مهماننوازی؛ از جلوههای روابط اجتماعی/ سنتی که دلها را به هم نزدیک میکند
گروه اجتماعی: مهمانداری و مهماننوازی یکی از ابعاد و جلوههای روابط اجتماعی و بحث معاشرت است، مهمانی برای نزدیک کردن دلهاست برای اینکه روابط انسانی بالا رفته و پشتوانه هم باشیم لذا ما باید با اخلاق، تبسم، نشاط و آغوش باز از مهمان پذیرایی کنیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، مهماننوازی از خصوصیات مؤمنین باید باشد و همه پیامبران و امامان(ع) و اولیا خدا مهماندوست و مهماننواز بودهاند اما مهمانی دادن یا مهمانی رفتن آدابی دارد.
انسان چون موجودی اجتماعی است همواره نیاز به معاشرت و رفت و آمد با دیگر انسانها دارد و اگر بخواهند شخصی را شکنجه کنند کافی است که او را مدتی از تماس با مردم محروم کنند همانطور که مجازات سامری که گوسالهپرستی را در میان قوم موسی(ع) رواج داد این شد که مردم تا آخر عمرش با او حرف نزنند اما باید معاشرت ما بر مبنای صحیح باشد تا باعث عزت و احترام ما و دیگر مسلمان شده و باعث تقویت مسلمین گردد.
رسول خدا(ص) از میهمانی که مخصوص ثروتمندان باشد و فقرا را به آنجا دعوت نکنند نهی کرده و فرموده است: حد میهمانی سه روز است و بعد از سه روز، تصدق و احسان است که نسبت به مهمان میشود. رسول خدا(ص) همچنین فرموده است: آنچنان نزد صاحبخانه، مهمان نشوید که او را در هم شکنید! که دیگر چیزی نداشته باشد خرج کند.
امام محمدباقر(ع) نیز در این رابطه فرموده است: اینکه مهمان در منزل صاحبخانه، کار کند، خلاف ادب است! و چون مهمان وارد میشود در وارد شدن او را کمک کنید، ولی وقتی میخواهد برود، او را در رفتن کمک نکنید! و غذایی مناسب او مهیا کنید که نشانه جوانمردی است.
امام علی(ع) نیز فرموده است: هر مؤمنی که وقتی صدای مهمان را بشنود، خوشحال شود، گناهانش آمرزیده شود اگرچه گناهانش بین آسمان و زمین را پُر کرده باشد.
روایت شده که سزاوار نیست صاحبخانه روزه بگیرد مگر با اطلاع مهمان! مبادا مهمان بهخاطر روزه او شرم کند و غذا نخورد، همچنین سزاوار نیست که مهمان بدون اطلاع صاحبخانه روزه بگیرد مبادا میزبان غذا تهیه کند و ضایع شود.
همچنین امام محمدباقر(ع) فرمود: وقتی جایی مهمان شدید، هر کجا صاحبخانه گفت، بنشینید! زیرا صاحبخانه از داخل خانهاش بیشتر از شما اطلاع دارد.
امام جعفرصادق(ع) فرموده است: افطار کردن در خانه برادر مؤمن، هفتاد برابر از روزه تو بهتر است و نیز فرمود: اگر شخصی هزار درهم برای غذایی مصرف کند که فقط یک نفر مؤمن از آن بخورد، اسراف است و نیز فرموده است: اگر پنج درهم بردارم و به بازار بروم و غذایی تهیه کنم و چند نفر از مسلمانان را مهمان کنم، در نزدم از آزاد کردن غلامی بهتر است.
آیات 24 تا 27 سوره ذاریات به اصل مهماننوازی اشاره داشته و فرموده است: «هَلْ أَتَاکَ حَدِیثُ ضَیْفِ إِبْرَاهِیمَ الْمُکْرَمِینَ﴿۲۴﴾ إِذْ دَخَلُوا عَلَیْهِ فَقَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ قَوْمٌ مُّنکَرُونَ ﴿۲۵﴾ فَرَاغَ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاء بِعِجْلٍ سَمِینٍ﴿۲۶﴾ فَقَرَّبَهُ إِلَیْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْکُلُونَ؛ آیا خبر مهمانان ارجمند ابراهیم به تو رسید، چون بر او درآمدند پس سلام گفتند گفت سلام مردمى ناشناسید، پس آهسته بهسوى زنش رفت و گوسالهاى فربه [و بریان] آورد، آنرا به نزدیکشان برد [و] گفت مگر نمیخورید».
حجتالاسلام ولیالله لونیالیگودرزی، مدرس حوزه علمیه قم، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا لرستان، گفت: مهمانداری یکی از ابعاد و جلوههای روابط اجتماعی و بحث معاشرت است و از نظر جامعهشناسی، روانشناسی اجتماعی، مدیریت و حتی مباحث اقتصادی جای بحث دارد.
وی، افزود: اسلام از منظر اخلاق اجتماعی به این موضوع نگاه میکند، و به توقعات، سطح فکر، نگرشها، نوع فعالیت و نوع مواجهه جهت داده است.
مهمانداری از فطرت انسان نشأت میگیرد
لونیالیگودرزی، با اشاره به اینکه مهمانداری چیزی نیست که با ظهور اسلام بهوجود آمده باشد بلکه براساس فطرت انسان است، تصریح کرد: دگر خواهی و گرایش به غیر در روح انسان وجود دارد، لذا همه انسانها فارغ از هر دین و مذهبی که دارند، این سنت را دارند.
مدرس حوزه علمیه قم، ادامه داد: اسلام پس از ظهور خود داشتههای مثبت را نگه میدارد و جهتدهی و معیاربخشی را مدنظر قرار میدهد لذا یکی از کارهایی که انجام میدهد این است که اخلاص و نیت کار برای خداوند باشد، که این جهتگیری و نیت در خود عمل و نگرش اصلاح ایجاد میکند.
وی، با بینان اینکه مهمانی خود نگرش به انسان را اصلاح میکند، خاطرنشان کرد: وقتی مهمانی که یکی از شاخههای معاشرت و ارتباط است، میدهی به جز اینکه باید برای خدا باشد، باید ببینی به انسان چگونه نگاه میکنی، قضاوت منفی، کینه، حسادت و بُخل و هرآنچه که زشتی است ممنوع، و حمل بر صحت و خوشبینی باشد چراکه اسلام اینگونه رفتار کردن را در روابط اجتماعی میخواهد.
لونیالیگودرزی، با یاداوری اینکه اینگونه رفتار کردن انگیزه الهی و صفای باطن را میآورد، عنوان کرد: در مهمانی نوع پذیرایی و برخوردها مهم است، در اسلام هم آداب برای میزبان آمده است و هم برای مهمان، برای میزبان اینگونه است که وقتی کسی وارد خانه او میشود خوشرو باشد، به خانه صفا دهد و کاری کند که وقتی مهمان وارد خانه شد این رفتار و حالات و فضا نشان دهد که میزبان از آمدن مهمان خوشحال است که نوعی دعوت قلبی و نزدیک کردن قلبهاست.
وی، عنوان کرد: وقتی مهمان وارد خانه میشود، از باب قدرشناسی درک میزبان داشته باشد، یعنی وقتی میزبان میگوید برو بالا بنشین حتماً چیزی میداند که این را میگوید پس باید گوش کنیم، سعی کند از چیزی که جلوی اوست استفاده کند، حق ندارد از غذا برای خود ببرد و دستورات زیاد دیگری نیز هست.
لونیالیگودرزی، با اشاره به اینکه مهمانی دو نوع است، بیان کرد: مهمانان یا با دعوت و یا بدون دعوت هستند، اگر با دعوت میآید؛ اسلام میگوید آنچه در دسترس است هیچ متناسب با شرایط آنچه را که میتوانی از بیرون نیز تهیه کن.
مدرس حوزه علمیه قم، تصریح کرد: اگر مهمان بدون دعوت و خودش آمد، در این شرایط اسلام میگوید چون از قبل اعلام آمادگی نکردید مهمان باید توقعاتش را پایین بیاورد و میگوید خودتان را به زحمت نیندازید و از آنچه در دسترس دارید در اختیارشان قرار دهید.
وی، عنوان کرد: مهمانی برای نزدیک کردن دلهاست برای اینکه روابط انسانی بالا رفته و پشتوانه هم باشیم و ما باید با اخلاق، تبسم، نشاط و آغوش باز از مهمان پذیرایی کنیم.
