زکات؛ یک امتحان و آزمایش الهی/ چرا دادن زکات واجب شده است؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، دین اسلام برای رفع فقر و محرومیت که منشأ بسیاری از ناهنجاری‌های اجتماعی و اخلاقی است، راهکارهایی را در دستور کار مسلمانان قرار داده است. اخذ زکات به عنوان مالیات اسلامی از جمله راهکارهای اقتصادی اسلام برای زدودن فقر از منظر جامعه است که طهارت مال و تعالی روح انسان را نیز درپی دارد.

تدبر در آیات و روایات و همچنین، بررسی آرای فقهی مربوط به این موضوع، بیانگر آن است که زکات در تأمین بودجه عمومی دولت اسلامی، نقشی بسیار مؤثر و ارزشمند داشته و با توسعه و تعمیم این منبع عظیم مالی، بسیاری از نیازمندی‌های جامعه اسلامی برطرف می‌شود.

جایگاه زکات در قرآن

حجت‌الاسلام دادخدا خدائی، رئیس اداره اوقاف بیرجند زکات را رمز پیوند با مردم به‌ویژه محرومان و مشکلات و دردها و رنج‌های آن‌ها دانست و افزود: امام صادق(ع) زکات را پل اسلام معرفی فرموده است یعنی هر کس زکات بپردازد از پل صراط به‌راحتی عبور می‌کند.

وی با اشاره به اینکه خداوند متعال در آیات گوناگون قرآن کریم مؤمنان را ترغیب به پرداخت زکات می‌کند، اظهار کرد: در اصطلاح فقه اسلامی زکات به مقدار مالی که در راه خدا داده می‌شود اطلاق می‌گردد تا بقیه مال پاک شود و رشد کند.

خدائی با تأکید بر اینکه باید توجه کنیم جریان انسان‌سازی و تزکیه در بحث زکات به فراموشی سپرده نشود، افزود: زکات در لغت به معنای رشد است برای زکات معانی دیگری چون تزکیه و طهارت نیز آمده است. زکات در اصطلاح شرعی به میزان معلومی از مال اطلاق می‌شود که برای نیازمندان در نظر گرفته شده است.

وی زکات را یکی از منابع درآمد بیت‌المال دانست و گفت: زکات در جوامع اسلامی به‌عنوان یک فریضه مقدس دینی، اسلامی و عبادیاست  که دارای منزلت عالی است و ریشه در اعماق قلوب مسلمانان دارد.

زکات منجر به شناخت مؤمن از منافق می‌شود

رئیس اداره اوقاف بیرجند با اشاره به اینکه زکات منجر به شناخت مؤمن از منافق می‌شود، افزود: روحانیون باید به همان اندازه که برای سایر امور وقت می‌گذارند باید برای زکات هم وقت بگذارند.

خدائی با اشاره به اینکه زکات عملی شایسته برای تزکیه و تطهیر کردن اموال و اشیا از هر نوع آلودگی و شائبه ناخالصی است، عنوان کرد: عدالت، محبوبیت و مردمی بوده را از مهمترین شاخصه‌های مورد نیاز عاملان زکات است.

وی درباره راهکارهای اشاعه فرهنگ پرداخت زکات در جامعه گفت: در قدم اول باید در راستای ارائه آگاهی به جامعه گام برداریم و به مردم بگوئیم که پرداخت زکات یکی از اوامر پروردگار است و برای هرکس که شرایط پرداخت زکات را دارا است واجب عینی تلقی می‌شود.

خدائی با اشاره به آیه 60 سوره توبه«إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساکینِ وَ الْعامِلینَ عَلَیْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِی الرِّقابِ وَ الْغارِمینَ وَ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ وَ ابْنِ السَّبیلِ فَریضَةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلیمٌ حَکیمٌ؛ صدقات تنها به تهیدستان و بینوایان و متصدیان آن و کسانى که دلشان به دست آورده مى‏شود و در راه بردگان و وامداران و در راه خدا و به در راه مانده اختصاص دارد به عنوان فریضه از جانب خداست و خدا داناى حکیم است»، عنوان کرد: این آیه موارد مصرف صدقات واجب یعنی زکات را مطرح می‌کند.

مصرف‌کنندگان زکات

وی با بیان اینکه پرداخت صادقانه زکات زمینه‌ساز تطهیر نفس و روح انسان می‌شود، بیان کرد: بر اساس روایات و احادیث پرداخت زکات باید صادقانه باشد و برای شخص زکات‌دهنده دعا کرد که سبب آرامش او می‌شود.

رئیس اداره اوقاف بیرجند با بیان اینکه زکات یک امتحان و آزمایش الهی است که تزکیه، تربیت روحانی و نفسانی را در پی دارد، ادامه داد: بی‌تردید هدف از وضع زکات تنها جمع‌آوری اموال و یا کمک به نیازمندان نیست بلکه هدف والاتری به‌واسطه این اقدام دنبال می‌شود که در درجه اول یک آزمون الهی است و روح انسان را تعالی می‌بخشد.

نقش زکات در سازندگی و بهبودی جامعه

رئیس اداره اوقاف بیرجند با اشاره به اینکه زکات در سازندگی و بهبود وضعیت جامعه نقش بسیار مؤثری دارد، اظهار کرد: حکم زکات مانند بسیاری از احکام قرآنی  گر چه تعبدی است ولی دارای انگیزه و فلسفه‌ای قابل فهم برای مکلفان است.

حجت‌الاسلام حسین فلسفی‌راد، رئیس ستاد زکات کمیته امداد امام (ره) خراسان جنوبی نیز از جمع‌آوری دو میلیارد و 300 میلیون تومان زکات در خراسان جنوبی طی شش‌ماهه نخست امسال خبر داد و گفت: این میزان زکات جمع‌آوری شده نسبت به مدت مشابه سال گذشته 178 درصد افزایش داشته است.

وی با بیان اینکه در اصطلاح فقهی زکات به 9 چیز شتر، گاو، گوسفند، گندم، خرما، جو، کشمش، طلا و نقره تعلق می‌گیرد، افزود: مردم استان علاوه بر زکات واجب، برای محصولاتی مانند عناب، زرشک، زعفران، انگور و انار نیز زکات مستحبی پرداخت می‌کنند.

رئیس ستاد زکات کمیته امداد امام(ره) خراسان جنوبی زکات را امری واجب و بدهی مالی که خداوند در مال انسان قرار داده دانست و اظهار کرد: زکات در قرآن 32 بار تکرار شده و باید منابع به دست آمده از آن صرف کمک به محرومان و استفاده در پروژه‌های عمرانی شود.

فلسفی‌راد بیان کرد: تعهد استان به مرکز برای جمع‌آوری زکات یک میلیارد و 100 میلیون تومان بوده که تاکنون دو میلیارد و 300 میلیون تومان جمع‌آوری شده و این مبلغ نسبت به سال گذشته 178 درصد افزایش داشته است.

وی در ادامه اظهار کرد: خراسان جنوبی در تحقق برنامه در کشور مقام دوم و در مبلغ ریالی زکات با توجه به نسبت جمعیت در جایگاه 27 قرار دارد.

تبلیغ مبلغان دینی؛ راهکار تحقق زکات در جامعه

رئیس ستاد زکات کمیته امداد امام(ره) خراسان جنوبی راهکار تحقق زکات را تبلیغ مبلغان دینی در مناسبت‌های تبلیغی به‌ویژه در فصل برداشت محصولات توصیف و تأکید کرد: دستگاه‌های فرهنگی، ائمه جمعه و جماعت سراسر کشور، رسانه ملی با اجرای برنامه، ساختن فیلم سریال، مطبوعات، اهل قلم در جای خود می‌توانند تأثیرگذار باشد.

فلسفی‌راد بیان کرد: متولی اصلی جمع‌آوری و هزینه‌کرد زکات طبق قانون؛ کمیته امداد است و امام جمعه مرکز استان رئیس ستاد استان و مدیرکل کمیته امداد نیز دبیر ستاد زکات استان است.

وی در ادامه با اشاره به خشکسالی‌های اخیر اظهار کرد: حتی خشکسالی‌های 17 ساله هم نتوانسته است مردم خراسان جنوبی را از پرداخت زکات باز دارد.

رئیس ستاد زکات کمیته امداد امام(ره) خراسان جنوبی با بیان اینکه زکات باید علاوه بر فقرا باید به افراد ورشکسته، زندانیان و فی سبیل‌الله هم پرداخت شود، افزود: در مراحل بعد از این موارد زکات را برای ساخت مسجد، مدرسه، پل درمانگاه و ابن سبیل هزینه و آبروی افراد را حفظ کنید.

فلسفی‌‌راد به سخن امیرمؤمنان حضرت علی(ع) در نهج‌البلاغه اشاره و یادآور شد: شیطان از سه راه کبر، نفس اماره و حب مال در انسان نفوذ می‌کند.

وی یادآور شد: خداوند برای مهار حب مال زکات را که روح و روان و فکر انسان را از پلیدی‌ها پاک می کند واجب کرده است.

حجت‌الاسلام سیدمحمد هاشمی، کارشناس تخصص تبلیغ  در خراسان جنوبی با بیان اینکه انسان باید در ایام زندگی به فکر سرای آخرت بوده و در این دار هستی ره توشه‌ای برای آن دنیای خود فراهم کند تا بتواند سربلند و سعادتمند باشد، افزود: آدمی باید همواره بداند در چه مسیری قدم برمی‌دارد که باید تلاش کنیم تا در راه خیر و سعادت گام برداریم.

وی به آثار و برکات زکات اشاره کرد و افزود: وقتی اغنیا به فکر فقرا و فقرا شاکر اغنیا باشند، همگرایی، همبستگی، وحدت، اتحاد و انسجام در جامعه به وجود می‌آید.

گفت‌وگوی چهره به چهره در امر زکات

کارشناس تخصص تبلیغ در خراسان جنوبی گفت‌وگوی چهره به چهره در امر زکات را بسیار مؤثر دانست و افزود: مبالغ ناچیزی که از سوی کمیته امداد به فقرا داده می‌شود، در بسیاری از موارد برطرف کننده فقر آن‌ها نخواهد بود و این افراد شامل زکات گیرندگان به حساب می‌آیند.

وی یادآور شد: کسانی که حکم وجوب زکات به آن‌ها تعلق می‌گیرد، باید احکام آن را درست و دقیق بیاموزند، چرا که اگر به احکام اقتصادی اسلام به‌ویژه در مورد زکات و خمس توجه کرده و بدان عمل شود، آثار مثبت آن در زندگی آشکار و عواقب و نتایج ناشی از عدم اهتمام به این فریضه‌های اسلامی، از جامعه دینی دور خواهد شد.