جنبش علمی تعلیمات قرآنی؛ محور دوران امامت امام حسن عسکری(ع)

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از گیلان، امام حسن عسکری(ع) در سال 232هجری در مدینه چشم به جهان گشود. مادر والا گهرش سوسن یا سلیل زنی لایق و صاحب فضیلت بود و در پرورش فرزند نهایت مراقبت را داشت، تا حجت حق را آنچنان که شایسته است پرورش دهد. این زن پرهیزگار در سفری که امام عسکری (ع) به سامرا کرد همراه امام بود و در سامرا از دنیا رحلت کرد.

امام حسن عسکری(ع) بیانی شیرین و جذاب و شخصیتی الهی باشکوه و وقار و مفسری بی نظیر برای قرآن مجید بود. راه مستقیم عترت و شیوه صحیح تفسیر قرآن را به مردم و به ویژه برای اصحاب بزرگوارش - در ایام عمر کوتاه خود - روشن کرد.

به طور کلی دوران عمر 29 ساله امام حسن عسکری (ع) به سه دوره تقسیم می گردد: دوره اول 13 سال است که زندگی آن حضرت در مدینه گذشت، دوره دوم 10سال در سامرا قبل از امامت و دوره سوم نزدیک 6 سال امامت آن حضرت می باشد. دوره امامت حضرت عسکری(ع) با قدرت ظاهری بنی عباس رو در روی بود. خلفایی که به تقلید هارون در نشان دادن نیروی خود بلندپروازی هایی داشتند.

امام حسن عسکری (ع) از شش سال دوران اقامتش، سه سال را در زندان گذرانید. زندانبان آن حضرت صالح بن وصیف دو غلام ستمکار را بر امام گماشته بود، تا بتواند آن حضرت را به وسیله آن دو غلام آزار بیشتری دهد، اما آن دو غلام که خود از نزدیک ناظر حال و حرکات امام بودند تحت تأثیر امام بزرگوار قرار گرفته به صلاح و خوش رفتاری گراییده بودند. وقتی از این غلامان جویای حال امام شدند، می گفتند این زندانی روزها روزه دار است و شبها تا بامداد به عبادت و راز و نیاز با معبود خود سرگرم است و با کسی سخن نمی گوید.

از جمله مسائل روزگار امام حسن عسکری(ع) یکی این بود که از طرف خلافت وقت، اموال و اوقات شیعه، به دست کسانی سپرده می شد که دشمن آل محمد(ص) و جریان های شیعی بودند، تا بدین گونه بنیه مالی نهضت تقویت نشود.

امامت امام حسن عسکری و آمادگی برای غیبت

اینکه حضرت هادی(ع) و حضرت امام حسن عسکری(ع) هم از سوی دستگاه خلافت تحت مراقبت شدید و ممنوع از ملاقات با مردم بودند و هم امامان بزرگوار ما - جز با یاران خاص و کسانی که برای حل مشکلات زندگی مادی و دینی خود به آنها مراجعه می نمودند - کمتر معاشرت می کردند به جهت آن بود که دوران غیبت حضرت مهدی (ع) نزدیک بود، و مردم می بایست کم کم بدان خو گیرند و جهت سیاسی و حل مشکلات خود را از اصحاب خاص که پرچمداران مرزهای مذهبی بودند بخواهند و پیش آمدن دوران غیبت در نظر آنان عجیب نیاید.

امام حسن عسکری(ع) بیش از 29سال عمر نکرد ولی در مدت شش سال امامت و ریاست روحانی اسلامی، آثار مهمی از تفسیر قرآن و نشر احکام و بیان مسائل فقهی و جهت دادن به حرکت انقلابی شیعیانی که از راه های دور برای کسب فیض به محضر امام(ع) می رسیدند بر جای گذاشت.

در زمان امام یازدهم تعلیمات عالیه قرآنی و نشر احکام الهی و مناظرات کلامی جنبش علمی خاصی را تجدید کرد، و فرهنگ شیعی - که تا آن زمان شناخته شده بود - در رشته های دیگر نیز مانند فلسفه و کلام باعث ظهور مردان بزرگی چون یعقوب بن اسحاق کندی، که خود معاصر امام حسن عسکری بود و تحت تعلیمات آن امام، گردید.

شهادت امام حسن عسکری(ع)

شهادت آن حضرت را روز جمعه هشتم ماه ربیع الاول سال 260هجری نوشته اند. در کیفیت وفات آن امام بزرگوار آمده است: فرزند عبیدالله بن خاقان می گوید: روزی برای پدرم (که وزیر معتمد عباسی بود) خبر آوردند که ابن الرضا - یعنی حضرت امام حسن عسکری - رنجور شده، پدرم به سرعت تمام نزد خلیفه رفت و خبر را به خلیفه داد. خلیفه پنج نفر از معتمدان و مخصوصان خود را با او همراه کرد.

یکی از ایشان نحریر خادم بود که از محرمان خاص خلیفه بود، امر کرد ایشان را که پیوسته ملازم خانه آن حضرت باشند، و بر احوال آن حضرت مطلع گردند. و طبیبی را مقرر کرد که هر بامداد و پسین نزد آن حضرت برود، و از احوال او آگاه شود. بعد از دو روز برای پدرم خبر آوردند که مرض آن حضرت سخت شده است، و ضعف بر او مستولی گردیده. پس بامداد سوار شد، نزد آن حضرت رفت و اطبا را - که عموما اطبای مسیحی و یهودی در آن زمان بودند - امر کرد که از خدمت آن حضرت دور نشوند و قاضی القضات (داور داوران) را طلبید و گفت ده نفر از علمای مشهور را حاضر گردان که پیوسته نزد آن حضرت باشند این کارها را برای آن می کردند که آن زهری که به آن حضرت داده بودند بر مردم معلوم نشود و نزد مردم ظاهر سازند که آن حضرت به مرگ خود از دنیا رفته، پیوسته ایشان ملازم خانه آن حضرت بودند تا آنکه بعد از گذشت چند روز از ماه ربیع الاول سال( 260 ه. ق) آن امام مظلوم در سن 29سالگی به شهادت رسید.

حجت‌الاسلام والمسلمین عاشوری، رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان انزلی در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا از گیلان، با بیان اینکه دوران رهبری امام حسن عسکری(ع) ، دورانی حساس در تاریخ امامت شیعه است، با اشاره به ابعاد شخصیتی و زندگی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی امام حسن عسگری(ع)، اظهار کرد: سیاست سه خلیفه معاصر امام حسن عسگری(ع) ادامه همان سیاست شوم خلفای قبل بود، سیاستی که پس از دوران مامون خشن‌تر شد، به نحوی که مجموع زندگی سه پیشوای بزرگوار یعنی امام جواد(ع)، امام هادی(ع) و امام حسن عسگری(ع) از نود و چهار سال تجاوز نمی‌کند.

وی با بیان اینکه این سیاست ناشی از بیم زیاد خلفا از تلاش‌ها، مبارزات و شدت مراقبت و در محدودیت قرار دادن این مشعل‌های فروزان بشری است، ادامه داد: امام حسن عسگری(ع) به دو علت بیش از امامان دیگر تحت مراقبت بود؛ یکی اینکه در زمان آن حضرت قدرت شیعیان به صورت قابل توجهی در آمده و با شعار رضای آل محمد(ص) افکار عمومی را به سمت امام حسن عسگری(ع) جلب کرده بودند.

تلاش‌های علمی و فرهنگی امام حسن عسگری(ع)

حجت‌الاسلام عاشوری در ادامه به تلاش‌های امام در ابعاد علمی و فرهنگی پرداخت و گفت: علی‌‌رغم اینکه آن حضرت دوران زندگی خود را در محدویت و تحت مراقبت شدید خلافت سپری کرد، موفق شد تا در بعد علمی و فرهنگی گام‌های موثری را بردارد؛ پاسخ‌های مستدل و منطقی آن حضرت در رد شبهات و افکار کفرآمیز و تبیین حق با روش مناظره و بحث‌های علمی و صدور بیانیه‌ها و نوشتن نامه‌های علمی و تالیف کتاب و تعلیم و تربیت شاگردان، همه گویای تلاش‌های علمی و فرهنگی آن حضرت می‌باشد.

وی خاطرنشان کرد: امام حسن عسگری(ع) علاوه بر طاغوت‌ستیزی، همواره با فرقه‌هایی که اسلام ناب را تحریف می‌کردند، مبارزه می‌نمود و به طور مکرر در مورد خطر آنها به شیعیان خود هشدار می‌داد؛ آن حضرت در این راستا بسیار کوشید و با موضع‌گیری‌های قاطع در برابر آنها به افشاگری پرداخت و از گسترش افکار ناراستین آنها جلوگیری کرد، چراکه وجود آنها سد بزرگی فرا راه تعمیق و گسترش در رشد اسلام ناب بود و از سوی دیگر باعث تقویت دشمنان و طاغوت‌ها می‌شد و در نتیجه آب به آسیاب دشمن می‌ریخت.