صداقت، کیمیایی که در زندگی امروز گم شده است

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، ممکن است در زندگی با کسانی مواجه شده‌ایم که اعضای یک خانواده هستند اما برای رسیدن به خواسته‌های دنیوی در روابط با یکدیگر از صداقت فاصله گرفته و به سادگی به یکدیگر دروغ می‌گویند و فراموش می‌کنند که درستی گفتار و رفتار از پایه‌های اصلی ایمان است. اما براستی چه چیزهای زمینه‌ساز ترویج این بی‌اخلاقی‌ها است.

حجت‌الاسلام هادی شهاب، عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند با اشاره به اینکه صداقت از مهمترین کمالات انسانی و به‌معنای یگانگی نیت و گفتار کردار است گفت: انسان صادق برخلاف نیت خود سخن نمی‌گوید  یعنی آنچه را که بر زبان می‌آورد با آنچه که در دل دارد مطابق است و آنچه را انجام می‌دهد با آنچه که بر زبان جاری ساخته انطباق دارد.

صداقت فقط راستگویی زبانی نیست

وی با بیان اینکه در زندگی صداقت فقط راستگویی زبانی نیست بلکه افکار صادقانه و نگاه‌های پاک از رفتارهای ضروری روابط زناشویی به حساب می‌آید، افزود: صداقت باید در تمامی مراحل زندگی وجود داشته باشد زیرا عدم صداقت زن و مرد نتایج و اثرات بدی را در زندگی به‌دنبال دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند بیان کرد: در دین اسلام صداقت ارزش و جایگاه ویژه‌ای دارد تا آنجا که خداوند در سوره مبارکه نساء، آیه ۸۷ می فرماید «اللّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لَیَجْمَعَنَّکُمْ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ لاَ رَیْبَ فِیهِ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ حَدِیثاً ؛جز الله معبودی نیست، حتما شما را در روزی که شکی در آن نیست گرد می‌آورد و چه کسی از خدا راستگوتراست».

وی راست‌گویی را معنای ظاهری و سطحی کلمه صادقین دانست و بیان کرد: قله رفیع صادقین جایگاه انبیای عظام و اهل بیت(ع) است که این نشانگر عظیم بودن این مقام است و رسیدن به این فضیلت جز با پیروی کردن از روش و منش انبیاء و ائمه(ع) محقق نمی‌شود.

شهاب با بیان اینکه در این آیه حد اعلای صفت راستگویی را برای خداوند بیان کرده، افزود: حضرت علی(ع) می‌فرماید «نجات و رستگاری در صداقت و راستگویی است که این گفته امام(ع) به این معنا است که انسان‌هایی که می‌خواهند به نجات در معنای سعادتمند شدن برسند باید بر محور صداقت حرکت کنند».

وی اشاره کرد: در تاریخ زندگی پیامبر اکرم (ص) می‌بینیم، حضرت خدیجه(س) به‌خاطر امانت‌داری و صداقت حضرت با وی ازدواج کرد لذا زوج‌های جوان نیز باید از این رفتار الگو گرفته و در ابتدای امر و مجلس خواستگاری با یکدیگر صادق بوده و جلوی مشکلات بعدی را بگیرند.

عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند افزود: صداقت عاطفی به‌معنای بیان واکنش‌های عاطفی مثبت یا منفی نسبت به وقایع زندگی به‌ویژه بیان واکنش‌های عاطفی در موردرفتارهای همسر است.

والدین؛ اولین الگوهایی که می‌توانند با رفتار و گفتار خود صداقت را به فرزندان آموزش دهند

وی والدین را اولین الگوهایی که می‌توانند با رفتار و گفتار خود صداقت را به فرزندان آموزش دهند دانست و افزود: بچه‌ها راستگویی را از والدین یاد می‌گیرند و اگر والدین الگوی صحیحی پیش روی فرزندان بگذارند، قطعاً فرزندان صالح و صادق تربیت می‌شوند.

حجت‌الاسلام شهاب بیان کرد: وقتی صداقت بر فضای خانواده پرتو افکن شود یکدلی و صمیمیت بر روابط اعضای خانواده حاکم می‌شود لذا اعتماد اعضا نسبت به همدیگر جلب شده و کینه‌ها و کدورت‌هایی که از بی‌اعتمادی ها و بی‌صداقتی ها منشاء می‌گیرند رخت برخواهد بست.

وی متذکر شد: وظیفه خانواده‌ها این است که صداقت را به‌صورت یک شیوه و مدل زندگی به فرزندان خود بیاموزند زیرا پایه‌های اصلی صداقت یا هر رفتار خوبی در خانواده گذاشته می‌شود البته بهترین نوع ترویج صداقت، صادق بودن نه پند و اندرز دادن است.

عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند ادامه داد: اگر والدین با عدم صداقت فرزند روبه‌رو شدند هرگز به او نگویند تو دروغ می‌گویی بلکه بگویند اگر راستش را بگویی بهتر است، زیرا در آموزش صداقت حتی به کار بردن عبارت‌ها تأثیر خود را دارد.

وی پیرامون  اهمیت صداقت و نقش آن در زندگی بیان کرد: داشتن صداقت در وهله‌ اول به نفع  خود فرد است و سپس، اطرافیان و جامعه را بهره‌مند می‌کند.

امیدواری و اعتماد به خدا، پیامدهای صداقت

سیده‌فاطمه سیادت، کارشناس علوم تربیتی خراسان جنوبی امیدواری و اعتماد به خدا را از پیامدهای صداقت بیان کرد و افزود: فرد صادق همواره خوش‌بین است و از بدبینی فاصله گرفته و از سوءظن نسبت به دیگران پرهیز می‌کند.

 وی با بیان اینکه راستگویی از اعمال نیک و پسندیده انسانی بوده و نزد دین و خرد از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، اظهار کرد: صداقت، گفتار و کردار انسان را دربرمی‌گیرد و تعامل سالم در سایه‌ صداقت امکان‌پذیر است.

این کارشناس علوم تربیتی خراسان جنوبی با اشاره به اینکه فطرت پاک انسان ایجاب می‌کند که انسان سالم و متعادل، دل و زبانش یکسو و هماهنگ باشد، افزود: اسلام دینی بر مبنای فطرت و راستی نیز خواست فطرت است، پس این دو پیوندی ناگسستنی دارند و در روایات با تعابیر گوناگونی بر راستگویی مسلمانان تأکید شده و آن‌را از اصول ایمان و دین‌داری به حساب آورده‌‌اند.

سیادت با اشاره به پیامدهای روحی و روانی صداقت در خانواده بیان کرد: انسان صادق به‌طور طبیعی احساس آرامش و امنیت می‌کند و صداقت در همه‌ی ابعاد زندگی تأثیرگذار بوده و گفتار و کردار را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

جایگاه صداقت در زندگی مشترک

وی با اشاره به اینکه در زندگی مشترک نیز صداقت جایگاه بسیار مهمی دارد گفت:  پنهان‌کاری نظام خانواده را نابود می‌کند و زن و مرد باید در برخورد با هم صداقت و راستگویی را ملاک رفتار قرار دهند زیرا صداقت و راستی باعث استحکام خانواده می‌شود.

این کارشناس علوم تربیتی خراسان جنوبی اظهار کرد: پیامبر(ص) در این زمینه می‌فرمایند «راستی مبارک است و دروغ شوم» و برهمین اساس  از همه زوج‌های جوان انتظار می‌رود از ابتدای زندگی صداقت و راستی را سرلوحه کار خود قرار دهند.

سیادت ادامه داد: در خانواده‌ای که صداقت در آن حاکم باشد، اعضای آن دوست‌دار همدیگر خواهند بود و دل‌سوزی‌ها و هم‌دردی‌های آن‌ها نسبت به یکدیگر صمیمانه و واقعی است و هیچ‌یک از افراد خانواده به خود اجازه نمی‌دهد که با دیگری به روش منافقانه رفتار کند. 

مبانی ایجاد و تقویت صداقت

وی راستگویی، خودداری از تملق و دروغ‌گویی، پرهیز از تهمت و غیبت را مبانی ایجاد و تقویت صداقت دانست و افزود: یکی ازمهمترین سرمایه‌های اجتماعی صداقت است که بدون آن روابط ارکان اجتماعی متزلزل می‌شود و معیارهای اخلاقی مورد هجوم قرار می‌گیرد.

وی با اشاره به اینکه صداقت انسان را به نیکی هدایت می‌کند، گفت: تلاش برای رسیدن به مقام صداقت انسان رابه رستگاری و بهشت می‌رساند تا جایی که به فرموده امام باقر(ع) «انسانی که در امور خود صداقت بورزد در نزدخداوند صدیق شناخته شده و در ردیف انبیا و شهدا و صالحین قرار می‌گیرد».

مصاحبت و هم‌نشینی با افراد صادق لازمه صالح و صادق شدن خود فرد

حجت‌الاسلام سیدرضا حسینی کارشناس مذهبی در خراسان جنوبی  با اشاره به آیه15 سوره مبارکه حجرات «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ أُولئِکَ هُمُ الصَّادِقُونَ؛ مؤمنان کسانی هستند که به خدا و پیامبر او ایمان آورده‌اند و دیگر شک نکرده اند و با مال و جان خویش در راه خدا جهاد کرده‌اند اینان راستگویانند»، گفت: مصاحبت و هم‌نشینی با افراد صادق لازمه صالح و صادق شدن خود فرد است.

وی افزود: مهمترین روش برای آبروداری کسب اعتبار و محبوبیت در میان افراد چه در خانواده و چه در اجتماع صداقت پیشه کردن است و افراد صادق مورد اطمینان و اعتماد دیگران قرار می‌گیرند و شخصیت آن‌ها در نزد دیگران محترم شمرده می‌شود. 

حسینی با اشاره به مراحل صادق بودن بیان کرد: صادق بودن مراحلی دارد از آغاز خلقت انسان تا امروز بلندمرتبه ترین صادقان ائمه دین بودند هر جا قرآن از صادقان نام برده اشاره به ائمه دین دارد که در اوج صداقت قرار دارند.

ائمه و پیامبران  بهترین الگو در همه ابعاد راستی و درستی

کارشناس مذهبی در خراسان جنوبی  ادامه داد: سبک زندگی شیعه باید شبیه زندگی شخصیت‌های بزرگ و بی‌نظیری چون پیامبر(ص)، امیر مومنان(ع)، حضرت فاطمه زهرا(س) و سایر ائمه معصومین(ع) باشد زیرا این شخصیت‌ها بهترین الگو در همه ابعاد راستی و درستی هستند.

وی متذکر شد: هر انسانی در گفتار، کردار، رفتار، حساب و کتاب صادق باشد به همان مقدار به ایمان نزدیک است و حضرت امام صادق(ع) فرموند «کسی که در ایمان صادق باشد هیچ چیز را برخدا ترجیح نمی‌دهد و این‌گونه است که خدا می‌فرماید شما را برای خود آفریدم و تاج کرامت بر سر شما نهادم باشد که در زندگی از هوی و هوس پیروی نکرده و به دنبال من باشید، صدق و راستگویی داشته و فقط از من یاری بخواهید».

حجت الاسلام حسینی با بیان اینکه در زمان خلافت امیرمؤمنان(ع) شرایط به گونه‌ای بود که نیرنگ و دروغ به زرنگی تعبیر می‌شد یادآور شد: امام علی(ع) به سفارش پیامبر(ص) عمل کردند که فرمودند «یا علی! نخستین خصلتی که تو را به آن سفارش می‌کنم این است که صادق باشی و هیچ دروغی ولو کوچک از زبان تو خارج نشود».