کپیرایت؛ صورت ساده یک مسئله پیچیده
گروه اجتماعی: متأسفانه بحث کپی رایت هنوز در جامعه ما بهصورت دقیق جا نیفتاده است و باید تلاش شود که با فرهنگسازی دقیق این موضوع را برای مردم تبیین کنیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، هنرمند، نویسنده و یا یک مهندس نرمافزار را درنظر بگیرد که با تلاش و سختی فراوان یک اثر هنری یا یک کتاب و یا یک نرمافزار تولید کرده است و او شادمان از این است که بالاخره نتیجه زحماتش به ثمر رسیده و علاوه بر کاری که در جهت رشد جامعه انجام داده از مزایای مادی این کار خویش نیز بهره ببرد.
اما تا چشم بازمیکند میبیند که اثر هنری او در قالب یک لوح فشرده، کتاب او در شکل چاپ یک جزوه و ...بهطور گسترده در اختیار مردم قرار گرفته است و مردمی که این آثار بسیار ارزان به دستشان رسیده آیا حاضرند قیمت واقعی اثر را پرداخت کنند؟ بهراستی چه کسی مسئول جبران خسارت وارده شده به این هنرمند است؟
آیا جامعهای که اینگونه نسبت به حق تألیف و حق مالکیت افراد بر آثار هنریشان بیتوجهی میشود میتوان انتظار داشت که هنرمندان و نویسندگان انگیزهای برای خلق اثر داشته باشند.
بحث کپیرایت هنوز در جامعه ما بهصورت دقیق جا نیفتاده است
مهدیه کریمیان، دانشجوی دکترای مدیریت فرهنگی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا گفت: متأسفانه بحث کپیرایت هنوز در جامعه ما بهصورت دقیق جا نیفتاده است و باید تلاش شود که با فرهنگسازی دقیق این موضوع را برای مردم تبیین کنیم.
وی اظهار کرد: یک هنرمند و یا مؤلف تلاش زیادی میکند یا یک اثر تولید کنند و ممکن است هزینه زیادی هم در این راه متحمل شود اما بیتوجهی به حقی که او نسبت به اثر خویش دارد و با تکثیر اثر او و در اختیار قرار دادن آن به مردم به هزینه بسیار پایین خسارت زیادی بر این هنرمند یا مؤلف وارد میآید.
این دانشجوی دکترای مدیریت فرهنگی بیان کرد: علت بهوجود آمدن چنین شرایطی را باید در مباحث اقتصادی و اخلاقی جستوجو کرد، بهعنوان مثال از بٌعد اقتصادی وقتی قیمت یک کتاب بالا باشد بهطور طبیعی افراد بهسمت کپی کردن از کتاب مدنظر خویش به جای خرید اصل آن میروند.
کریمیان ادامه داد: بهلحاظ اخلاقی هم وقتی فردی نسبت به پایمال کردن حق دیگری بیتوجه باشد بهطور طبیعی چنین شرایطی در زمینه حق کپیرایت بهوجود میآید.
وی یادآور شد: ما بر روی محصولات فرهنگی مینویسیم تکثیر این اثر پیگرد قانونی دارد ولی در عمل قوانین مربوطه در این زمینه دقیق اجرا نمیشود.
حجتالاسلام علیرضا اسدالهی، کارشناس فرهنگی در خراسان جنوبی نیز درباره مباحث فقهی و دینی بحث کپیرایت گفت: این موضوع یعنی تکثیر آثار دیگران بدون رضایت آنان را از دو منظر دینی و فقهی میتوان بررسی کرد.
رعایت حقوق فردی و اجتماعی دیگران از مهمترین تأکیدات دین است
وی با اشاره به اینکه رعایت حقوق فردی و اجتماعی دیگران از مهمترین تأکیدات دین است، اظهار کرد: از منظر دینی روایاتی وجود دارد که ارتباط با بحث کپیرایت دارد مانند اینکه حضرت محمد(ص) میفرماید: «از ما نیست کسی که به مسلمانی خیانت کند و یا به او زیان برساند و یا نسبت به او مکر و حیله ببندد».
این کارشناس دینی بیان کرد: و یا از امام صادق(ع) نقل شده کسیکه سه چیز در او باشد منافق است کسیکه هر گاه سخن گوید دروغ گوید، کسیکه هرگاه وعده دهد خلاف آن عمل کند و هرگاه امین شمرده شود خیانت ورزد.
اسدالهی ادامه داد: اگر کسی اصل یک اثر هنری و یا اصل کتاب و... نزد اوست و در حقیقت نسبت به آن امین شمرده میشود و اگر وی بدون اجازه مؤلف و یا خالق اثر آن را تکثیر کرده و در اختیار مردم قرار میدهد در امانت خیانت کرده و مصداق قسمت سوم حدیث نقل شده از امام صادق(ع) خواهد بود.
وی عنوان کرد: اما در باب فقهی بحث کپیرایت نظرات فقها اندکی تفاوت دارد اما آنچه با قاطعیت میتوان گفت این است که اکثریت مراجع معتقدند حقی که صاحبان آثار هنری، آموزشی و علمی بر آثار خود دارند جزء حقوق عقلایی بهشمار میرود و برای آنان ایجاد حق میکند.
این کارشناس فرهنگی افزود: بر این اساس اکثریت مراجع معتقدند اگر کسی بدون رضایت صاحبان آثار از آنان استفاده و یا تکثیر کند بهطوری که باعث خسارت عقلایی شود ضامن هستند و اشکال شرعی دارد.
اسدالهی یادآور شد: بر مبنای این گفتهها کسانیکه از راه تکثیر آثار دیگران بدون آنکه اطمینان به رضایت صاحبان آن داشته باشند درآمدی کسب میکنند این درآمد هم به لحاظ شرعی اشکال خواهد داشت.
موضوع جالبی بود و هنوز جای کار بسیاری دارد 
