انگیزه ملی و مذهبی در ارتقای سلامت آزادگان ایرانی مؤثر است

سید فاطمه شفیعی، کارشناس ارشد روان‌شناسی در گفت وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از گیلان، با اشاره به فرمایشان امام خمینی (ره) مبنی بر اینکه «نگذارید پیشکسوتان جهاد و شهادت در پیچ و خم زندگی روزمره خود به فراموشی سپرده شوند»، اظهار کرد: هنگامی که جمهوری اسلامی ایران قطع ‌نامه 598‌ سازمان ملل متحد را در 27 تیرماه سال 1367 پذیرفت، به موازات توافق‌هایی که بین ایران و عراق انجام شد اولین گروه از اسرای جنگی که در اسارت نیروهای عراقی بودند، در 26 تیرماه1369 به وطن خود بازگشتند، لذا نگاه روا‌ن‌شناختی به این رویداد تنش زای نادر پس از چندین سال شاید خالی از لطف نباشد.

وی با بیان اینکه مروری بر پژوهش های انجام شده در مورد اسیران جنگی در خارج و داخل کشور نشان می دهد که اسارت شرایطی کاملا استثنایی و یک وضعیت خاص از نظر روانی را برای تجربه کنندگان آن به وجود می آورد، افزود: ازدست دادن آزادی، ترس و وحشت حین اسارت، اجبار به زندگی در محیطی ناآشنا و خصمانه، جدایی و محرومیت از حمایت های اجتماعی و خانوادگی، تحمل صدمات جسمی و روحی، عدم امکان ارضای نیازهای جسمی و روانی، تنهایی، بازجویی، شکنجه، سوء تغذیه، عدم اطمینان از آینده، ترس و اظطراب، تحقیر و تهدید، قطع رابطه با دنیای خارج و ... همه و همه فقط تعدادی از استرس های بسیار غیرعادی وارد بر فرد اسیر است که محصول آن تجربه ای جدید و بسیار متفاوت از زندگی معمولی است.

شفیعی با بیان اینکه بطور کلی تجربیات روانشناختی فرد اسیر در مراحل مختلف قابل بررسی است، تصریح کرد: حضور در جبهه جنگ تا زمان اسارت یکی از این مراحل است، حضور داوطلبانه و داشتن انگیزه دینی قوی و نگرش مثبت و منطقی نسبت به شرایط در این مرحله می تواند باعث کاهش عوارض روانی و افزایش مقاومت در بحران های خاص بعدی گردد.

این کارشناس ارشد روانشناسی با بیان اینکه شروع اسارت تا رسیدن به یک سازگاری نسبی را از دیگر مراحل قابل بررسی در تجربیات روانشناختی دانست و ادامه داد: فرد ابتدا واقعیت اسارت را انکار کرده و امید به آزادی بیشتری دارد که بتدریج شرایط خود را می پذیرد.

وی پذیرش واقعیت یعنی مرحله مرگ عواطف و ناامیدی و استرس، فرارسیدن دوران آزادی یعنی شوق و هیجان زیاد، احساس نجات از مرگ حتمی، مرحله پس از آزادی یعنی مشکلات سازگاری با زندگی جدید، مواجهه با جامعه ای متفاوت از آنچه قبل از اسارات در آن زندگی می کرد و بروز برخی مشکلات جسمی و روانی ناشی از شرایط سخت اسارت را از دیگر مراحل قابل بررسی در تجربیات روانشناختی اسرا دانست.

شفیعی با بیان اینکه بسیاری از اسیران آزاد شده از تجربیات قبلی خود برای دستیابی به سلامت و توانایی مقابله در سطوح بالاتر بهره می گیرند، خاطرنشان کرد: صاحبنظران در این مورد متفق القول هستند که الگوی دینی و حضور داوطلبانه در جبهه های جنگ با انگیزه مذهبی و میهنی و استناد به آموزه های اسلامی و مولفه های آن همچون عبادت و مناسک، توکل و توسل، صبوری و گذشت، یاری رسانی و احترام، شکرگزاری و قدردانی در کاهش علایم و نشانه های اختلالات روانی و ارتقا سلامت آزادگان ایرانی موثر بوده است.