تزکیه نفس چیست و برای رسیدن به آن چه باید کرد؟
گروه اجتماعی: آموزههای دستوری و احکام تشریعی خداوندی که از طریق وحی به بشر رسیده به انسان کمک میکند تا با عمل به آنها خود را به سرعت و آسانی به کمال برساند و نفس خویش را تزکیه کند و از آلودگیها نجات دهد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، آدمی از وضعیت موجود خود ناراضی است و دغدغه شدن، دلمشغولی شبانهروز اوست. ناخوش داری از آن چه هست و در وضعیتی که قرار دارد، امری است که اختصاص به برخی و حتی اکثری ندارد.
هرکس در هر وضعیت و موقعیتی که قرار دهد راضی و خشنود نیست؛ زیرا چیزی در درونش او را وامیدارد تا از هر مقامی که نشسته و از هر چه که داراست راضی نباشد و خواهان فراتر از آن باشد، از آنجایی که جهان بیرون و درون انسان دارای مراتب تشکیکی است.
از اینرو انسان در هر مرتبهای که قرار گیرد مرتبه و مقامی فراتر از آن را نیز در نظر میآورد میکوشد تا به مرتبه و مقام فراتر دست یابد. شاید حرکت جوهری بتواند این اشتیاق ذاتی انسان را برای شدن توجیه کند.
بودن بهمعنای وضعیت کنونی برای هر کسی سخت و ناپسند است و شدن و دگرگونی خواسته همگانی است، این گونه است که تلاش برای شدن در انسان تقویت میشود و کدح بیپایان او از درون میجوشد. به این معنا که هرگاه شخصی امری را کمال یافت و آن را در خود نیافت میکوشد تا به آن کمال واقعی و یا پنداری دست یابد.
از این روست که برخی تکبر و کبر را کمال خود یافته و آن را بهعنوان هدف شناسایی و ردگیری کرده و در پی دستیابی به آن تلاش میکند و برخی دیگر آن را ضد کمالی یافته و میکوشد تا اگر در خود آن را یافته است از آن رهایی یابد و به تواضع و فروتنی یعنی خصلیت و خصصیه ضد کبر و تکبر دست یابد و شدن در این سمت و سو را تجربه کند.
این گونه است که تلاش برای شدن به عنوان طرحی از درون انسان آغاز میشود و انسان در یک فرآیند طولانی و پیچیده از مقام و مرتبه به مرتبه و مقامی فراتر تبدیل را تجربه میکند شدن دایمی و همیشگی را میآزماید.
حجتالاسلام محمد سنجری، رئیس اداره فرهنگی،تربیتی و هنری زندانهای خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا با تأکید بر اینکه انسان باید با اعمال و رفتار خود در مسیر محبت خداوند گام بردارد افزود: عدهای از انسانها چنان ارزشمند در این عرصه حرکت میکنند که مقرب حضرت حق میشوند.
وی افزود: آموزههای دستوری و احکام تشریعی خداوندی که از طریق وحی به بشر رسیده به انسان کمک میکند تا با عمل به آنها خود را به سرعت و آسانی به کمال برساند و نفس خویش را تزکیه کند و از آلودگیها نجات دهد.
رئیس اداره فرهنگی، تربیتی و هنری زندانهای خراسان جنوبی گفت: هرچیزی که آدمی را در مسیر کمالی قرار میدهد و موجبات شکوفایی استعدادها و بروز و ظهور کمالات بشری میشود، از ابزارها و علل و عوامل تزکیه نفس به شمار میآید.
سنجری با بیان اینکه ضروری است به اصل تزکیه توجه ویژهای شود، بیان کرد: این امرتحقق نخواهد یافت مگر آن که صاحبان امور اجتماعی، آموزشی و پرورشی جامعه در این راستا برنامهریزی و تلاش کنند.
نَفس دنیا؛ موانع دستیابی به تزکیه نفس
وی نَفس دنیا را یکی از موانع دستیابی به تزکیه نفس عنوان کرد و گفت: تزکیه نفس در حقیقت تلاش برای دستیابی به سببهایی است که به پاکی، رشد، شایستگی و مدح نفس میانجامد.
رئیس اداره فرهنگی، تربیتی و هنری زندانهای خراسان جنوبی متذکر شد: انسانی که میخواهد به خداوند متعال برسد باید تزکیه و تهذیب نفس داشته که این امور ارزشمند میتواند او را به مقامی والا و گرانقدر برساند.
سنجری با اشاره به اینکه حرکت در امور معنوی باید در برنامههای زندگی ما وجود داشته باشد، بیان کرد: خداوند آگاه بر همه اعمال ما بوده و هیچ بندهای از حضرت حق جدا نیست.
وی با بیان اینکه تزکیه نفس زمینهساز دستیابی به تعالی و سعادت است، گفت: تزکیه نفس سبب شده تا انسان جان خود را از آلودگیها دور کرده و در راستای تقرب الی الله گام بردارد.
موانع تزکیه نفس
رئیس اداره فرهنگی، تربیتی و هنری زندانهای خراسان جنوبی رجاء سعه وقت، حب دنیا، انکار مقامات، علم بدون ایمان، دعوا، مجادله و لذتهای دنیوی را از موانع تزکیه نفس ذکر کرد.
حجتالاسلام محمد هاشمی، کارشناس تخصص تبلیغ در خراسان جنوبی بیان کرد: تزکیه نفس بهمعنای آشکارسازی و فعلیتسازی نهفتهها و دستیابی به صلاح و خیر و رهایی از شر و نقص و فساد است.
وی عنوان کرد: هر کسی که به تزکیه نفس واقعی دست یافت همواره از سوی دوست و دشمن مورد توجه و ستایش قرار میگیرد از اینرو مردم عارفان و پارسایان را میستایند و در برابر آنان سر تعطیم و تکریم فرود میآورند.
تزکیه نفس؛ مهمترین اهداف بعثت پیامبران
کارشناس تخصص تبلیغ در خراسان جنوبی با بیان اینکه تزکیه نفس از مهمترین اهداف بعثت پیامبران است، افزود: هرچیزی که انسان را در مسیر کمال قرار دهد و موجب شکوفایی استعدادها و ظهور کمالات بشری شود از عوامل تزکیه به شمار میرود.
هاشمی عنوان کرد: تزکیه نفس مورد توجه ویژه پیامبران بزرگی چون حضرت ابراهیم(ع) قرار گیرد و آن حضرت از خدا پاکی و پیراستگی واقعی فرزندانش را از خدا درخواست کند.
وی با بیان اینکه تهذیب نفس، موجب تقوا، خویشتن داری، نورانیت دل، روشنبینی، و آیندهنگری میشود، افزود: اگر انسان بداند از کجا آمده است، اکنون در چه وضعیتی است و در نهایت به کجا خواهد رفت، آنگاه درمییابد که تزکیه نفس بهترین ره توشه انسان است که لحظهای در آن تردید جایز نیست.
کارشناس تخصص تبلیغ در خراسان جنوبی ادامه داد: انسانی که میخواهد به خداوند متعال برسد باید تزکیه و تهذیب نفس داشته که این امور ارزشمند میتواند او را به مقامی والا و گرانقدر برساند.
راههای تزکیه نفس
هاشمی با اشاره به اینکه انسان برای رسیدن به تزکیه نیاز به شناخت و معرفت مسائل و امور دارد تا با بصیرت و چشمانی باز حق را از باطل و مفید را از مضر تشخیص دهد، اظهار کرد: اهمیت و ارزش هرچیزی با توجه به کارکردها و نقشی که در زندگی انسانی به عهده دارد شناخته میشود لذا با بیان آثار تزکیه در زندگی انسان میتوان از ارزش و جایگاه بلند تزکیه آگاه شد.
وی با بیان اینکه نقش پیامبران در حقیقت بازنمایی حقیقت و نشان دادن کمال واقعی و حقیقی به انسان است، یادآور شد: یکی از کمالاتی که قرآن و پیامبران بهطور عموم به بشر نشان دادهاند رستگاری است.
