حضرت معصومه(س)؛ مظهر فضائل/ تبعیت از ولایت بزرگترین درس ایشان به شیعیان است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، امروز یازدهم بهمن‌ماه مصادف است با سالروز وفات حضرت فاطمه معصومه(س). این بانوی بزرگوار اسلام در روز دهم ربیع‌الثانی و بنابر قولی دوازدهم ربیع‌الثانی سال 201 هجری پیش از آنکه دیدگان مبارکش به دیدار برادر روشن شود، در دیار غربت و با اندوه فراوان دیده از جهان فرو بست و شیعیان را در ماتم خود به سوگ نشاند.

حضرت فاطمه معصومه(س) بانویی بهشتی، غرق در عبادت و نیایش، پیراسته از زشتی‌ها و شبنم معطر آفرینش است. شاید یکی از دلایل «معصومه» نامیدن این بانو، آن باشد که عصمت مادرش حضرت زهرا(س) در او تجلی یافته است.

براساس پاره‌ای از روایات، این لقب از سوی امام رضا(ع) به این بانوی والامقام اسلام وارد شده است؛ چنان‌که فقیه بلند اندیش و سپید سیرت شیعه، علامه مجلسی(ع) در این‌باره می‌گوید: امام رضا(ع) در جایی فرمود: «هرکس معصومه را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده است».

ولادت حضرت معصومه(س) در روز اول ذیقعده سال 173 هجری قمری در مدینه منوره واقع شده است.در سال 200 هجری قمری در پی اصرار و تهدید مأمون عباسی سفر تبعید گونه حضرت رضا(ع) به مرو انجام شد و آن حضرت بدون این‌که کسی از بستگان و اهل بیت خود را همراه ببرند راهی خراسان شدند.

یک سال بعد از هجرت برادر، حضرت معصومه(س) به شوق دیدار برادر و ادای رسالت زینبی و پیام ولایت به همراه عده‌ای از برادران و برادرزادگان به طرف خراسان حرکت کرد و در هر شهر و محلی مورد استقبال مردم واقع می‌شدند.

پیام‌رسانی حضرت معصومه(س)

اینجا بود که آن حضرت نیز همچون عمه بزرگوارشان حضرت زینب(س) پیام مظلومیت و غربت برادر گرامیشان را به مردم مؤمن و مسلمان می‌رساندند و مخالفت خود و اهل‌ بیت(ع) را با حکومت حیله‌گر بنی‌عباس اظهار می‌کرد.

بدین جهت تا کاروان حضرت به شهر ساوه رسید، عده‌ای از مخالفان اهل‌ بیت که از پشتیبانی مأموران حکومت برخوردار بودند، سر راه را گرفتند و با همراهان حضرت وارد جنگ شدند و در نتیجه تقریباً همه مردان کاروان به شهادت رسیدند، حتی بنابر نقلی حضرت(س) معصومه را نیز مسموم کردند.

به هر حال، یا بر اثر اندوه و غم زیاد از این ماتم و یا بر اثر مسمومیت از زهر جفا، حضرت فاطمه معصومه(س) بیمار شدند و چون دیگر امکان ادامه راه به طرف خراسان نبود قصد شهر قم را کرد. حضرت فاطمه معصومه(س) فرمود: «مرا به شهر قم ببرید، زیرا از پدرم شنیدم که می‌فرمود شهر قم مرکز شیعیان ما است».

بزرگان شهر قم وقتی از این خبر مسرت‌بخش مطلع شدند به استقبال آن حضرت شتافتند و در حالی‌که موسی بن‌خزرج بزرگ خاندان اشعری زمام ناقه آن حضرت را به دوش می‌کشید و عده فراوانی از مردم پیاده و سواره گرداگرد کجاوه حضرت در حرکت بودند، حدوداً در روز 23ربیع الاول سال 201 هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شدند.

سپس، در محلی که امروز میدان «میر» نامیده می‌شود شتر آن حضرت در جلو در منزل موسی بن خزرج زانو زد و افتخار میزبانی حضرت نصیب او شد. حضرت فاطمه معصومه(س) به مدت 17 روز در این شهر زندگی کرد و در این مدت مشغول عبادت و راز و نیاز با پروردگار متعال بود، محل عبادت آن حضرت در مدرسه ستیه به نام بیت‌النور هم اکنون محل زیارت ارادتمندان آن حضرت است.

سرانجام در روز دهم ربیع الثانی و بنا بر قولی دوازدهم ربع الثانی سال 201 هجری پیش از آن که دیدگان مبارکش به دیدار برادر روشن شود، در دیار غربت و با اندوه فراوان دیده از جهان فرو بست و شیعیان را در ماتم خود به سوگ نشاند. مردم قم با تجلیل فراوان پیکر پاکش را به سوی محل فعلی که در آن روز بیرون شهر و به نام باغ بابلان معروف بود تشییع کردند.

پس از دفن حضرت معصومه(س) موسی بن‌خزرج سایبانی از بوریا بر فراز قبر شریفش قرار داد تا اینکه حضرت زینب فرزند امام جواد(ع) به سال 256 هجری قمری اولین گنبد را بر فراز قبر شریف عمه بزرگوارش بنا کرد و بدین سان تربت پاک آن بانوی بزرگوار اسلام قبله گاه قلوب ارادتمندان به اهل‌ بیت(ع) و دارالشفای دلسوختگان عاشق ولایت وامامت شد.

آغاز ماه ذیقعده برای حضرت کاظم و حضرت رضا(ع) و دودمان نبوت، پیام‌آور شادی و پایان یک انتظار طولانی است. زیرا حضرت نجمه فرزندی جز حضرت رضا(ع) نداشت. مدت‌ها پس از ایشان صاحب فرزندی نشد و حضرت معصومه(س) در سال ۱۷۳، (با ۲۵ سال فاصله با امام رضا(ع) متولد شد) امام صادق(ع) نیز به ولادت چنین بانویی بشارت داده بود.

حضرت معصومه(س)؛ سرچشمه دانش

حضرت معصومه(س) در خاندانی که سرچشمه علم و تقوا و فضائل اخلاقی بود، پرورش یافت. پس از آن‌که پدر بزرگوار آن بانوی گرامی به شهادت رسید، فرزند ارجمند آن امام، یعنی حضرت رضا(ع) عهده‌دار امر تعلیم و تربیت خواهران و برادران خود شد و مخارج آنان را نیز برعهده گرفت.

در اثر توجهات زیاد آن حضرت، هر یک از فرزندان امام کاظم(ع) به مقامی والا دست یافتند و زبان‌زد همگان گشتند. حضرت فاطمه معصومه(س) مظهر فضائل و مقامات است. روایات معصومان(ع) فضیلت‌ها و مقامات بلندی را به آن حضرت نسبت می‌دهد. امام صادق(ع) در این باره می‌فرمایند: بدانید که حرم من و فرزندانم بعد از من، قم است.

مقام علمی حضرت معصومه(س)

حضرت معصومه(س) از جمله بانوان گران‎قدر و والامقام جهان تشیع است و مقام علمی بلندی دارد. نقل شده که روزی جمعی از شیعیان، به قصد دیدار حضرت موسی‌بن جعفر(ع) و پرسیدن پرسش‌هایی از ایشان، به مدینه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم(ع) در مسافرت بود، پرسش‌های خود را به حضرت معصومه‌(س) که در آن هنگام کودکی خردسال بیش نبود، تحویل دادند.

فردای آن روز برای بار دیگر به منزل امام رفتند، ولی هنوز ایشان از سفر برنگشته بود. پس به ناچار، پرسش‌های خود را باز خواستند تا در مسافرت بعدی به خدمت امام برسند، غافل از این‌که حضرت معصومه(س) جواب پرسش‌ها را نگاشته است. وقتی پاسخ‌ها را ملاحظه کردند، بسیار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاری فراوان، شهر مدینه را ترک گفتند. از قضای روزگار ‌بین راه با امام موسی‌ بن‌جعفر(ع) مواجه شده، ماجرای خویش را باز گفتند. وقتی امام پاسخ پرسش‌ها را مطالعه کردند، سه بار فرمود: پدرش فدایش.

فضیلت زیارت

دعا و زیارت، پر و بال گشودن از گوشه تنهایی، تا اوج با خدا بودن است. دعا و زیارت، جامی است زلال از معنویت ناب در کام عطشناک زندگی؛ و زیارت حرم معصومه(س)، بارقه امیدی در فضای غبارآلود زمانه، فریاد روح مهجور در هنگامه غفلت و بی‌خبری، و نسیمی فرحناک و برخاسته از باغستان‌های بهشت است. زیارت مرقد فاطمه معصومه(س)، به انسان اعتماد به نفس می‌دهد و او را از غرق شدن در گرداب نومیدی باز‌می‌دارد و به تلاش بیشتر دعوت می‌کند.

زیارت مزار با صفای کریمه اهل‌ بیت(س)، سبب می‌شود که زائر حرم، خود را نیازمند پروردگار ببیند، در برابر او خضوع کند، از مرکب غرور و تکبر- که سرچشمه تمامی بدبختی‌ها و سیه‌روزی‌هاست - فرو آید و حضرت معصومه(س) را واسطه درگاه پروردگار عالمیان قرار دهد. بر همین اساس است که برای زیارت آن حضرت، پاداش بسیار بزرگی وعده داده شده و آن، ورود به بهشت است.

پس از آن‌که حضرت معصومه(ع) به شهر ساوه رسید، بیمار شد و چون توان رفتن به خراسان را در خود ندید، تصمیم گرفت به قم برود.

حضرت معصومه(س)؛ کریمه اهل‌بیت(ع)

حضرت معصومه(س) در زبان دانشمندان و فقیهان گران‌قدر شیعه، به لقب «کریمه اهل‌ بیت» یاد می‌شود. از میان بانوان اهل‌‌بیت، این نام زیبا تنها به آن حضرت اختصاص یافته است. بر اساس رویای صادق و صحیح نسب‌شناس گران‌قدر، مرحوم آیت‌الله مرعشی‌نجفی، این لقب از طرف امام صادق(ع) بر حضرت معصومه(س) اطلاق شده است. در این رؤیا، امام صادق(ع) به آیت‌الله نجفی که با دعا و راز و نیاز، تلاش پیگیری را برای یافتن قبر مطهر حضرت زهرا(س) آغاز کرده خطاب فرمود: برتو باد به کریمه اهل‌ بیت(ع).

شفاعت حضرت معصومه(س)

بالاترین جایگاه شفاعت، از آن رسول گرامی اسلام(ص) است که در قرآن کریم، از آن به مقام محمود  تعبیر شده است. همین طور دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم اسلام(ص)، شفاعت گسترده‌ای دارند که بسیار وسیع و جهان شمول است و می‌تواند همه اهالی محشر را فرا‌گیرد. این دو بانوی عالی قدر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا(س) و شفیعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه(س) هستند.

فاطمه معصومه(س)؛ سرآمد بانوان

فاطمه معصومه(س) از جهت شخصیت فردی و کمالات روحی، ‌بین فرزندان موسی‌بن جعفر(ع) بعد از برادرش، علی‌بن موسی‌الرضا(ع) در والاترین رتبه جای دارد. این درحالی‌است که بنا بر مستندات رجالی، فرزندان دختر امام کاظم(ع) دست کم هجده تن بوده‌اند و فاطمه ‌بین این همه بانوی گران‌قدر، سرآمد بوده است. حاج شیخ عباس قمی آن‌گاه که از دختران موسی بن جعفر(ع) سخن می‌گوید، درباره فاطمه معصومه(س) می‌نویسد: برحسب آن‌چه به ما رسیده، افضل آن‌ها، سیده جلیله معظمه، فاطمه بنت امام موسی کاظم(ع) معروف به حضرت معصومه است.

حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولی‌ فقیه در استان و امام جمعه خرم‌آباد در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا با تسلیت به‌مناسبت سالروز رحلت حضرت فاطمه معصومه(س) گفت: مقام حضرت فاطمه معصومه(س) مقام والایی است علت این‌که حضرت معصومه(س) را لقب معصومه داده‌اند به‌خاطر این است که وی مقام عصمت را دارا بوده است.

وی با اشاره به این‌که حضرت فاطمه معصومه(س) متصل به مقام امامت و ولایت است، و خواهر امام، عمه امام و دختر امام است، اضافه کرد: مقام و منزلت حضرت فاطمه معصومه(س) در این است که وی تبعیت از ولایت داشته است و امروز زنان جامعه اسلامی ما از حضرت فاطمه زهرا(س)، حضرت معصومه(س) و حضرت مریم الگوگیری می‌کنند و توانسته‌اند با الگوگیری از بانوان نقش مهمی را در جامعه ایفا کنند.

حجت‌الاسلام میرزایی، از کارشناسان مذهبی لرستان نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با شخصیت حضرت فاطمه معصومه(س) گفت: حضرت معصومه(س) در زبان دانشمندان شیعه به کریمه ‏اهل‌ ‏بیت(س)‏ یاد مى‌شود که از میان بانوان اهل ‏‌بیت(ع)، این نام زیبا، تنها به ایشان اختصاص پیدا کرده است.

وی افزود: حضرت معصومه(س) در راستای دفاع از ولایت حضرت امام رضا(ع) و به امر ایشان، همراه کاروان از مدینه به‌سوی خراسان حرکت کرد و درس بزرگ آن حضرت بر شیعیان این بود که همیشه یار و یاور ولایت و ولی خود باشید.

حجت‌الاسلام مهدی عابدینی، امام جمعه شهر معمولان نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا افزود: حضرت امام جعفرصادق(ع) در مقام و جایگاه شهر قم فرمودند: همانا برای خدا حرمی است که آن مکه است، برای پیامبر هم حرمی است که آن مدینه است، برای امیرالمؤمنین(ع) هم حرمی است که آن کوفه است و به‌درستی که قم، کوفه صغیره است.

وی با بیان این‌که علت تشبیه شهر قم به کوفه صغیره آن است که امام علی(ع) معدن علم الهی است و علوم و معارف دینی را از کوفه منشعب می‌ساخت و در زمان ظهور امام زمان(عج) نیز کوفه محل نشر معارف می‌شود، لذا شعر قم هم محل نشر معارف شیعه است.

امام جمعه شهر معمولان، با یادآوری این‌ مطلب که عمده فضیلت شهر قم به برکت وجود حضرت معصومه(س) است به حدیثی از امام صادق(ع) اشاره کرد که فرمودند: یکی از فرزندان دختر من در قم مدفون می‌شود، کمااینکه در زیارت حضرت معصومه می‌خوانیم که یا فاطمه شما در نزد خدا شأن و منزلت داری من از تو می‌خواهم در نزد خدا شفاعت ما را بپذیری.

وی به رؤیای صادقانه آیت‌الله‌العظمی مرعشی اشاره و اظهار کرد: آیت‌الله مرعشی، امام صادق(ع) را در خواب دیدند که فرمود هر کس تمایل دارد مادرم زهرا(س) را زیارت کند، به زیارت حضرت معصومه(س) برود.

حجت‌الاسلام محمدعلی لروند، امام جمعه شهرستان پل‌دختر نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا با اشاره به این‌که حضرت معصومه(س) جزء ائمه معصوم نبوده و در کتب باقی مانده، مطالب زیادی درباره ایشان وجود ندارد، افزود: اخت‌الرضا، عالمه نابغه و زنی دانشمند بود که در بعضی از روایات به زیارت این حضرت تأکید شده است و عظمت این زیارت نیز بیان شده است.

تبدیل قم به بزرگ‌ترین مرکزعلم اسلام به برکت وجود حضرت معصومه(س) در این شهر است

وی با بیان این‎که به‌خاطر وجود مرقد مطهر حضرت معصومه(س) است که قم به مهد علم اسلام تبدیل شده است، خاطرنشان کرد: اگر قبر مبارک این حضرت در قم نبود، این شهر به بزرگ‌ترین مرکزعلم اسلام در جهان تبدیل نمی‌شد این‌ها همه از عظمت و بزرگی این بزرگوار و جایگاه رفیع او نزد پروردگار جهانیان است.

لروند با اشاره به این‌که قبل از ورود این حضرت به قم این امر در روایات پیش‌بینی شده بود و همچنین از واقع شدن قبر مطهر ایشان در قم صحبت به میان آمده است، ادامه داد: این بزرگوار از مرز خسروی وارد کشور شده و پس از رسیدن به ساوه  مریضی به سراغ ایشان آمد که در شهر قم وفات یافت.

حجت‌الاسلام مهدوی، مدیر کل تبلیغات اسلامی لرستان نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا ضمن تسلیت فرا رسیدن سالروز وفات حضرت معصومه(س) گفت: حضرت فاطمه معصومه(س) علاوه بر شرافت خانوادگی و ذاتی، در عرصه‌های ایمان و عمل نیز ممتاز و سرآمد بود. او از معنویت وصف‌ناپذیری بهره داشت و جان پاکش به دانش و بینش و ایمان و اخلاص چنان آراسته بود که مقام معنوی ایشان، چه در زمان حیات و چه پس از آن، در میان اهل‌بیت شناخته شده بود.

وی افزود: کریمه اهل بیت(ع) نمونه کامل زهد، تقوا، عفاف، عبادت و نهایت ارادت و معرفت در حق امام زمان خویش بود و در معنویت به چنان جایگاهی رسید که امام رضا(ع) لقب «معصومه» را به ایشان عطا کرد و پس از رحلت خواهرش فرمود: من زار المعصومه بقم کمن زارنی؛ هر فردی معصومه(س) را در قم زیارت کند، همانند کسی است که مرا زیارت کرده باشد.

حجت‌الاسلام مهدوی اضافه کرد: حضرت فاطمه معصومه(ع) نیز در پرتو جایگاه والای معنوی و مقامی که در نزد خدای متعال دارد، از موهبت عظیم عنایات الهی و الطاف ویژه پروردگار برخوردار گردید و بعد از وفات نیز دارای «کرامات» شگفتی است آن حضرت که راه بندگی و اطاعت از خداوند را خالصانه پیمود، هم در زندگی پر برکت خویش و هم بعد از آن، منشأ کرامات و عنایاتی بود که همچنان ادامه داد.

مدیرکل تبلیغات اسلامی لرستان در پایان تصریح کرد: کرامات و شفابخشی‌های حضرت معصومه(س) فرقی با کرامات ائمه اطهار(ع) ندارد و همه آن‌ها نشانه بزرگی و عظمت روح این بانوی شایسته و پیوسته به منبع فیض و کرم بی‌پایان خدای فیاض و کریم است.