از قلعه زیبای فورگ تا منطقه نمونه گردشگری قهستان

شهرستان درمیان در شرق استان خراسان جنوبی واقع شده و از شمال به شهرستان قاین، از جنوب به شهرستان سربیشه، از غرب به شهرستان بیرجند و از شرق به کشور افغانستان محدود می‌شود و چون جزء شهرستان‌های مرزی محسوب شده بسیار حائز اهمیت است.
بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد که موقعیتی که شهرستان درمیان امروز در آن واقع گردیده از قدمت بسیاری برخوردار است، به گونه‌ای که آثاری مربوط به پیش از اسلام نیز در این منطقه بدست آمده است.
وجود مساجد تاریخی متعدد و  مدارس علمی قدیمی نشان دهنده توجه مردمان این سرزمین به دو مقوله علم و دین است.
قلعه فورگ سندی بر تمدن کهن خراسان جنوبی
ساخت قلعه فورگ در زمان میرزا بقاخان حاکم منطقه‌ای از سوی نادرشاه شروع شد پس از وی پسرش میرزارفیع خان ساخت قلعه را به اتمام رساند مصالح بکار رفته در بنا سنگ،آجر، خشت ،گچ، آهک و ساروج است و پس از وی پسرش میرزا رفیع خان ساختمان قلعه را به اتمام رسانده است. در زمان حکومت شوکت الملک به دستور وی سپاهیانش به قلعه هجوم برده، حاکم آن را دستگیر کرده و قلعه را فتح می‌نماید. تاریخ ساخت این قلعه در کتاب دیوان لامع، نوشته محمد رفیع بن عبدالکریم در میانی، سال ۱۱۶۰ ه.ق. ذکر شده است.
این قلعه طی چند سال گذشته توسط سازمان میراث فرهنگی مرمت شده است.
یادگاری از اهل بیت(ع)
مدفن امامزادگان در هر کجای این دیار تجلی نور اهل بیت(ع) است که بی‌شک موجب برکات معنوی در منطقه خواهد شد. یکی از این امامزادگان سلطان ابراهیم رضا(ع) است.
بنای تاریخی آرامگاه سلطان ابراهیم رضا (ع) در روستای آبگرم گزیک از توابع شهرستان درمیان قرار دارد. ازمهمترین اجزاء معماری بنا طاق‌نماهایی در چهارطرف نما و گنبد خانه آن می‌باشد .
آرامگاه سلطان ابراهیم رضا چهارضلعی است.فضای داخلی که بقعه در آن قرار گرفته نیز بصورت مربع است این محوطه  دیوارهای مرتفعی دارد که گنبدی بزرگ بر فراز آن ساخته شده است.

بر سطح دیوارهای گنبد خانه تا ارتفاع 1/5 متری آثار جالبی از هنر خوشنویسی دیده می‌شود. بعضی از این خطوط دارای تاریخ نگارش می‌باشند و تاریخ تعداد زیادی از آنها به دوران صفویه بر می‌گردد.
ورودی بنا یک پیش طاق و جلوخان ورودی دارد که سقف این پیش طاق به فرم قوس سه بخش کند که این نوع قوس در خراسان معمول بوده،طراحی شده و در بخش بالایی پیش طاق سعی شده از چند طاقچه تزئینی استفاده شود, در قسمت سردر پیش طاق تزئینات گچبری زیبایی به طریقه گره بصورت مشبک و مجوف بکار رفته است و باعث زیبایی هر چه بیشتر پیش طاق شده است.
بدنه جنوبی آرامگاه دارای طاقنماهاست که کف آنها با آجرهای 25×25 فرش شده است قوس استفاده شده در طاق این طاقنماها پنج و هفت تیر می‌باشد.کف این طاقنماها به مدفن تبدیل شده است. جبهه شرقی بنا  مانند فرم ورودی طراحی شده و مشابه بدنه غربی آرامگاه است
در بدنه شمالی بنا  سه چشمه طاق بلند با قوس نیم دایره بکار رفته است. در طبقه اول بنا نیز دارای دهلیزهای متعدد است که در روی طبقه همکف بنا ساخته شده است. فضای داخلی آرامگاه دارای ضریحی چوبی است که منبت کاری و مشبک کاری شده است.
 پنجره مشبک گچبری شده در سردر ورودی بنا ،پیش طاق ورودی بنا، طاقنماها و قوسهای زیبای آن، تقارن در پلکانهای ارتباطی به طبقه اول بنا و ضریح چوبی روی مدفن بنا از عمده‌ترین تزئینات بنا هستند.
منطقه نمونه گردشگری قهستان با آب و هوایی دلپذیر
قُهِسْتان نام تمام سرزمینی است که در مرکز فلات ایران و در جنوب خراسان واقع شده و منطقه کوهستانی گسترده‌ایست که تمام استان خراسان جنوبی و همچنین شهرستان‌های طبس، کاشمر، تربت حیدریه، خواف، گناباد و تایباد را در بر می‌گرفته‌است. این سرزمین به دلیل کوهستانی بودنش به نام قهستان یعنی کهستان (کوهستان) خوانده شده‌است.
منطقه نمونه گردشگری قهستان در فاصله 65 کیلومتری بیرجند و 40 کیلومتری شهر اسدیه(مرکز شهرستان درمیان) قرار داشته و به لحاظ کوهستانی بودن دارای آب و هوای دلپذیر می‌باشد.
این شهر، تا آذرماه سال ۱۳۸۷ به مرکز دهستان قهستان بود که در این تاریخ به شهر ارتقا یافت.
مسجد جامع هندوالان تجلی‌گاه هنر و دین
این بنا از جمله باشکوهترین وقدیمی ترین بناهای تاریخی ـ مذهبی شهرستان درمیان است که بر اساس کتیبه های کوفی کشف شده از این بنا،مسجد متعلق به قرون هفتم و هشتم ه.ق می باشد.
در خصوص معماری بنا،می توان مهمترین عناصر معماری آن را سردرورودی ، صحن گنبدخانه،محراب و شبستان ستوندار را برشمرد که گنبدخانه مرکزی به شیوه عرق‌چین به کمک فیل پوش بر روی فضای چهار ضلعی قرار گرفته است.جالبترین و قدیمی ترین بخش بنا گنبد آن است که با مهارت بر روی فضای چهار ضلعی قرار گرفته است . شبستان ستوندار در دو طرف گنبد خانه قرار گرفته و سبک پوشش و روشنایی آن از ویژگیهای ممتاز بناست.پلکان از گوشه شمال شرقی به پشت بام منتهی می شود فقدان پلکان در گنبدخانه نشان می دهد که قصد بر این بوده است که دسترسی به بخشهای فوقانی از طریق سطح بام پیوسته انجام گیرد. مهمترین تزئینات بنا تزئینات آجری،تزئینات فیل پوشها،گوشواره ها،قابهای گچی،رسمی بندی و نحوه آجرچینی گنبدهای بنا می باشد.عمده ترین مصالح بکار رفته در بنا آجر پخته است که در دو اندازه بکار رفته،بی تقارنی و خطوط نامنظم بنا، تنوع ضخامت دیواره ها همگی تعدادی از دوره های ساختمانی بنا را در ذهن مجسم می کند.این اثر تاریخی در دوره شاهرخ تیموری در حدود سال 805 ه. ق ساخته شده است و در حال حاضر مالکیت آن وقفی است.