انگیزه و خلاقیت؛ حلقه مفقوده هنر انقلابی/ مسئولان حمایت همراه با هدایت داشته باشند

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از قزوین، حمیدرضا سبحانی‌نژاد، ، فیلنامه‌نویس و نویسنده در نشست تخصصی با موضوع هنر و انقلاب اسلامی که صبح امروز، 29 فروردین در خبرگزاری ایکنای استان قزوین برگزار شد، اظهار کرد: انقلاب اسلامی یک اتفاق ویژه با ماهیت فرهنگی بود.

وی افزود: ویژگی اصلی انقلاب ما در کنار بُعد ایدئولوژیک، فرهنگی بودن و ماهیت فرهنگی آن بود که نباید این مسئله فراموش شود.

این نویسنده ادامه داد: برخی اساتید زیبایی‌شناسان دنیا معتقدند هنر تعریف ندارد اما آنچه باید از هنر انقلاب دانست هنری است که در خدمت ایدئولوژی، آرمان و تبلیغ انقلاب اسلامی باشد.

هنر انقلابی جدای از تاریخ 1400 ساله ما نیست
وی با بیان اینکه هنرانقلابی به واسطه ماهیت شیعی و اسلامی چیزی جدای از تاریخ 1400 ساله ما نیست، بیان کرد: انقلاب اسلامی و ایدئولوژی‌های آن محصول تاریخ با شکوه 1400 ساله تشیع و اسلام است.

سبحانی‌نژاد عنوان کرد: هنرمند انقلابی باید در ابتدا درک درستی از تاریخ انقلاب خود داشته باشد و باید بداند در کجای این تاریخ و فضا قرار گرفته است.

وی تأکید کرد: هنرمند انقلابی باید بداند اهداف و دورنمای انقلاب اسلامی کجاست و یک هنرمند انقلابی باید به کجا برسد.

این نویسنده یادآور شد: در ابتدای انقلاب برخی‌ها معتقد بودند تعهد از تخصص بالاتر است اما امروز باید بگوییم که تخصص هنرمند انقلابی باید از همه چیز بالاتر باشد تا بتواند در بین دیگر هنرمندان حرفی برای گفتن داشته باشد.

وی  گفت: اگر روزی هنرمند انقلابی را با سایر هنرمندان مقایسه کردیم باید به واسطه رسالت خود از سایر هنرمندان بالاتر و به روزتر باشد.

سبحانی‌نژاد با بیان اینکه قسمتی از هنر انقلاب مربوط به مسئولین است، اظهار کرد: نکته‌ای که ما و مخصوصاً مسئولین باید بدانیم این است که کدام یک از هنرها دارای برد و عمق استراتژیک بیشتری است و باید بر روی آن سرمایه‌گذاری بیشتری کرد.

وی افزود: به طور مثال برخی رشته‌های هنری دارای قدمت و طرفدار زیادی است اما نمی‌تو ان آن را در سطح جهانی مطرح کرد اما گاهی با یک فیلم 5 دقیقه‌ای صحیح که درست بوده و  بر اساس اهداف عالیه نظام ساخته شده باشد می‌توان  در تمام دنیا آن را به نمایش گذاشت و اثر  آن را نیز مشاهده کرد.

این نویسنده ادامه داد:  برای روشن شدن جایگاه انقلاب در هنر،  باید شهید آوینی را به عنوان یک تراز و خط‌کش بدانیم تا بدانیم در کجا ایستاده‌ایم.

وی با بیان اینکه من اولین‌بار شهید آوینی را در دوره حیات ایشان با مقاله‌ای در مورد هیچکاک شناختم، بیان کرد: اگر اشتباه نکنیم در سال 70 آوینی در اوج بصیرت در مقاله‌ای در رابطه با شهرنوش پارسی‌پور، از افکار این خانم احساس خطر کرده بود و بعد دیدیم که همین خانم فیلمی ضد ایرانی با عنوان مردان بدون زن می‌سازد.

آوینی خط قرمزی برای اندوختن مسائل ذهنی خود متصور نبود
سبحانی‌نژاد با اشاره به خصوصیات فکری شهید آوینی گفت: آوینی برای یافتن و دنبال کردن، خط قرمزی برای اندوختن مسائل ذهنی خود متصور نبود و به بهترین و کامل‌ترین اتفاقات اطراف خود واقف بود.

وی ادامه داد: این نکته مغفول این روزهای هنر انقلاب ماست و به هنرجوها می‌گوییم سراغ بخشی از آثار نروید چون دارای تفکر مضر هستند.

این نویسنده تأکید کرد: ما اگر بخواهیم جهش ویژه‌‎ای در بحث هنر انقلاب اسلامی داشته باشیم باید روی خلاقیت، توانایی و عرصه‌یابی بیشتر حساب کنیم. شهید آوینی در روایت فتح راه سنگلاخی را رفت که کسی نرفته بود و بر اساس داشته‌های خود حرکت کرد.

« ما رایت الا جمیلا » کلیدواژه انقلاب اسلامی است
سبحانی‌نژاد  گفت: هنر انقلاب اسلامی کلید واژه‌ای به نام «ما رایت الا جمیلا» دارد و وظیفه هنرمند انقلاب اسلامی این است که آن زیبایی  و حقیقت‌طلبی را که در خشونت رفتارهای اجتماعی و مسائل سیاسی مانند جنگ وجود دارد  از این حوادث بیرون بکشد و به دیگران نشان دهد.

وی اظهار کرد: آوینی با درک این وظیفه هنرمند، روایت فتحی را می‌سازد که در فضای خاک و خون کاملا شاعرانه است و یک عرفان عملی مد نظر امام را بیرون می‌کشد و به نمایش می‌گذارد.

این فیلم‌نامه‌نویس افزود: ساخت اثری مانند روایت فتح از خلاقیت می‌آید، خلاقیت از اشراف می‌آید و هنرمند انقلاب اسلامی باید به خود نهیب بزند که چقدر نسبت به مقوله‌ای که کار می‌کند مشرف است.

از فرمهای روز دنیا برای تجلی اعتقادات خود در هنر استفاده کنیم
وی با تأکید بر اینکه باید از فرمهای روز دنیا برای تجلی اعتقادات خود در هنر استفاده کنیم، افزود: اینقدر عرصه هنر گسترده است و از نظر ماهیتی و ایدئولوژیکی اسلام غنی است که هنوز نتوانسته‌ایم خیلی از این عرصه را نشان دهیم.

سبحانی‌نژاد تأکید کرد: ما در حوزه داستان هنوز نتوانسته‎‌ایم یک اثر ماندگار مانند جنگ و صلح تولستوی را بسازیم و این یک ضعف است که با این منابع غنی همچنان ضعف داریم. ما امروز متریال و قائده در حوزه داستان‌نوسی داریم اما نویسندگان ما در چیدمان وقایع و اصول اولیه داستان نویسی، ساختار و دیالوگ مشکل دارند.

این فیلم‌نامه نویس با اشاره به اینکه در هنر انقلابی ما بحث انگیزشی و خلاقیتی یک حلقه مفقوده به شمار می‌آید،  توضیح داد: استعداد و عطش کافی در بین هنرمندان مخصوصاً نسل جوان وجود دارد ولی وقتی هنرمندان جوان وارد عرصه می‌شوند به دلیل کمبود امکانات و انگیزه پس می‌‎زنند و بعد از مدتی میدان را ترک می‌کنند.

وی با بیان اینکه بسیاری از نفرات برتر جشنواره‌های نویسندگی و داستان‌نویسی خانم هستند، بیان کرد: دلیل این امر در این است که آ قایان با دیدن شرایط مالی و حمایتی از خود نمی‌توانند زندگی خود را حرکت دهند و بعد از مدتی با دیدن شرایط و مشکلات کنار می‌روند.

سبحانی‌نژاد با بیان اینکه ما در حوزه‌های هنری مختلف شاهد حرکت خوبی در طول عمر انقلاب اسلامی بوده‌ایم، گفت: این حرکت‌های خوب در اوج و فرود بوده تا جایی که به طور مثال در سینما در دهه 70 اثرهای ماندگاری مانند آزانس شیشه‌ای و یا لیلی با من است شکل گرفت.

وی اظهار کرد: دلیل درخشش سینما و هنر در این دهه این است که هنرمندهان از نزدیک شرایط جنگ و انقلاب را درک کرده‌اند. ما هنوز در تاریخ انقلاب کار فاخر تلویزیونی،  داستانی و نمایشی نداشته‌‎ایم این امر در حالی است که انقلاب ما یک اتفاق ویژه در ابعاد مختلف تاریخی و منطقه‌ای است و حوادث امروز منطقه به علت ماهیت ایدئولوژیک انقلاب ماست.

مساجد باید به پایگاه هنر انقلاب اسلامی تبدیل شود
وی ادامه داد: دوباره نگاه کردن به انقلاب اسلامی از نظر ماهوی و ماهیتی حرفهای نگفته زیادی را برای جوان هنرمندان ما به دنبال خواهد داشت و به سوالهای آنان پاسخ خواهد داد.
سبحانی‌نژاد با بیان اینکه روزی مساجد بستر اجرای کارهای هنری بود، عنوان کرد: مساجد باید در عمل به پایگاه هنر انقلاب اسلامی تبدیل شود. هنر انقلاب اسلامی بزرگترین ضربه را از مسائل سیاسی خورده به این معنا که خط کشی‎‌های سیاسی باعث می‌شود گروه‌های هنری از یکدیگر جدا شوند و زمینه موازی‌کاری فراهم شود و موازی‌کاری نیز باعث خواهد شد تا همین منابع اندک نیز هزینه شده و به هدر بروند.

این داور جشنواره داستان‌نویسی بسیج اضافه کرد: در بدنه مسئولین باور به عمق استراتژیک و توانمندی که هنر برای تبلیغ می‌تواند ایجاد کند نمی‌بینیم و این یک ضعف بزرگ است.

وی با اشاره به اینکه اولین مسئله برای یک جوان هنرمند، انگیزه است و انگیزه بزرگترین مسئله برای هنرمند محسوب می‌شود، گفت: هنرمند امروز به جایی رسیده که باید به دنبال تلاش برای کسب ابتدایی‌ترین حقوق خود باشد.

سبحانی‌نژاد با اشاره به اینکه هنوز ترسیم نکرده‌ایم که از نظر اقتصادی، هنرمند و هنرمند انقلابی در چه چایگاه شغلی باید باشد، عنوان کرد: هنر یک کار 24 ساعته است و نباید آن را به یک بازه زمانی خاص محدود کرد.

عرصه هنر اسلامی شناور است
وی با بیان اینکه هنر کوه یخی است که فقط ده درصد آن معلوم است، افزود: ما باید شناخت کامل از هنر و هنرمند پیدا کنیم تا بتوانیم به یک اقدام مثبت در این زمینه دست بزنیم.

این فیلم‌نامه‌نویس ادامه داد: عرصه هنر اسلامی شناور است چون از نظر هدف ثابت است، اما تاکتیک‌ها، مسائل و موضوعات آن  دائم در حال تغییر است کما اینکه دغدغه امروز ما یمن است در حالی که چند سال پیش غزه و پیش از آن حق کشی‌های اروپا برای ما یک ملاک و دغدغه بود.

وی در بخش دیگری از این نشست با تأکید بر اینکه دانشگاه ما در عرصه‌های مختلف رابطه‌اش با آنچه اتفاق می‌افتد قطع است، بیان کرد: باید این سوال را پرسید که چقدر دانشگاه و اساتید ما به دنبال این بوده تا طبق دغدغه متن جامعه در حوزه های مختلف اقدام کند.

تلاش جهاد دانشگاهی قزوین برای نزدیک کردن علم و متن جامعه
سبحانی‌نژاد عنوان کرد: جهاد دانشگاهی استان قزوین با دوره‌ها و کلاس‌های هنری که برگزار کرده نشان داده است که  در این مسیر گام بر می‌دارد و به دنبال نزدیک کردن مسیر جامعه و آموزش‌ها است.

وی با بیان اینکه دانشگاه‌های ما کار حرفه‌ای نمی‌کنند و مسیر جدایی از متن جامعه می‌روند، بیان کرد: متأسفانه دغدغه و اشراف در خیلی از افراد دخیل در عرصه هنر وجود ندارد.

محتوای فرهنگی و هنری جمهموری اسلامی فاقد زایندگی است
این نویسنده  با اشاره به اینکه شاید بتوانیم بگوییم که در محتوای فرهنگی و هنری جمهموری اسلامی زایندگی اتفاق نمی‌افتد، تأکید کرد: این مطلب یعنی فیلسماز ایرانی به دنبال ساخت فیلم و اثر جدیدی باشد به دنبال یک الگوی غربی است و نگاه  هنرمندان ما به منابع داخلی نیست.

وی با بیان اینکه سیستم علمی و حرفه‌ای ما دو امر جداگانه هستند، اظهار کرد: ما در محتوای علمی و هنری رویندگی و خلاقیت افرادی مانند شهید آوینی و حاتمی کیا را نداریم. فضای حرفه‌ای هنرمندان ما به قدری از فضای علمی فاصله گرفته که ما در سینما شاهد شکل‌گیری تیم‌های هنری خانوادگی هستیم.

وی با اشاره به اینکه معیار اصلی در هنر توجه مخاطب و ماندگاری آن است، بیان کرد: یک هنرمند انقلابی یک محدث و یا فیلسوف نیست بلکه از اینها استفاده می‌کند تا اثری را برای استفاده مردم تولید کند.

این استاد هنر گفت:  اگر فاخرترین اثر علمی، انسانی و هنری در جامعه ساخته شود اما جذابیت هنری از نظر تکنیک را نداشته باشد اثر و ماندگاری لازم را نخواهد داشت و اصلا کسی آن را مشاهده نمی‌کند.

وی با بیان اینکه باید بضاعت‌ها و ظرفیت‌ها را بشناسیم، تأکید کرد: برخی‌‎ها برای اظهار فضل در حوزه هنر،  فرهنگ غربی را به قدری بزرگ میکند که برای آنها مقدس می‌شود.

ادبیات انقلابی ما در فرم و زبان دچار طراوت و تازگی شده است
سبحانی‌نژاد افزود: ما در زمینه شعر دارای جایگاه‌های خوبی در فرم معنا و مفهوم هستیم و در ادبیات انقلابی، اعتقادی و آیینی  دارای رشد خوبی بوده‌ایم.

وی با اشاره به اینکه ادبیات انقلابی ما در فرم و زبان دچار طراوت و تازگی شده است، اظهار کرد: در هنرهای تجسمی پیشرفت‌های خوبی داشتیم.

این نویسنده اظهار کرد: در هنرهایی جون سینما تا اوسط دهه 80 حرکت خوبی داشتیم اما بحث جشنواره شدن ذائقه مخاطب را تغییر داده و وظیفه سینما و تلویزیون این است که ذائقه مخاطب را تغییر بدهد.

وی با بیان اینکه در زمان طاغوت تمام ابزارهای فرهنگی بسیج شده بود تا ذهن مخاطب را به سمت فرهنگ غرب سوق دهد، ادامه داد: با توجه به اینکه ریشه فرهنگ شیعه در حق‌طلبی و ظلم‌ستیزی است و ذات انسان بر این امر بنا شده است همیشه کار دینی و کاری که منوط به حق باشد می‌تواند مخاطب خود را داشته باشد.

فرصت و مجال تجربه را به جوانان نمی‌دهیم
سبحانی‌نژاد با اشاره به اینکه متاسفانه فرصت و مجال تجربه را به جوانان نمی‌دهیم، تأکید کرد: اعتماد به نسل جدید هنرمند و هنرمند انقلابی ما باید افزایش یابد و از تجربه کردن و خطا کردن نترسیم.

وی با اشاره به برپایی جشنواره‌های مردمی همچون عمار اضافه کرد: جشنواره عمار برای تجربه کردن است اما این ترس وجود دارد که جشنواره عمار نیز با خطر درجا زدگی همراه باشد.

مسئولین حمایت همراه با هدایت داشته باشند
این فیلم‌نامه‌نویس با اشاره به اینکه این جشنواره مردمی هم باید حرکت رو به جلو داشته باشد، بیان کرد: ظرفیت‌ها برای شکوفایی هنر انقلابی وجود دارد اما مسئولین باید حمایت همراه با هدایت داشته باشند.

وی گفت: ما متأسفانه و یا خوشبختانه همیشه باید براین باور باشیم که ماهیت هنرهای تصویری مانند نمایش، سینما و داستان در فرم و معنا باهم درآمیخته‌اند و درجا زدن ما به واسطه ماهیت آن است یعنی فرمی که را برای یک اثر سینما انتخاب می‌کنید معنای آن در آن وجود دارد و نهفته است.

هنر سکولار نتیجه عدم قطعیت در معنا است
سبحانی‌نژاد افزود: آنچه به عنوان ضد اخلاق و سکولار در هنر غربی مخصوصا در سینمای غرب می بینیم به واسطه عدم قطعیت در معنا است.

وی بیان کرد: سختی کار در هنر در اینجاست که  این فرم و معنا با هم درآمیخته‌اند یعنی وفتی تئاتر ابزور کار می‌کنید خود این تئاتر بستری برای بیان کردن مسائلی با ابعاد سکولار است و نمی‌توان در بستر تئاتر ابزور کار دینی ارائه داد چون ذات این تئاتر، خود نافی این قضیه است.

این فیلم‌نامه نویس درپایان یادآور شد: پتانسیل‌های فوق‌العاده‌ای در استان داریم که نیازمند حمایت مسئولان است.