انسان به تغییر سرنوشتش تواناست/ آزادی اندیشه، تفکر و تعقل؛ زیربنای بهرهمندی ازهدایت الهی
گروه اندیشه: امام جمعه شهرستان اهر اظهار کرد: ازنظر قرآن انسان موجودى است که در انتخاب راه صحیح و ناصواب آزاد است و میتواند سرنوشتش را درمسیری قرار دهد که یا به سوی هدایت و یا به گمراه ضلالت تغییر کند.
حجتالاسلام جواد حاجیزاده، امام جمعه شهرستان اهر در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی اظهار کرد: ازنظر قرآن انسان موجودى است که در انتخاب راه صحیح و ناصواب آزاد است و میتواند سرنوشتش را درمسیری قرار دهد که یا به سوی هدایت و یا به گمراه ضلالت تغییر کند.
وی با استناد به آیه سوم سوره انسان افزود: خداوند متعال در این آیه پس از آن که انسان را شنوا و بینا معرفى مىکند، مىفرماید: «انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا؛ ما راه را به او نشان دادیم، خواه شاکر باشد (و پذیرا گردد) یا ناسپاس»؛ لذا این آیه نشان میدهد که خداوند تمام نعمتها و حجتهای خویش را برانسان تمام کرده و تعیین مسیر سرنوشت زندگی را به اختیار خود آدمی نهاده است.
حجتالاسلام حاجیزاده تأکید کرد: در آیه سىام سوره بقره نیز مىخوانیم: «و اذ قال ربک للملائکه انى جاعل فى الارض خلیفه قالوا إتجعل فیها من یفسد فیها و یسفک الدمإ و نحن نسبح بحمدک و نقدس لک قال انى إعلم مالاتعلمون؛ (به خاطر بیاور) هنگامى را که پروردگارت به فرشتگان گفت: من در روى زمین جانشینى قرار خواهم داد. (فرشتگان) گفتند: (پروردگارا) آیا کسى را در آن قرار مى دهى که فساد و خونریزى کند؟ ما تسبیح و حمد تو را به جا مى آوریم و تو را تقدیس مى کنیم. پروردگار فرمود: من حقایقى را مىدانم که شما نمىدانید»؛ لذا این آفرینش و اعطای جایگاه و مقام خلیفةالهی به بشر آفریده شده از نطفهای بدبو بیهدف نبوده و هرانسانی تواناست ذات خود را مقرب درگاه الهی و بالاتر از فرشتگان صعود دهد و هم میتواند چنان ذلیل و گمراه شود که از حیوانات درندهخو نیز پستتر گردد.
وی همچنین خاطرنشان کرد: از آنجا که بحث آزادی وصفی از اوصاف نفسانی انسان است با تعدد و تفاوت انسانشناسیها، معنا و مفهوم آن متعدد میشود، هستیشناسی و جهانبینی هر شخص، انسانشناسی او را تحت تأثیر قرار میدهد و هر انسانشناسی خاص، مفهوم ویژهای از آزادی به ما عرضه میکند، از این رو آزادی از نظر اسلام با آزادی مورد نظر مکاتب غربی غیردینی و غیر اسلامی تفاوت فراوان دارد.
وی از آزاد بودن انسان در انتخاب راه گفت و ادامه داد: انسان در انتخاب راه آزاد است و مىتواند یک راه پیشنهاد شده را بپذیرد و یا رد کند؛ بنابراین یکى دیگر از ویژگىهاى انسان، آزاد بودن اوست. آزادی اندیشه و تفکر و تعقل؛ زیربنای انتخاب صحیح هدف و بهرهمندی از هدایت الهی است. البته باید توجّه داشت که آزادی در عرصههای مختلف دارای حدود و موازینی است و آزادی لجام گسیخته و بدون قید، هرج و مرج به دنبال دارد.
امام جمعه اهر با بیان اینکه از دیدگاه قرآن، انسان فطری خداشناس و موحد است به آیه «فاقم وجهک للدین حنیفا فطرت الله التى فطر الناس علیها لاتبدیل لخلق الله ذلک الدین القیم و لکن إکثر الناس لایعلمون؛ پس نگاه خود را متوجه آئین خالص پروردگار کن. این فطرتى است که خداوند، انسانها را بر آن آفریده، دگرگونى در آفرینش الهى نیست؛ این است آئین استوار، ولى بیشتر مردم نمىدانند» اشاره کرد و گفت: آدمی اگر به فطرت و ذات خویش رجوع کرده و قلب خود را از ناملایمات و زنگار دنیوی بزداید، به طور حتم طریق سعادت و نجات خود را خواهد یافت؛ چراکه خداوند نوری از انوار اقدس خود را در وجود هر انسانی به ودیعه نهاده است.
وی اضافه کرد: از دیدگاه قرآن، انسان به گونهاى آفریده شده که مىتواند سرنوشت خودش را تغییر دهد و از این رو سنت الهى بر این قرار گرفته تا زمانى که انسانها در یک جامعه به دنبال تغییر وضعیت زندگى خود نباشند، خداوند نیز تغییرى در زندگى آنها ایجاد نکند: «ان الله لایغیر ما بقوم حتى یغیروا ما بانفسهم؛ خداوند سرنوشت هیچ قوم و ملتى را تغییر نمى هد، مگر آن که آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند».
حاجیزاده یادآور شد: اگر انسانها موانع درونى رشد و پیشرفت خود را ازبین ببرند و اراده تغییر در سرنوشت خویش را پیدا کنند، خداوند نیز تغییرات لازم را در زندگى و سرنوشت آنان انجام خواهد داد، دقت در مفهوم این آیه، روشن مىسازد که انسان از اراده و اختیار لازم براى تغییر زندگى و سرنوشت خود برخوردار است، در غیر این صورت «حتى یغیروا ما بأنفسهم» معنا و مفهومى نخواهد داشت.
