پروفسور ترلان قلیاف: ادبیات مشرقزمین با اسلام، قرآن و عرفان آغاز میشود
گروه اندیشه: پژوهشگر ادبیات آئینی و ایرانی اظهار کرد: آنچه ادبیات مشرقزمین را از ادبیات غرب جدا میکند این است که ادبیات ما با اسلام، قرآن و عرفان آغاز میشود و همان که نظامی گفته است: «بسم الله الرحمن الرحیم/ هست کلید درگنج حکیم».
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، به همت واحد آفرینشهای ادبی حوزه هنری آذربایجان شرقی شامگاه روز گذشته، 31 فروردین طی آئینی از کتاب «گزیده اشعار حاج مایل علیاف»، شعر شیعی قفقاز جمهوری آذربایجان که توسط مهدی نعلبندی، برگردان، ترجمه و تحقیق شده بود، با حضور اصحاب فرهنگ و هنر به ویژه میهمانانی از جمهوری آذربایجان از جمله پروفسور ترلان قلیاف، پژوهشگر ادبیات آئینی و ایرانی و مهرعلی عاصم، شاعر اهل بیت(ع) و از بزرگان سابق جشنواره شعر رضوی رونمایی شد.
زیربنای فکری هر دو آذربایجان از دین سرچشمه گرفته است
حسن میلانی، رئیس حوزه هنری آذربایجان شرقی به عنوان اولین سخنران در این آئین اظهار کرد: مذهب تشیع حد و مرز نمیشناسد، چراکه اگر اسلام و تشیع دارای حدود و ثغور بود به همان سرزمین عربستان بسنده میکرد اما حال میبینیم دین اسلام هم در زمان پیامبر اکرم(ص) و هم بعد از رحلت ایشان جهانی شده و مرزها را در هم نوردیده است.
وی در ادامه به تاریخ آذربایجان اشاره کرد و افزود: آذربایجان ایران و باکو اشتراکات فرهنگی و تاریخی بسیاری با هم دارند و نمیتوان این دو را از هم تفکیک کرد؛ اگرچه یک اشتباه تاریخی باعث جدایی بین این دو آذربایجان شده است ولی سرچشمه آنها از یک آبشخور نشأت گرفته است و اصالت آنها غیرقابل تفکیک است.
میلانی ادامه داد: زیربنای فکری هر دو آذربایجان از دین سرچشمه گرفته است و هر چیزی که ریشه در دین داشته باشد جداییناپذیر است.
وی در ادامه به رسالت حوزه هنری استان اشاره کرد و گفت: حوزه هنری وظیفه خود میداند در جهت تبیین اشتراکات فرهنگی و تاریخی که بین این دو آذربایجان وجود دارد کار کند و اشتراکات آنها را شفافسازی کند؛ لذا در حوزه برونمرزی حوزه هنری برای ابلاغ رسالت انقلاب، دینی و ولایی ایران اسلامی تصمیم بر این است در طول سال چاپ و انتشار دو اثر از آثار نویسندگان و شاعران جمهوری آذربایجان را به انجام برساند.
رئیس حوزه هنری استان خاطرنشان کرد: شاعرانی در طول تاریخ ماندگار شدهاند که اشعار خود را به موضوع دین و ولایت ربط دادهاند و حاج مایل علیاف هم که از دین و اهل بیت و قرآن الهام گرفته است بیشک در تاریخ آذربایجان و جهان ماندگار خواهد شد.
رسالت کتابخانههای عمومی ارتقای فرهنگ مطالعه است
در ادامه این آئین منوچهر جعفری، سرپرست اداره کل کتابخانههای عمومی استان آذربایجان شرقی نیز گفت: این اداره کل و کتابخانه مرکزی تبریز بر خود میبالد که شاهد چنین اتفاقات فرهنگی در استان به ویژه سطح شهر تبریز است.
وی با اشاره به چاپ و تولید کتب ارزشمند «گزیده اشعار حاج مایل علیاف» افزود: اینگونه حرکات فرهنگی باعث توسعه فرهنگ کتاب و کتابخوانی نیز میشود و رسالت اداره کل کتابخانههای عمومی استان نیز چیزی جز این نیست که بتوانیم فرهنگ مطالعه را ارتقا دهیم.
جعفری همچنین اضافه کرد: کتابخانه مرکزی تبریز آمادگی خود را برای برگزاری هرگونه برنامههای فرهنگی اعلام میدارد و دست ارگانهایی را که درامر توسعه فرهنگ کتابخوانی نهایت تلاش خود را میکنند، به گرمی میفشارد.
شعر شیعی، شعری که در آن روح تشیع جاری است
مهدی نعلبندی، مترجم، محقق و برگردان کتاب فوق نیز اظهار کرد: وقتی میگوییم شعر شیعی، شاید این سئوال پیش بیاید که منظور از شعر شیعی چیست؟ شعر شیعی شامل مرثیه، مدیحه، مناجات، اهل بیت میشود و به عبارتی میشود گفت، شعری که در آن روح تشیع جاری است و تشیع کلیه اشعار شاعر را دربردارد.
وی ادامه داد: شعر شیعی بخشی از شعر دینی است و شعر دینی نیز خود بخشی از شعر معنوی است؛ در جمهوری آذربایجان کم نیستند شاعرانی که روح تشیع در اشعار آنها موج میزند، شاعرانی نظیر حاج مایل علیاف، علی آقا واحد، شیروانی، ماهر و ... .
نعلبندی ادامه داد: حاج مایل، طبع خود را در اغلب قالبهای شعری آزموده است. غزل، قصیده، رباعی، قطعه، قوشما، مربّع، مخمّس، مسدّس، مسبّع، مستزاد، معشّر، ترکیببند، ترجیعبند و تضمین؛ اما او شاعر غزل است و مشهور به «غزلخوان» و غزلخوان در جمهوری آذربایجان، یعنی غزلسرا.
وی با بیان اینکه زبان مایل در غزل، زبانی است وفادار و مؤلّف، گفت: زبانی که در برزخ گذشته و آینده، در امروز ایستاده است تا دست از پیشینه بریده نشود و واجد ویژگیهای دیروز و امروز است و برای فردا. وجه تألیفی زبان شعری حاج مایل را باید در «هویّت» جست. هویّتی که او در شعرش به دنبال آن است و گاه در تغزّل با یار و به کنایه، و گاه آشکار و در قالب پند و حکمت بیان میشود. هویّتی که ریشه در آسمان دارد و او از آن نبرید. و به دنبال آن است با چراغ الفبا. جستوجویی در سه زبان و با یک الفبا.
حاج مایل علیاف، شاعر اخلاق و عشق و حکمت و دیانت است
در ادامه آیین رونمایی از کتاب «گزیده اشعار حاج مایل علیاف» پروفسور ترلان قلیاف، پژوهشگر ادبیات آئینی و ایرانی و از شاگرادن حاج مایل علیاف به ایراد سخن پرداخت و گفت: هر دو آذربایجان همچون گوشت و پوست هستند و جدایی بین این دو هرگز اتفاق نخواهد افتاد؛ چراکه ما مثل دو برادر هستیم.
وی ادامه داد: آنچه ادبیات مشرقزمین را از ادبیات غرب جدا میکند این است که ادبیات ما با اسلام، قرآن و عرفان آغاز میشود و همان که نظامی گفته است: «بسم الله الرحمن الرحیم/ هست کلید درگنج حکیم».
پژوهشگر ادبیات آئینی و ایرانی اظهار کرد: در بیشتر مواقع ادبیات غرب بسیاری از مضامین و مفاهیم را از ادبیات ما وام گرفته است و حافظ نمونه بارز این مثال است که بسیاری از شاعران غرب عشق و عرفان حافظ را سرلوحه سرودههای خود قرار دادهاند.
پروفسور ترلان قلیاف با اشاره به اشعار حاج مایل علیاف افزود: مایل را هم در غزلهای عاشقانه و شاعرانه شیعیاش، هم در ارادتش به ذوات مقدّسه معصومین(ع)، هم در پندهای حکمتی و قرآنیاش، و هم در ظرایف زبانی و نوآوریهای ادبیاش باید شناخت. شاعری که هیچ شعر او بوی کفر و شهوت نمیدهد. شاعر اخلاق و عشق و حکمت و دیانت است.
شاعری که اشعارش مزین به احادیث باشد، ماناست
مهرعلی عاصم، شاعر اهل بیت(ع) و از بزرگان سابق جشنواره شعر رضوی در این آئین گفت: ما هرچه داریم از اهل بیت(ع) داریم و آموزههای ما نیز چیزی غیر از این نیست.
وی افزود: سخنرانان قبلی به حق اشاره کردند که هر شاعری که اشعارش مزین به احادیث و روایات معصومین(ع) باشد، بیشک یک سر و گردن از شاعران دیگر جلوتر خواهند بود و در طول تاریخ ماندگارتر است.
وی رمز ماندگاری شاعرانی چون اشعار نظامی، مولوی، حافظ، سعدی، فضولی، نسیمی، حقیقی، سیّد عظیم شیروانی را در این عنوان کرد که اشعارشان با احادیث و روایات معصومین(ع) تزیین شده است.
مهر علی عاصم ادامه داد: نخستین دیوان حاج مایل در سال 1986 چاپ میشود که حاوی 60 غزل اوست. دیوان غزل او با عنوان «غزللر» در سال 1994 همزمان با پانصد سالگی فضولی با الفبای کریل، و دیوان لاتین او هفت سال پس از وفاتش در سال 2006 منتشر میشود.
انقلاب ایران ادبیات جمهوری آذربایجان را زیر و رو کرده است
در ادامه این مراسم صمد رحمانی، استاد دانشگاه در خصوص کتاب گزیده اشعار حاج مایل علی اف و زیباییهای آن گفت: این کتابی که توسط حوزه هنری چاپ و منتشر شده است به حق لایق حاج مایل است و حتی خود جمهوری آذربایجان کتابی به این کیفیتی برای حاج مایل علی اف کار نکرده است.
رحمانی با بیان اینکه با تورق کتاب فوق به عمق ادبیات شیعی پی میبریم، افزود: ترجمه خوب کتاب باعث شده که حق مطلب به خوبی ادا شود.
وی در ادامه به مبحث عروض در شعر پرداخت و گفت: علم عروض مدنیت اسلام را به شعر میآورد حتی غزلیات حاج مایل که عنوان لیریک دارند تجلی قرآن در آن بسیار مشهود است.
رحمانی با بیان اینکه ادبیات آذربایجان بسیار بزرگ و قابل احترام است، اظهار کرد: انقلاب ایران ادبیات جمهوری آذربایجان را زیر و رو کرده و نمونه بارز این تحول آثار بختیار وهابزاده است.
مشکل مهم آثار ترجمهای عدم آشنایی مترجم به زبان مقصد است
آخرین سخنران این مراسم شهریار شفیعی، مشاور در امر ترجمه کتاب فوق بود که در خصوص ویژگی ترجمهای اثر تأکید کرد: وقتی اثری از زبان مبدأ به زبان مقصد ترجمه میشود باید امانتداری را حفظ کرد و نظر اندیشمندان ترجمه به ویژه فرمالیستها این است که شعر قابل ترجمه نیست و آنچه ترجمه میشود حسی است که شعر منتقل میکند نه خود شعر.
شفیعی ادامه داد: اصولا ترجمه به سه حالت انجام مییابد یا ترجمه به صورت تحتاللفظی است یا ترجمه به صورت شعر بیقافیه است و یا ترجمه شعر به نثر است و نظر علمای علم ترجمه این است که ترجمه یک اثر در این سه حالت به زبان دیگری برگردانده میشود.
وی اضافه کرد: در کتاب گزیده اشعار حاج مایل علیاف شاهد دو نوع ترجمه هستیم یکی ترجمه شعر به نثر است و دیگری بازسرایی اشعار است و منظور از بازسرایی این است که اگر حاج مایل علیاف میخواست اشعارش را به زبان فارسی بسراید آنطور که در ترجمه آمده است، میسرود. و به حق مهدی نعلبندی به خوبی از عهده هر دو ترجه برآمده است.
شفیعی تصریح کرد: متاسفانه مشکل مهم آثار ترجمهای این است که مترجم به زبان مقصد آشنا نیست ترجمه اغلب کتاب شاعران ترجمه به نثر است نه ترجمه به شعر.
وی در ادامه به ویژگی منحصر به فرد کتاب فوق اشاره کرد و گفت: مهمترین ویژگی این کتاب پاورقیهای آن است؛ چرا که مترجم تمامی آیات قرآنی و احادیث و روایات معصومین(ع) را با دقت هر چه تمام آورده است.
اهدای آثار حاج مایل علیاف به کتابخانه مرکزی تبریز توسط پروفسور ترلان قلیاف
براساس این گزارش، در آئین رونمایی از کتاب «گزیده اشعار حاج مایل علیاف»، پروفسور ترلان قلیاف مجموعهای از آثار حاج مایل علیاف را به کتابخانه مرکزی تبریز اهدا کرد و مهرعلی عاصم نیز شعری در مدح امام خمینی(ره) و ایران خواند و درادامه لوحهای تقدیری از طرف حوزه هنری آذربایجان شرقی به پروفسور ترلان قلیاف، مهرعلی عاصم و مهدی نعلبندی اهدا شد.
