چرا برای درخواست حاجت بهسراغ واسطه میرویم؟
گروه اندیشه: ممکن است برخی از افراد این سؤال را در ذهن داشته باشند که وقتی بهطور مستقیم میتوان با خداوند سخن گفت چه نیاز به واسطه کردن اولیاء الهی بین خودمان و خدا است؟ سؤالی که این گزارش تلاش دارد به آن پاسخ دهد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، مهمترین هدف انبیای الهی، آشنا کردن بشریت با اصل توحید و تحقق بخشیدن به این اعتقاد با همه ابعاد آن در جوامع بشری است «وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولًا أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ؛ از هر امتی رسولی را برانگیختیم تا امتها در پرتو تعالیم او خدا را بندگی کنند و از طغیانگران فاصله بگیرند». (نحل: 36) این هدف که همان آزادی از بردگی و بندگی دیگران و پیوستن به کمال مطلق است، عالیترین مرحله تکامل بشری که البته خود دارای مراتب بیشماری است.
برای دستیابی به این هدف علاوه بر شناخت توحید و مسائل متنوع آن آگاهی نسبت به عواملی که ما را از رسیدن به این مقصد باز میدارد و یا موجب کندی و سستی ما میشود ضرورتی تام دارد. یکی از گرایشهای منفی انسان، انحراف از توحید و تمایل به شرک است که در نتیجه تبعیت از عواملی خاص پدید میآید.
توحید؛ زیربناییترین بحث معرفتی
مسئله توحید اولین و زیربناییترین بحثی است که پس از ظهور اسلام بین پیامبر(ص) با مشرکین عصر جاهلی مطرح شد. پیامبر اکرم(ص) با تمام وجود در راه توحید قدم برداشت و شرک را ریشه و خاستگاه آداب و رسوم جاهلی و انحرافات فکری معرفی کرد و آن را عملی نابخشودنی دانست. در زمان پیامبر اکرم(ص) هرگز بین ایشان با مشرکین بحثی در مورد مفهوم و محتوای توحید و شرک و اقسام آنها رخ نداد، اما در دورههای بعد اختلافاتی در مفهوم و مصادیق توحید و شرک پدید آمد.
حجتالاسلام محمد سنجری، رئیس اداره فرهنگی، تربتی و هنری زندانهای خراسان جنوبی به خبرنگار ایکنا گفت: توحید در لغت به معنای یکتا دانستن است و هنگامی که برخداوند اطلاق میشود به معنای اعتقاد به وحدانیت و یکی بودن اوست.
وی بیان کرد: شرک در اصطلاح به معنای شریک قراردادن برای خدا در حاکمیت و ربوبیت است و حقیقت آن این است که کسی را همتای خدا و همتراز او در خالقیت، مالکیت ربوبیت و عبادت بدانیم.
رئیس اداره فرهنگی، تربیتی و هنری زندانهای خراسان جنوبی در مورد حقیقت توحید در عبادت و زیارت گفت: بعضی از افراد به شیعیان اتهام میزنند که نماز شما در زیارتگاههای امامان(ع) و یا حاجت خواستن از آنها به معنای عبادت آنها و شرک است.
سنجری در پاسخ به این سؤال که چرا برای درخواست حاجت به سراغ واسطه میرویم، گفت: برای فهم بیشتراین مطلب از آیات قرآن بهخوبی استفاده میشود که انسانها برای توبه و بهرهمندی از آمرزش الهی و یا حاجت خواستن سه وضعیت میتواند، داشته باشد.
وی با بیان اینکه اولین وضعیت این است که توبه به درگاه الهی و حاجت خواستن بهطورمستقیم توسط خود شخص گناهکار و یا نیازمند انجام گیرد، اظهار کرد: در قرآن کریم سوره قصص آیه67 آمده است «فَأَمَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَعَسى أَنْ یَکُونَ مِنَ الْمُفْلِحینَ؛ کسی که توبه کند و ایمان آورد و به کارشایستهای پردازد امید که از رستگاران باشد».
رئیس اداره فرهنگی، تربیتی و هنری زندانهای خراسان جنوبی با اشاره به اینکه در وضعیت دوم علاوه بر اینکه انسانها بهطور مستقیم به درگاه الهی توبه کنند وحاجت بخواهند پیامبران یا اولیای الهی نیز برای آنها طلب آمرزش و یا طلب حاجت کنند.
سنجری افزود: گاهی به دلیل شدت تواضع و یا شدت خطا، انسانهای گناهکار و نیازمند ترجیح میدهند تنها از سوی پیامبران و اولیای الهی برای آنها از خداوند طلب آمرزش یا طلب حاجت شود.
واسطه قرار دادن اولیا بههیچ وجه شرک نیست
وی با اشاره به اینکه واسطه قرار دادن اولیا به هیچ وجه شرک نیست و منافات با درخواست مستقیم از خدا ندارد، اظهار کرد: اگر آدمی از وساطت اولیای الهی بهره مند شود از لطف وآمرزش بیشتر خداوند نیزبهرهمند خواهد شد.
رئیس اداره فرهنگی، تربیتی و هنری زندانهای خراسان جنوبی عنوان کرد: بعضی از فرقههای اسلامی از واژه شرک که معنای روشنی دارد برداشتهای نادرست و ناروایی کرده و هرگونه در خواست از بندگان صالح خدا را که جز به اذن خدا کاری نمیکنند شرک دانستهاند.
سنجری با بیان اینکه این مطلب بر خلاف صریح قرآن است، یادآور شد: تمام اشتباهات این افراد از آنجا ناشی میشود که با پیشداوری و بهطور ناقص از آیات برداشت ناصحیح داشتهاند.
انواع شرک
زهرا سرچاهی، استاد حوزه علمیه خواهران بیرجند با اشاره به اینکه شرک بر دو دسته شرک بزرگ و علنی و شرک کوچک و خفیف تقسیم میشود اظهار کرد: بینش و نگرش شرک آمیز آثار خویش را در عمل فردی واجتماعی نشان می دهد.
وی بیان کرد: شرک بزرگ امری است که ارتباط مستقیمی با مسئله توحید و ایمان دارد و کسی که مبتلا به شرک بزرگ باشد از دین توحیدی چون اسلام بیرون است.
استاد حوزه علمیه خواهران بیرجند با بیان اینکه شرکورزى نشانه بىخردى است عنوان کرد: از دیدگاه آیات قرآن روی آوردن به مظاهر شرک زمینه ساز غفلت از یاد خداوند و ترک نماز است و شرک به خداوند آدمی را به دلهره و هراس گرفتار میکند.
سرچاهی افزود: اگر انسان احساس و افکار توحیدی پیدا کند در این صورت سعی در انجام اعمالی میکند که خداوند دستور داده و تمامی این کارها را فقط برای جلب رضای خداوند انجام میدهد زیرا در این صورت او درک میکند که خداوند بر همه کارها توانا است.
وی با تأکید بر اینکه شرک عامل اساسی و اصلی همه اختلافات در جامعه ایمانی است، افزود: خودبیگانگی شخصی و هویتی به شکل بیهویت فردی و اجتماعی از دیگر پیامدهای شرک است که در حوزه اجتماعی و رفتاری خود را نشان میدهد.
استاد حوزه علمیه خواهران بیرجند بیان کرد: انسانهای مشرک افرادی بیهویت هستند و به هیچ ارزش و اصولی پایبند نیستند لذا خداوند در آیه 62 و 65 سوره انبیاء شرک و بتپرستی را عاملی در دگرگونی شخصیتی انسان ها و جوامع برمیشمارد.
آثار اجتماعی شرک در انسان
سرچاهی عدم امنیت و اضطراب درونی و تشویش اجتماعی را از دیگر نشانهها و آثار شرک ورزی عنوان و یادآورشد: انحطاط و سقوط اجتماعی، گرایش به امور پلید واعمال دور از تقوا، تحیر و سرگردانی در هنگام عمل، تفاخرطلبی و مباهات به اموری پست از دیگر آثار اجتماعی شرکورزی است.
وی جنگطلبی و ایجاد درگیری در جامعه، ایجاد دشمنی و خصومت در جامعه، خوف و ترس و دلهره، ذلت و بی آبرویی، ظلم و ستمگری، شقاوت و بدبختی، نابودی تمدنها را از دیگر آثار اجتماعی شرکورزی ذکر کرد.
استاد حوزه علمیه خواهران بیرجند با اشاره به اینکه ریا از مصادیق شرک مخفی است، بیان کرد: تمام افکار و اعمال غیرالهی انسان از مصادیق شرک است و باید تا قبل از برزخ از نفس انسان حذف شوند.
سرچاهی اظهار کرد: ریاکاری اعمال را ضایع و انسان را از پرداختن به محتوا و حقیقت عمل باز میدارد لذا انسان ریا کار مستمر در اندیشه ظاهر عمل خویش بوده و از کیفیت باطن آن باز میماند.
وی گفت: ریاکاری یکی از ابزارهای مهم شیطان برای گمراه کردن انسانهاست لذا ریا از گناهان بزرگ است و ریشه آن عدم معرفت و یا کمى معرفت نسبت به خداوند متعال و نیز بىخبرى از جایگاه رفیع انسان و هدف زندگى اوست.
استاد حوزه علمیه خواهران بیرجنداخلاص در نیت و عمل را از دشوارترین گردنههای راه ایمان دانست و افزود: کوتاهترین راه عقلى براى رسیدن به اخلاص و ریشهکن کردن ریا تقویت توحید در دل افراد است.
