نکوهش ناامیدی در قرآن/ ایمان و توکل، ناامیدی را به امید تبدیل می‌کند

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، انسانی که خلیفه خدا در زمین است، انسانی که می‌تواند تا معراج بالا برود، انسانی که از همه مخلوقات بالاتر آفریده شده است چرا باید در زندگی خود ناامید شود.
علت ناامیدی گاهی فقر و مشکلات مالی است که باید از راه قناعت و تلاش مضاعف و یاری خواستن از خداوند سبحان با آن مبارزه نماید.
گاهی علت ناامیدی، گناه و معصیت است که با توبه و بازگشت به رحمت الهی امیدوار می‌شود، گاهی علت آن مرضی و بیماری است که این هم با توسل به ائمه‌اطهار(ع) و کمک گرفتن از صبر و مراجعه به پزشک حاذق و مطالعه زندگی افرادی مانند ایوب نبی(ع) که مدت‌ها مرض‌های سخت داشتند می‌تواند امیدوار شود.
گاهی مشکلات شغلی و ازدواج و امثال آن باعث ناامیدی می‌شود که این‌ها هم با توکل و مشورت با افراد خبره و اراده قوی قابل حل است.

افرادی‌که به‌خاطر ناامیدی دست به خودکشی می‌زنند یا منکر خدا و روز قیامت هستند و یا دچار جنون آنی می‌شوند و یا آن‌قدر مادیات برایشان مهم بوده که به‌خاطر مثلاً شکست در عشق، زندگی را برای خود سخت دانسته و دست به این کار می‌زنند.

با شناخت درست از اهداف خلقت انسان و بالا بردن ایمان و توکل و این‌که دنیا خانه موقت است و باید به فکر خانه دایمی باشیم و امثال این اعتقادات، ناامیدی را به امید و تلاش تا زمان اجل حتمی تبدیل کرد.

خداوند متعال در آیه 87 سوره یوسف از زبان حضرت یعقوب در این رابطه فرموده است: «یَا بَنِیَّ اذْهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن یُوسُفَ وَأَخِیهِ وَلاَ تَیْأَسُواْ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِنَّهُ لاَ یَیْأَسُ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ؛ اى پسران من بروید و از یوسف و برادرش جست‌وجو کنید و از رحمت ‏خدا نومید مباشید زیرا جز گروه کافران کسى از رحمت‏ خدا نومید نمی‌‏شود».
شخصی به امام علی(ع) گفت: چرا ما شیعیان فقیر و بی‌چیز هستیم ولی دشمنانمان پول‌دار هستند امام مقداری ریگ برداشت ناگاه تبدیل به طلا شد سپس آن‌ها را ریخت دوباره ریگ شدند، امام فرمود: خیال می‌کنی ما دنیا را می‌خواهیم و خدا به ما نمی‌دهد به خدا قسم اگر دنیا در نزد خدا به اندازه بال مگسی ارزش داشت خداوند سبحان آن‌را به کافر نمی‌داد.

راه‌های مقابله با ناامیدی

برای مقابله با ناامیدی لازم است به زمان‌های بد زندگی فکر نکنیم، درباره احساسات خود صحبت کنیم و یا آن‌ها را یادداشت کنیم، خود را از شرایط سخت دور سازیم، به خود یاداوری کنیم که «ما تنها نیستیم»، نتیجه را قبول و با قوای بیشتر آن‌را حمایت کنیم.

آیه 5 سوره ضحی؛ امیدبخش‌ترین آیه قرآن

در تفسیر «فرات کوفی» از «حرب بن‌شریح بصری» نقل شده که می‌گوید: «روزی از امام باقر(ع) پرسیدم که امید بخش‌ترین آیه قرآن کدام آیه است؟ حضرت فرمودند: «اطرافیان شما در این باره چه نظری دارند؟».

گفتم: آنها معتقدند آیه 53 سوره مبارکه «زمر» یعنی «قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لاَ تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ‌؛ بگو ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده‌اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‌آمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است» امیدوار کننده‌ترین آیه قرآن است.

حضرت فرمود: «اما ما اهل‌بیت(ع) چنین نظری نداریم». پرسیدم پس نظر شما در این مورد چیست؟ فرمودند: آیه 5 سوره مبارکه «ضحی» یعنی «وَ لَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَى‌؛ و بزودی پروردگارت آن‌قدر به تو عطا خواهد کرد که خشنود شوی!» امید بخش‌ترین آیه قرآن است و منظور از آن شفاعت است. سپس ادامه دادند: یکی از دلایل ترجیح این آیه این است که در آیه مورد نظر شما شرط برخورداری از آن رحمت واسعه، توبه و تسلیم و عمل نیک اعلام شده است، اما در آیه مربوط به شفاعت، هیچ قید و شرطی جز رضایت پیامبر مهربانی و رحمت وجود ندارد.

فرهاد طهماسبی، از کارشناسان اجتماعی لرستان در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا با بیان این‌که ناامیدی نسبت به آینده و مبهم بودن آینده در نزد جوانان موجب توقف استعدادها می‎شود و افسردگی و اضطراب نصیب آن‌ها می‎شود، گفت: مشکلات اقتصادی جامعه موجب عدم دستیابی جوانان به ایده‎ها، آمال و آرزوهای خود شده و باعث تعمیق افسردگی در بین جوانان کشور می‎شود.
وی اضافه کرد: عمده دلیل یاس اجتماعی در بین جوانان ایرانی مساله بیکاری است که اگر این معضل رفع شود یاس جوانان نیز کمتر می‎شود.
طهماسبی ادامه داد: فاصله‎ها، ناکامی‎ها، فرصت‎های نابرابر، تبعیض، بی‎عدالتی و ... از علل مختلف یاس اجتماعی در بین جوانان است.
وی یادآور شد: رابطه‎بازی‎ها سبب یاس اجتماعی در بین جوانان می‎شود؛ بی‎تفاوتی نسبت به نیازهای قشر جوان آن‌ها را از بسیاری از آمال و آرزوهایشان مایوس می‎کند.
این دانشجوی دکترای جامعه‎شناسی با بیان اینکه جوانی که از آینده مأیوس شده است، انگیزه و طراوت زندگی خود را از دست می‎دهد و همواره نگران و مضطرب است، گفت: وقتی انگیزه و هدف از افراد در موقعیت‎های مختلف گرفته شود، قطعاً ناامید می‎شوند.