نگاهی به آداب و رسوم نوروزی مردم خراسان جنوبی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، نوروز باستانی و آغاز سال نو نزد ایرانیان جلوه ویژه‌ای دارد و مردمان هر منطقه قرن‌ها است که با آداب و رسوم خاص خود آن را جشن می‌گیرند و مردم خراسان جنوبی نیز از این قضیه مستثنی نیستند و مراسم خاص خود را در نخستین روزهای سال جدید دارند.

کاشت سرسوزی در روزهای پایانی سال

نخستین نشانه رسیدن به سال جدید کاشت سبزه است. در شهر بیرجند و سایر شهرهای خراسان جنوبی مردم با کاشت سبزه و به اصطلاح محلی (سرسوزی) به استقبال عید می‌روند.

حدود یک ماه مانده به عید در ظرف‌های کوچک یا بزرگ مقداری جو، گندم، عدس یا ماش می‌کارند تا روز عید سرسبز باشد. برخی نیز روی جداره‌های کوزه‌های سفالی سرسبزی‌های بسیار زیبایی به وجود می‌آورند که بیشتر از کاشت تخم گیاهی به نام(مندو) درست می‌شود.

در بعضی از خانواده‌ها هم به نیت سلامتی افراد خانواده برای هر یک از آنها یک سرسبزی می‌کارند. پاکیزه بودن در هنگام ورود سال نو نیز از آدابی است که اهالی بیرجند مقید به انجام آن هستند و اعتقاد دارند که سال نو را باید با تنی پاک آغاز کرد.

شـیرینــی‌پـزان، نـان‌پـزان، کدورت‌زدایی، پرداخت دِین، فاتحه‌خوانی، خانه‌تکانی و آماده کردن آجیل شب عید مانند کشمش، عناب، نقل، پَخته و تفت دادن یا شور کردن تخمه و پسته از مراسم مرسوم در روزهای متصل به سال جدید است که با شور خاصی انجام می‌شود.

مراسم شام نوروزی

یکی از مراسمی که اهالی خراسان جنوبی به آن اعتقاد دارند مراسم شام نوروزی است. در این مراسم خانواده‌ای که تازه عروس عقده کرده‌ای دارند به مبارکی سال جدید برای عروس هدایایی مثل لباس، کفش و کیف و البته مواد خوراکی مانند برنج، گوشت و ...تهیه می‌کنند و به خانه پدر عروس می‌برند.

البته در بسیاری از موارد خانواده عروس با مواد خوراکی که خانواده داماد به خانه آنها آورده‌اند در ایام نوروز شام ویا نهاری تهیه کرده و آنها را به خانه خود دعوت می‌کنند تا این رفت‌وآمدها موجب مستحکم شدن ارتباطات شود.

اما در لحظه سال تحویل از لحظاتی قبل از سال تحویل خانواده دور هم جمع می‌شوند و رسم است که سفره سفیدی را به عنوان سفره هفت سین رو به قبله پهن می‌کنند و قرآن، آئینه و شمعدان، سرکه، سیر، سماق، سنجد، سیب و سیاه‌دانه هفت سین انتخابی این سفره هستند.

همچنین اقلام دیگری همچون سرسبزی، کاسه آب، تخم‌مرغ‌های رنگ کرده، انواع شیرینی، آجیل و تنقلات رنگارنگ، کاسه آش، نان خشک و میوه‌ها نیز در سفره وجود دارد. عدد هفت عددی نمادین است به قصد اینکه این عناصری که مظهر و نماینده ای کوچکی از تمام نیازهای زندگی هستند با رسیدن به عدد هفت به شگون برسند و اولین سفره سالشان با عدد هفت برکت داشته باشند .

گاهی اسفند و کندر دود می‌کنند تا هوا معطر شود. اگر نوروز به ظهر ختم بشوند اعضا فامیل در خانه بزرگ فامیل جمع می‌شوند و نهار عید که ماهی پلوست و در قدیم قیمه پلو، صابری پلو و قورمه پلو(گوشت داغ با پلو بوده) را صرف می‌کنند و سپس در دسته های خانوادگی به همراه کوچکترها و بزرگترها به دید و بازدید می‌روند.