگرمی نیست، زیرا اگر اینگونه بود، سراغ مستندسازی نمی‌رفتم. من در این حیطه به دنبال بیان مسائلی هستم که در جامعه و جهان دغدغه است، چون این ویژگی را خصلت سینمای مستند می‌دانم. هم اکنون نیز مستند «موگادیشو» را درباره سومالی آماده نمایش دارم که به بحث تروریسم در آن کشور و نقش دولت‌های استعمارگر در ترویج خشونت در آن پرداخته است، اما نمی‌دانم چرا کار برای حضور در بخش مسابقه و جنبی پذیرفته نشد.

وی درباره ویژگی مستندهایی که به زندگی مفاخر ملی می‌پردازد، توضیح داد: در این دست فیلم‌ها باید سعی کرد که از اسطوره‌سازی پرهیز کرد، چون معمولا این دست کارها، شکلی اغراق‌آمیز پیدا می‌کند. این رویکرد هم سبب می‌شود تماشاگر از شخصیت اصلی دور شود. این روش غلط در مستندسازی کشورمان در شرایطی به وجود آمده که رسالت مستند تصویرگری از واقعیت بدون دخل و تصرف است.

این مستندساز گفت: وقتی تماشاگر به تماشای یک مستند می‌نشیند، باید با شخصیتی که در کار به آن پرداخته شده، احساس نزدیکی کند. این حس تنها با نشان دادن واقعیت ممکن می‌شود. در این فیلم هم تلاش من این بوده در کنار نشان دادن افتخارات و منش بالایی شهید شهریاری، آن را برای مردم باورپذیر تصویر کنم. مطلب دیگری که در این بحث باید به آن اشاره کرد، نقش سفارش‌دهندگان در تولید آثاری همچون «میراث مجید» است.

وی اضافه کرد: هر سازمانی ممکن است برای اعتلای خود مستندهایی تولید کند. این امر نیز در دنیا رایج است و هیچ اشکالی ندارد، اما به این شرط که سفارش دادن با تعیین خط مشی یکی دانسته نشود. خوشبختانه برای من چنین امری رخ نداد و من آزادی عمل و اندیشه داشتم تا در راستای هدف سفارش‌دهنده کاری درباره شهید شهریاری بسازم.

این مستندساز در پایان اظهار کرد: جشنواره‌هایی چون سینماحقیقت فرصت مناسبی برای نمایش کارهای مستند به ویژه مستندهای ارزشی است، چون متاسفانه ما آنتن و امکان نمایش مناسبی برای آثار مستند نداریم؛ در صورتی که امروز سینمای مستند در جهان درآمدزا شده و قادر است به نوعی خرج خود را در آورد. با این توضیح نیاز است که مسئولان سینمایی و مستندسازان با برگزاری جلسات متعدد سیاست‌هایی بیندیشند که سینمای مستند ما نیز شکلی حرفه‌ای به خود گیرد.