جادوی گیاهان دارویی در طب سنتی و اسلامی

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از گیلان، دم‌نوش یا جوشانده به نوشیدنی‌هایی که معمولاً از دم کردن گیاهان مختلف به دست می‌آیند اطلاق می‌شود. این گیاهان معمولاً خاصیت دارویی نیز دارند و بخشی از داروهای طب سنتی و توصیه های اسلامی را تشکیل می‌دهند. دم‌نوش نوعی نوشیدنی است که در آن جزیی از گل، برگ، ساقه، ریشه، دانه، پوستِ میوه یا اجزای دیگر گیاهان دارویی که قابل حل در آب است، بصورت خشک یا تازه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اگرچه گیاهان دارویی منشاء طبیعی دارند و در مقایسه با داروهای شیمیایی عوارض کمتری ایجاد می‌کنند اما مصرف بی‌رویه یا غیرعلمی برخی از این گیاهان می‌تواند موجب عوارض ناخواسته و حتی مسمومیت‌های شدید گردد؛ بنابراین مصرف گیاهان دارویی نیز همانند داروهای شیمیایی باید با آگاهی و پس از اطلاع از سازوکار عمل آنها باشد به‌ویژه در مورد کودکان و سالمندان مصرف این گیاهان باید با احتیاط بیشتری همراه باشد.

اغلب گیاهان بافت سفت و خشنی دارند که بدن قادر به هضم این بافت و دسترسی به ترکیبات مفید آن نیست. در نتیجه برای آن که ما بتوانیم از این ترکیبات سودمند نفع ببریم با خیساندن گیاه در آب، دم کردن یا جوشاندن به اثرات مهم آن دست می یابیم. البته باید بدانید دم کردن و جوشاندن گیاهان دو روش مختلف است و نوشیدنی حاصل از هر روش، خاصیت و تاثیر جداگانه ای بر بدن می گذارد.

بیشتر ادویه ‏ها، میوه ‏ها، برگ، ساقه یا ریشه گیاهان را می ‏توان خشک و پودر کرد و برای تهیه دمنوش استفاده کرد. در این روش گیاه را کوبیده و در آب جوشیده شده به مدت 15 تا 20 دقیقه در حالی که در ظرف بسته است، روی بخار ملایم قرار می دهند و بعد صاف می کنند. نوشیدنی حاصل از برگ های چای، گل گاوزبان، گل ختمی، به لیمو، سنبل‌الطیب یا انواع چای میوه ای نوعی دمنوش گیاهی است، اما در مقابل اگر گیاه را مستقیم با آب سرد یا گرم بجوشانند جوشانده ای به دست می آید که خاصیت و اثر آن قوی‌تر از دمنوش است، چراکه حین جوشاندن مواد بیشتری از گیاه خارج می شود و توصیه آن است برای مصارف روزانه از دمنوش استفاده شود.

بسیاری از گیاهان باید به صورت دم‌کرده استفاده شود و اگر بر اثر ناآگاهی یا غفلت جوشانده شود خاصیت آن تغییر می‌کند و گاهی موادی از گیاه آزاد می شود که دارای عوارض ناگواری خواهد بود. در نتیجه از جوشاندن گیاهانی که به صورت فله ای عرضه و توسط افراد ناآگاه و بی‌تجربه برای درمان دردی پیشنهاد می‌شود، اجتناب کنید.

دمنوش برگ بادرنگبویه یا بادررنجبویه

بی تردید این دمنوش، یکی از بهترین دمنوش های روزانه برای افراد افسرده است، البته در افسردگی تدابیر درمانی باید به صورت کامل و جامع و طی مدت زمان کافی و با ویزیت های دوره ای انجام شود، ولی نوشیدن این دمنوش را می توان به عنوان درمان کمکی به بیماران توصیه کرد. به بیان حکیمان ایرانی، بادرنجبویه در تقویت قلب و مغز و پاکسازی این دو عضو حیاتی گیاه سودمندی است.

نکته مهم این است که هنگام خرید آن باید بسیار هوشیار باشید، زیرا متأسفانه در بسیاری از عطاری ها به جای برگ بادرنجبویه، اشتباهاً برگ گیاه دیگری عرضه می شود! مشخصۀ برگ بادرنجبویه اصلی این است که اگر آن را کف مال کنید و ببویید، بوی لیمویی لطیفی از آن به مشام می رسد.

روزی دو بار، هر بار حدود 5 گرم از برگ بادرنجبویه را در قوری چینی ریخته، با یک لیوان آب جوش به مدّت 15 دقیقه روی بخار دم کنید. سپس تا گرم است آن را صاف کرده با کمی عسل یا نبات سفید یا نبات زعفرانی واقعی، یک ساعت پیش از غذا یا دو ساعت پس از غذا بنوشید. به یاد داشته باشید که اکثر نبات های زردرنگ زعفرانی نیستند حتی اگر در میان آنها رشته ای از کلالۀ زعفران هم دیده شود.

مصرف برگ بادرنجبویه در مبتلایان به کم کاری تیروئید مجاز نیست. در بارداری نیز به خاطر اثرات منقبض کنندۀ رحمی و اثرات ضد تیروئیدی اش بر روی جنین نباید مصرف شود.

دمنوش گل گاو زبان

این نوشیدنی آرام‌بخش است و برای پایین آوردن فشارخون و نیز رفع ناراحتی پروستات بسیار مفید است. همچنین برای کاهش دردهای ابتدای قاعدگی مفید است. در صورتی که گاوزبان بدون لیموعمانی مورد استفاده قرار گیرد، باعث بالا رفتن فشار خون خواهد شد و برای کسانی که دچار افت فشار و ضعف شده اند مناسب تر است.

مقدار 3 قاشق غذاخوری گل گاوزبان، 2عدد لیمو عمانی، 2 قاشق مرباخوری عسل در هر لیوان، آب جوش 4 لیوان. لیموعمانی‌ها را سوراخ و یا از وسط نصف کنید، به همراه گل گاوزبان و آب جوش در قوری چینی بریزید و اجازه دهید روی حرارت غیرمستقیم به مدت 30 دقیقه دم بکشد. سپس دم‌کرده را در یک لیوان و یا فنجان بزرگ بریزید، عسل یا نبات را بیفزایید و هم بزنید تا کاملاً ‌حل شود و به آرامی میل کنید.

دم نوش به لیمو

این دمنوش طبیعت گرم دارد و ‌خواب‌آور،‌ آرام‌بخش، ‌ضد میگرن و سردرد و تپش قلب، باعث تقویت حافظه و معده و‌ ضد نفخ و آسم می باشد، ‌1 قاشق غذاخوری به‌لیمو را در یک قوری با 2 لیوان آب جوش ‌به همراه مقداری نبات دم کرده میل کنید.

دم نوش اسطوخودوس

این دمنوش طبیعت گرم دارد و آرام‌بخش اعصاب،‌ تقویت کننده‌ سلول‌های مغز،‌ ضد میگرن، ضد زکام و آسم و برونشیت، مسکن، موثر در درمان روماتیسم، ‌شستشو دهنده‌ کلیه و ضد اگزما می باشد.
افرادی که بسیار گرم مزاج هستند از مصرف زیاد آن بپرهیزند زیرا باعث بی قراری و تشنگی می شود، اصلاح کننده آن در این وضعیت کمی شربت سکنجبین است. 1 قاشق غذاخوری اسطوخودوس را در یک قوری با 2 لیوان آب جوش ‌به همراه مقداری نبات دم کرده میل کنید.

دم‌کرده میوه آلبالو

این نوشیدنی بسیار خوش طعم و اشتهاآور است، و برای هضم غذا و پایین آوردن فشار خون مفید است. آلبالوی رسیدۀ بدون دم 200 گرم، عسل دو قاشق غذاخوری در هر لیوان، آب جوش 4 لیوان. ابتدا آلبالوها را تمیز بشویید و سپس آن ها را با کارد برش دهید و همراه آب جوش در یک قوری چینی بریزید و به مدت 30 دقیقه با حرارت ملایم دم نمایید. سپس دم کرده را در یک لیوان یا فنجان بزرگ بریزید، عسل را به آن بیافزایید و هم بزنید تا کاملا حل شود و آن را میل نمایید.

این دم کرده برای درمان ورم معده و روده حائز اهمیت می باشد و برای بیمارانی که دچار التهاب کلیه و مثانه هستند مفید است، آلبالو و فرآورده‌های آن طبیعت سرد دارند اما دم کرده آن اگر با مقداری عسل همراه گردد دارای طبیعی گرم است. اگر بیمار دیابتی هستید دم‌کرده آلبالو را بدون عسل یا شکر میل نمائید. این دم‌کرده برای افزایش سطح ایمنی بدن بسیار مفید است. اگر تری گلیسیرید خون شما بالاست حتما از این دم کرده درست کرده و از آن استفاده نمائید.

دم نوش بابونه

این دمنوش بسیار گرم و آرام بخش اعصاب و معده و روده و مقوی آن ها، ضد تب، ضد انگل، ضد یبوست، مقوی اعصاب و مغز، اشتها آور، ضد بلغم و صفرا و شستشو دهندۀ کلیه می باشد. یک قاشق غذاخوری بابونه را در یک قوری با دو لیوان آب جوش به همراه مقداری نبات دم کرده و میل نمایید.

یکی از مهمترین خواص بابونه، درمان زخم معده و ورم معده است؛ این گیاه به آسانی این مرض را درمان می ‌کند، دمنوش بابونه اعصاب را تقویت می ‌کند و تقویت کننده مغز است، برای رفع بی خوابی و داشتن یک خواب آرام و راحت، کافی است 10 دقیقه قبل از این که به رختخواب بروید، یک فنجان دمنوش بابونه بنوشید، دمنوش بابونه درمان کننده سردرد و میگرن و تسکین دهنده دردهای عضلانی است.

دم‌کرده زیره سیاه

طبیعت این دمنوش بسیار گرم است و بالابرنده فشارخون، سوزاننده چربی اضافی، تصفیه کننده خون، مقوی قلب و عروق، شستشو دهنده کلیه، ضد چاقی، افزایش دهنده شیر مادر، ضد نفخ و مقوی معده و رفع کننده ناراحتی روده است و مصرف مداوم آن باعث زردی پوست می شود. یک قاشق غذاخوری زیرۀ سیاه را در یک قوری با دو لیوان آب جوش به همراه مقداری نبات دم کرده میل کنید.

زیره‌ سیاه‌ در موارد بلع‌ هوا، نفخ‌ شکم‌، برطرف‌ کردن‌ سوءهاضمه‌، تسهیل‌ هضم‌ غذا، دل‌ پیچه‌ کودکان‌، انگل‌ معده‌ و روده‌، دفع‌ بادهای‌ کلیه‌ و مثانه‌، تنگی ‌نفس‌، خفقان‌ سرد، سکسکه‌ نفخی‌، استسقاء به‌کار می‌رود. زیره‌ سیاه یک‌ داروی‌ سنتی‌ برای‌ رفع‌ سوءهاضمه‌ خصوصاً نفخ‌ شکم‌ است‌. خوردن‌ زیره‌ سیاه یا روغن‌ آن‌ در رفع‌ سوءهاضمه‌ و دل‌ دردهای‌ کودکان‌ مفید است‌. زیره‌ سیاه دارای‌ خاصیت‌ ضدگرفتگی‌ دارد و برای‌ رفع‌ گرفتگی‌های‌ دوران‌ قاعدگی‌ مفید است‌.

دم‌کرده بهار نارنج

طبیعت این دمنوش گرم است و تقویت کننده قلب و اعصاب، مفرح و آرامش بخش و اشتها آوار است. یک قاشق غذاخوری بهار نارنج را در یک قوری با دو لیوان آب جوش به همراه مقداری نبات دم کرده میل کنید.مهم‌ترین خاصیت دارویی بهارنارنج تاثیر آن روی سیستم عصبی بدن است. بهارنارنج آرامش‌بخش و ضد هیجانات دستگاه عصبی است و سردردهای عصبی و میگرنی را کاهش می‌دهد.

بهارنارنج در تقویت معده بسیار مؤثر است و تپش نامنظم قلب و اضطراب را از بین می‌برد.برای کنترل تشنج‌ها و حمله قلبی هم ازآن استفاده می شود، اگر مشکل کم‌خوابی یا بی‌خوابی دارید، حتما پیش از خواب، مقداری عرق بهار نارنج بنوشید.