توصیههای قرآن برلزوم اتّحاد و همدلی درجوامع اسلامی
گروه اندیشه: از جمله اصطلاحاتی که در فرهنگ اسلامی بیانگر همدلی و همگرایی و همفکری امت اسلامی است، اصطلاح «انصار» است. به بیان دیگر، بهترین شاهد برای امتسازی قرآنی پیامبر، همدلی و همگرایی است که در شکل و قالب انصار در مدینه شکل گرفت.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، ایجاد اتحاد میان آحاد مسلمانان در سراسر جهان، از آرمانهای اصیل اسلام است. انسان در طول قرون و اعصار به اهمیت زندگی اجتماعی پی برد و با همگرایی و وحدت، اقوام پدیدار شدند و برای حفظ آسایش و امنیت خود، ناچار گروهی به عنوان جنگاور، وظیفه رزم و دفاع را برعهده گرفتند و با گذشت زمان، شیوههای تهاجم و دفاع نیز پیچیده شد. با این همه، همواره ملتی پیروز میدانهای نبرد بوده که با هم اتحاد داشته و دارای عزتنفس بوده است.
از جمله اصطلاحاتی که در فرهنگ اسلامی بیانگر همدلی و همگرایی و همفکری امت اسلامی است، اصطلاح «انصار» است. به بیان دیگر، بهترین شاهد برای امتسازی قرآنی پیامبر، همدلی و همگرایی است که در شکل و قالب انصار در مدینه شکل گرفت.
پیوند و همبستگی امت اسلام و مؤمنان نوعی «تصرف الهی» است
حجتالاسلام جواد حاجیزاده، امام جمعه شهرستان اهر در این خصوص به خبرنگار ایکنا گفت: قرآن افزون براینکه به مسئله اتحاد از دیدگاه اجتماعی آن نگریسته و بر اهمیت آن در میان انسانها و ادیان توحیدی و مؤمنان واقعی تأکید کرده است، پیوندها و همبستگی امت اسلام و مؤمنان را نوعی «تصرف الهی» برمیشمارد.
حاجیزاده با استناد به آیه 143 سوره بقره خاطرنشان کرد: قرآن ضمن اینکه یکی از اهداف پیامبر را «امت سازی» مینامد، امت اسلامی در عصر پیامبر را بهترین امت و جامعهای دانسته است که تا آن زمان تشکیل شده بود.
وی ادامه داد: از ویژگیهایی که قرآن برای امت نمونه و شاهد بیان میکند، این است که بر کارهای یکدیگر نظارت دارند، امر به معروف و نهی از منکر میکنند، تعاون بر خیر و تقوا در میان ایشان اصالت دارد (وَ تَعاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَ التّقْوی)، برادری ایمانی در میانشان به اندازهای است که از خود میگذرند و ایثار میکنند، در جستجوی وضعیت یکدیگر به تجسس و جاسوسی اقدام نمیکنند، غیبت و تهمت و افترا در میانشان نیست، اختلافات کلی و جزئی را با حکمیت و یا رجوع به قانون حل و فصل میکنند.
اتحاد میان امت مؤمن به خواست خداوند شکل گرفته است
وی با اشاره به جایگاه خاص اتحاد در قرآن افزود: اتحاد در کاربردهای قرآنی از چنان جایگاه خاص و ویژهای برخوردار است که از آن به عنوان نعمت خاص یاد شده و خداوند خود را در ایجاد آن به طور مستقیم دخیل میداند. همچنین از مؤمنان میخواهد تا با یادآوری دوران تلخ تفرقه و آشوب، در حفظ اتحاد بکوشند؛ زیرا اتحاد میان امت مؤمن به خواست خداوند شکل گرفته است.
حجتالاسلام حاجیزاده تأکید کرد: در نگرش قرآنی «اتحاد» انسانها از چنان جایگاه و ارزش خاصی برخوردار است که قرآن در پنج آیه به صراحت این نکته را مورد توجه قرار میدهد که اگر مصلحت ایجاب میکرد، خداوند با اراده تکوینی خود، همه مردم را امتی یکپارچه قرار میداد. (مائده/ 48؛ انعام/35؛ هود/118؛نحل/16؛ شوری/8)
وی افزود: پیامبر گرامی اسلام با الهام از تعالیم قرآن کریم مبانی نظری و عملی اتحاد امت اسلامی را براساس باورهای توحیدی و نظام اخوت ایمانی و محبت و ایثار در راه خدا و تعاون و مشارکت در وظایف اجتماعی بنیانگذاری کرد.
امام جمعه شهرستان اهر گفت: پیامبر گرامی اسلام با تکیه بر مبانی اتحاد اسلامی مدینه فاضلهای مملو از عشق و صمیمیت و برادری و ایثار و تمامی فضایل انسانی ساخت که هنوز بشریت در حسرت و آرزوی تحقق دوباره چنین جامعهای بسر میبرد.
وی تفرقه را در ضعف ملتها تأثیرگذار دانست و تاکید کرد: پیامبر اکرم(ص)، ذلت و زبونی پس از عزت و سربلندی و در پی آن ضعف و سستی هر ملتی را نشأت گرفته از تفرقهای میداند که ریشه در خصومت و دشمنی دارد؛ بنابراین ایجاد الفت و پرهیز از تفرقه و عداوت را بر مسلمانان واجب کرده است.
تفرقه و تشتت جز ذلت و پراکندگی ثمری نخواهد داشت
حجتالاسلام حافظ زمانی، امام جمعه شهرستان ملکان نیز در گفتوگو با خبرنگار ایکنا اظهار کرد: وحدت اسلامی یکی از مهمترین ضرورتهای تاریخی، اجتماعی و سیاسی مسلمانان در جهت ایستادگی، پویایی و هویت امت اسلامی و از مهمترین عوامل عزت و پیروزی آنها در همه صحنههاست و در مقابل، تفرقه و تشتت جز ذلت و پراکندگی و به هدر رفتن نیروهای فکری و سرمایههای انسانی امت اسلامی ثمری نخواهد داشت.
زمانی با استناد به آیه 103 سوره آل عمران افزود: دعوت به وحدت و یگانگی مسلمانان و پرهیز از تفرقه، از دستورات قرآن و سیره نبی اکرم(ص) و اولیای دین است. قرآن کریم همه مسلمانان و پیروان خود را به اعتصام و وحدت و پرهیز از تفرقه فرا میخواند؛ «وَ عْتَصمُوا بحَبْل للّه جَمیعاً وَلاَ تَفَرِّقُوا».
وی خاطرنشان کرد: شکی نیست که وحدت، هم به حکم عقل و هم به حکم قطعی شرع، ضرورت دارد و ایجاد اختلاف و یا دامن زدن به برخی مسائل اعتقادی که در مرتبه بعداز توحید و نبوت و معاد قرار دارد، هرگز نمیتواند مجوز اختلاف باشد.
حجتالاسلام زمانی ادامه داد: وحدت امری است که تنها به وسیله ایمان مبتنی بر آگاهی عمیق و تزکیه نفس و رها شدن از تعلقات هواهای نفسانی ممکن میشود.
تمسک به ولایت و امامت اهل بیت؛ راهکار دستیابی به وحدت
وی تفرقه را نمادی از ضعف ایمان دانست و افزود: شکی نیست که نفاق و تفرقه نشانه ضعف ایمان و حضور شیطان در معرکه است؛ زیرا جامعه مؤمنان که بر پایه ایمان و مودّت و اخوت و پیروی از آیات الهی و پیامهای رسول رحمت و هدایت شکل گرفته است همواره باید حول محور وحدت و اخوت و رحمت بچرخد و حکم خداوند سبحان را با جان و دل بپذیرد که فرمود: «مُحَمِّدٌ رِّسُولُ للِّه وَ لِّذینَ مَعَهُ أَشدِّاءُ عَلَی لْکُفِّار رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ»(سوره فتح، آیه 29).
امام جمعه ملکان یادآور شد: یکی از راهکارهای اساسی در جهت دستیابی به وحدت و همبستگی امت اسلامی، تمسک به ولایت و امامت اهل بیت و عترت پیامبر است. عشق و ارادت و محبت نسبت به اهلبیت نه تنها سفارش و خواسته پیامبر است بلکه دستور و رهنمود الهی است.
وی ادامه داد: ایجاد اتحاد و اخوت میان ملت ها و آحاد مسلمانان در سراسر جهان از اهداف و آرمانهای اصیل اسلام است که ریشه در قرآن و سنت و آرای اندیشمندان مذاهب اسلامی دارد. برای عملی شدن این هدف و شکلگیری امت واحده اسلامی که در جهت اعتلا و عزت و عظمت و اقتدار جهان اسلام است، وحدت بر محور اصول دین و مشترکات اعتقادی و دامن نزدن به مسائل اختلافی در این عرصه از ضروریات است.
وی با معرفی عوامل اخروی نفاق و تفرقه گفت: ایمان راسیتن به اسلام و تعالیم قرآن، تأسی به سیره پیامبر و رواج فرهنگ اخوت اسلامی، آگاهی کامل به دین و دوری از جهل و برداشتهای انحرافی، تمسک به اهل بیت(ع) و سیره عملی آنان، توجه به عواقب اخروی نفاق و تفرقه از عوامل مهم و اساسی وحدت قلمداد میشوند.
حجتالاسلام زمانی تأکید کرد: بنابراین اتحاد و انسجام امت اسلامی یک ضرورت و دستور قرآنی و تفرقه یک عمل ناصواب و مفسد و زیانبار از نظر دین و عقل است و همانگونه که در سوره انفال آیه 46 آمده است: «وَلاَتَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ ریحُکُمْ» کوشش برای وحدت و برادری، حرکت در جهت رهنمودهای الهی و اقتدا به سنّت پیامبر و اولیای دین است.
