ساده باش، اما ساده قضاوت نکن نیمه پنهان آدمها را
گروه اندیشه: امام علی(ع) در نامه خویش به مالک اشتر میفرماید «اگر شب کسی را در حال گناه دیدی، فردا به آن چشم نگاهش نکن، شاید سحر توبه کرده و تو نمیدانی». آیا کسی که مولایش چنین عقیدهای دارد میتواند بهراحتی درباره خوبی و بدی مردم به قضاوت بنشیند؟.
خیلی چیزها درباره او شنیدهای. از این و آن به گوشَت رسیده است که خطایی در زمینه مسائل اخلاقی مرتکب شده است، گاه از لغزشهای خانوادگیاش حرفهایی شنیدهای و در دلت میگویی چه آدمهایی در این کره خاکی پیدا میشود.
زمانی هم اطرافیانش به تو گفتهاند که او چندان پایبند به فرامین دینی و واجبات شرعی نیست و بیتفاوت از کنار صدای اذان میگذرد و حجاب اهل خانهاش زیاد برای او مهم نیست و تو نیز سری تکان میدهی و به فکر فرو میروی.
اما آیا به همین راحتی میتوان درباره مردم قضاوت کرد؟ آیا نیمهپنهان آدمها را بهدرستی میشناسیم و آیا مجاز هستیم به بهانه اینکه شخصی گناهی در خفا مرتکب شده است غیبتش را بکنیم؟ و آیا اصولا در قضاوت کردن ما درباره اینکه فلان شخص بهشتی است یا جهنمی فایدهای متصور است؟.
امام علی(ع) در نامه خویش به مالک اشتر نخعی فرمانده دلاور خویش میفرماید: «اگر شب کسی را در حال گناه دیدی، فردا به آن چشم نگاهش نکن، شاید سحر توبه کرده و تو نمیدانی». آیا کسی که مولایش چنین عقیدهای دارد میتواند بهراحتی درباره خوبی و بدی مردم به قضاوت بنشیند؟.
یک مسلمان در قبال گناهانی که دیگران مرتکب میشود تنها یک وظیفه دارد و آن امر به نیکیها و نهی از بدیهاست که آن هم شرایط خاص خود را دارد و مهمتر از همه اینکه فرد آمر به معروف نباید خویش را از برتر از آن شخص بداند و این نکتهای است که علما بر آن تأکید دارند.
وقتی دیگری را بهخاطر اشتباه و گناهی در نزد دیگران و در ذهنمان سرزنش میکنیم باید این سؤالات را نیز از خویش بپرسیم که آیا اگر بهجای آن فرد بودیم مطمئن هستیم که عکس او مرتکب خطا نمیشدیم؟.
آیا در حال حاضر که او را سرزنش میکنیم آیا خودمان حق الهی بر گردن نداریم و گناهی مرتکب نشدهایم؟ آیا اطمینان داریم که او علیرغم خطاهایش به علت برخی دیگر از خوبیها در نزد خداوند محبوبتر نیست؟.
امام جعفر صادق(ع) در حدیث بسیار زیبایی درباره تأثیر ملامت کردن دیگران، اشاره میفرماید: «هر کس مؤمنى را به گناهى سرزنش کند، نمیرد تا خودش آن گناه را مرتکب شود». میزان الحکمة جلد 14854
آنچه در این حدیث مطرح شده است را شاید خودمان تجربه کرده باشیم. دیگری را به علتی سرزنش کرده و مورد تمسخر قرار دادهایم و بعد از مدتی کمکم متوجه شدهایم که خودمان دچار آن خطا و اشتباه شدهایم.
آیا همین یک سخن امام ششم کافی نیست که بهجای پرداختن به عیوب و گناهان دیگر بندگان خدا به عیوب خویش بپردازیم.
حکیمه بهمنزاده/ خراسان جنوبی
