سفری به خوسف، شهر شعر و نرگس

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی،خیلی با مرکز استان فاصله ندارد اما قابلیت‌های آن به حدی بوده است که کارشناسان تصمیم گرفتند برای رشد بیشتر، آن را به شهرستان ارتقاء دهند. این شهرستان با مرکزیت شهر خوسف از دو بخش مرکزی و بخش جلگه ماژان تشکیل می‌شود.

آنچه بیش از هرچیز دیگر خوسف را در میان مردم خراسان جنوبی زبانزد کرده است وجود گل‌های نرگس فراوان در فصل روئیدن این گل در این شهرستان است و از طرف دیگر این دیار یادآور شاعر برجسته ابن حسام خوسفی است که این دو باعث شده که خوسف را به عنوان شهر شعر و نرگس بشناسند.

آثار تاریخی و گردشگری شهر خوسف به مانند دیگر آثار تاریخی خراسان جنوبی تاکنون دستخوش تغییرات چندانی نشده‌اند و اکثر بنا‌های تاریخی دیار گل‌های نرگس به دوران قاجار بر می‌گردند  که به معرفی برخی از آنها می پردازیم.

آرامگاه ابن حسام

آرامگاه شاعر برجسته ابن حسام، مربوط به دوره صفویه با فرم کلی ۸ ضلعی با گنبدی شبیه کلاه فرنگی که در اصل نور‌گیر مقبره محسوب می‌شود، احداث شده است و مسیر دسترسی به آرامگاه در پای تپه از طریق یک رشته پلکان صورت می‌گیرد که بازدید‌کننده را به کنار مقبره هدایت می‌کند.

فضای ورودی آرامگاه دارای پله بوده که در نمای جنوبی ساختمان قرار گرفته و به لحاظ فرم مانند پیش‌ طاقی است که سقف آن دارای فرم قوسی شکل به صورت ۳ بخشی کند است و در نمای خارجی مقبره در ۳ طرف‌، نورگیر یا پنجره کار گذاشته شده است که نور فضای داخلی را تأمین می‌کنند.

همچنین علاوه بر پنجره‌ها طاق‌نماهایی در نمای خارجی بنا به وجود آمده است که فرم کلی بنا از این طاق نماها که به صورت پیش طاق‌های عریض و تقریباً عمیق ساخته شده‌اند، نشأت می‌گیرد.

این بنا از نظر معماری دارای پلان چلیپایی شکل و پوشش عرقچین با گنبد کلاه فرنگی می باشد در سه طرف بنا سه طاق نما با قوس جناغی وجود داردوداخل طاق نماها پنجره های مشبک آجری جریان هوا را به داخل مقبره امکان پذیر می سازد از تزئینات این بنا تزئینات رسمی بندی در گوشه ها، کتیبه موجود دور تادور پایه پوشش گنبدی، طرح های چلیپایی پنجره های مشبک است، ورودی به داخل مقبره از سمت جنوب آن می باشد. زمان احداث بنا دوره صفویه است که در دوره قاجار تغییراتی در آن داده شده است.

مسجد جامع خوسف

 این مسجد دارای سر در ورودی بلند با تاق جناغی وتزئینات رسمی بندی، صحن، شبستان زمستانی به نامهای ملاعلی اکبر وحاج عبدالخالق، یک شبستان تابستانی وشبستانهای مهتابی و خلیلان است.

ورودی بنا و شبستانهای مهتابی وخلیلان در دوره های معاصر باسازی شده اند. در جریان مرمت شبستان مسجد به بقایا وآثار مربوط به دو دوره مختلف برخورد گردید.این بنا مربوط به قرون اولیه اسلامی (قرن 2و3 ﻫ. ق) می باشد.

 مسجد جامع روستای گل

این بنا در روستای گل واقع در 30 کیلومتری جنوب شرقی خوسف، قرار گرفته است بنا شامل سردر ورودی، دهلیز شبستان ستوندار، صحن، پایاب و دو ایوان می باشد ورودی بنا که از لحاظ معماری وتزئینات وابسته مهمترین و با ارزشترین بخش بنا محسوب می شود دارای تزئینات انبوه گچبری و با طرحهای اسلیمی و رسمی بندی می باشد. شبستان بنا دارای چهار ستون چهار ضلعی به قطر حدود سیزده سانتیمتر و نه گنبد می باشد.در دو طرف جنوب غرب و شمال شرق صحن دو ایوان قرار دارد که دارای قوس کلیل می باشد.این بنا برخوردار از کتیبه ای سنگی می باشد که در تاریخ 1191ﻫ. ق را نشان می دهد.

  روستای خور

بافت تاریخی روستای خور متأثر از شرایط اقلیمی و جغرافیایی محیط خود است. خانه‌های گلی‌، پوشش گنبدی‌، حیاط مرکزی‌، بادگیرها‌، اطاق‌های دور تا دور حیاط‌، هشتی‌ها و دهلیزها‌، دیوارهای قطور، حوض و باغچه وسط حیاط به صورت هماهنگ و یکنواخت از ویژگی‌های معماری خانه‌های روستای خور بوده که مطابق با اقلیم منطقه به وجود آمده است.

‌تراکم خانه‌ها و کوچه‌های پرپیچ و خم و همچنین بادگیرها از شاخص‌های عمده روستایی خور بوده که جهت مقابله با اوضاع اقلیمی منطقه به وجود آمده است، در بافت خور بناهایی همچون قلعه‌، آب انبار‌، مسجد‌، حسینیه‌، حمام و خانه‌های قدیمی وجود دارد که اکثراً متعلق به دوره صفویه است.