ارزش وقت در زندگی ملا محمدحسن هردنگی
گروه اجتماعی: ملا محمدحسن هردنگی دقیقهای از وقت خود را به بطالت نمیگذراند، زمانی که از درس و بحث خسته میشد با مردم در کارهای کشاورزی همکاری مینموده و بهترین مشوق مردم در این راه بود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، ملا محمدحسن هردنگی از عمده علماء و فقهاء منطقه قهستان بوده و در مراکز علمی قاینات شخصیت علمی آن مرحوم بر احدی از دانشمندان آن عصر پوشیده نبوده است و فضلای وقت از محضر درس وی تلمذ و با عنوان برجستهترین شخصیتهای علمی او را معرفی مینمودهاند.
او در سال ۱۲۶۰ هجری قمری در قریه مبادی از توابع هردنگ قیس آباد متولد شد و در ۲۷ ذی القعده۱۳۲۷ قمری پس از یک عمر زندگی شرافتمندانه به رحمت ایزدی پیوست و آرامگاهش هم اکنون در قبرستان عمومی دهکده مزبور بر فراز تلی باقیست.
خاندانش از خانوادههای مشهور محل و چنان که خود در دیوان اشعار متذکر شده است. گویا اولین کسی که از این خاندان پای در دایره علم و فضل گذاشته است. حاجی ملا علی جد اوست که درحقیقت اولین مربی و استاد آخوند نیز میباشد. پدرش نیز مردی دانشمند و در زادگاه خود که همان مبادی بوده است به ارشاد محصلین علوم دینی اشتغال داشته و آخوند مقدمات صرف و نحو و قسمتی از فقه و اصولرا نزد ایشان خوانده است.
درباره اساتید خود در مقدمه دیوان اشعارش چنین مینگارد: این قلیل البضاعه بعد از آن که از خدمت والد ماجد جهت تحصیل مهاجرت کرده چندان دور نرفتم و بر بعضی از اهل علم تلمذ کرده که دارای مقام اجتهاد نبودند و بعد از آن که از ایشان مستغنی شدم. بر دو نفر که از عمده علمایند، تلمذ کرده و حظی وافر و بهرهای کامل از ایشان برداشتم.
تخصص آن مرحوم درفقه و اصول و دارای مرتبه اجتهاد بوده و در صرف و نحو عربی، لغت، معانی بیان بدیع، عروض، منطق، تفسیر، کلام، حدیث و رجال نیز استاد بوده است. علاوه بر اینها در فلسفه، حساب، (جبر، مقابله و…) هندسه و هیات قدیم دست داشته و تدریس مینموده است. او مدت ۴۰ سال به عنوان هیئت امناء یکی از بلوکهای قهستان، مدت ۱۸ سال را (۱۲۹۳ تا ۱۳۰۵ قمری، ۱۳۰۸ تا ۱۳۰۹ قمری و ۱۳۱۵ تا ۱۳۱۷ قمری) به عنوان راتبه قضاوت، مسئول موقوفات و حاکم شرع در ایالت قهستان مطرح بوده است، وی در حدود سال ۱۲۹۰ قمری یعنی حدود ۳۰ سالگی توانست؛ اجازه اجتهاد ، افتاء و روایت را از اساتید خود آیت الله محمدرحیم بروجردی و سید ابوطالب مجتهد قاینی دریافت کند.
او در سال ۱۲۸۳ قمری متاهل شد و سپس در سال ۱۲۹۹ قمری به مسقط الراس خود که همان قریه مبادی میباشد، برگشت نموده و در آنجا اقدام به تاسیس مدرسهای میکند که در آن علوم فقه، اصولنجوم و هیأت و حتی حساب و هندسه به وسیله خودش به علاقمندان تدریس میشده است.
هر چند او هنگام اقامت در بیرجند و قاین نیز جلسات درسی داشته و بعد از فوت استادش در سال ۱۲۹۳ قمری تا زمان رحلتش به مدت ۳۴ سال پس از آن مرحوم در شهر بیرجند و قاین به امر تدریس اشتغال ورزید و عدهای از افاضل قاینات که خود مجتهد بوده از محضرش که حوزههای متعدد درسی داشته است، استفاده مینمودهاند و غالباً از شاگردان مرحوم آخوند بودهاند که از آنها میتوان حضرات آیات شیخ محمدباقر آیتی بیرجندی، شیخ محمد قاینی، سید حسن فقیه، سید محمدرضا صامتی و محمدهادی مجتهد را نام برد.
اقامت طولانیش در مبادی سبب شده است که نتوان در نتایج زحمات و تعلیمات او بررسی کرد. آخوند با اینکه تمام وسایل آسایش در بیرجند برایش فراهم بوده، هیچگاه به خیال ترک زادگاه خود نیفتاده است. چه آنان که از نزدیک او را دیده و به افکارش آشنایی داشتهاند، میگویند: دقیقهای از وقت خود را به بطالت نمیگذرانده، زمانی که از درس و بحث خسته میشده است با مردم در کارهای کشاورزی همکاری مینموده و بهترین مشوق مردم در این راه بوده است.
چنان که از مطالعه برخی اسناد برمیآید، او خبرهای در امورات کشاورزی بوده و درختان زیادی در روستاهای رودکاج، یوش و هردنگ توسط ایشان پیوند شده است. ارادت خاص به اهل بیتعلیهمالسلام او را بارها به اماکن مقدسه عراق، قم و مشهدسوق داده است.
تعلیمات او سبب شده که مردم این ناحیه اگر چه از نظر مادی از مردمان همجوار خویش عقبتر باشند ولی از نظر فکری و اجتماعی به هیچ وجه قابل مقایسه با آنان نباشند. علاقه تحصیل در میان مردمان این سرزمین از سایرین بسیار زیادتر است و این ذوق در نتیجه تربیتهای آخوند تقویت شده است. هماکنون نام او در این منطقه توأم با اعزاز و اکرام و سخنان او زینت محافل و نُقل مجالس است و گفتار او را به عنوان حجت میپذیرند.
به دستور او در دهات مسافرخانهها و در راهها، آب انبارهایی ساخته شده که اغلب به نام خودش مشهور است. قدرت بیان او ضربالمثل و تخصص او در فقه و اصول و کلام باعث شد تا رساله استادش بنا به درخواست علمای وقت بوده به رشته تحریر درآمده و تشریح شود.
