آثار روایی جوادالائمه(ع)؛ زینتبخش صفحات تاریخ اسلام
گروه اجتماعی: آثار فکری و روایی که از جوادالائمه(ع) نقل شده و مسائلی را که آن امام پاسخ گفته و کلماتی که از آن حضرت بر جای مانده، تا ابد زینتبخش صفحات تاریخ اسلام است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از گیلان، امام نهم شیعیان، حضرت جواد(ع) در سال 195هجری در مدینه ولادت یافت؛ نام نامیاش «محمد» معروف به جواد و تقی است. امام محمدتقی(ع) هنگام وفات پدر 8 ساله بود. پس از شهادت جانگداز حضرت رضا(ع) در اواخر ماه صفر سال 203 هجری، مقام امامت به فرزند ارجمندش حضرت جوادالائمه(ع) انتقال یافت.
مأمون، خلیفه عباسی که همچون سایر خلفای بنیعباس از پیشرفت معنوی و نفوذ باطنی امامان معصوم و گسترش فضایل آنها در بین مردم هراس داشت، سعی کرد ابنالرضا را تحت مراقبت خاص خویش قرار دهد. از اینجا بود که مأمون نخستین کاری که کرد، دختر خویش «امالفضل» را به ازدواج حضرت امام جواد(ع) درآورد تا مراقبی دایمی و از درون خانه بر امام گمارده باشد. رنجهای دایمی که امام جواد(ع) از ناحیه این مأمور خانگی برده در تاریخ معروف است.
از روشهایی که مأمون در مورد حضرت رضا(ع) به کار میبست، تشکیل مجالس بحث و مناظره بود. مأمون و بعد معتصم عباسی میخواستند از این راه امام(ع) را در تنگنا قرار دهند؛ در مورد فرزندش حضرت جواد(ع) نیز چنین روشی را به کار بستند. به خصوص که در آغاز امامت هنوز سنی از عمر امام جواد(ع) نگذشته بود. مأمون نمیدانست که مقام ولایت و امامت که موهبتی است الهی، بستگی به کمی و زیادی سالهای عمر ندارد.
حضرت جواد(ع) با عمر کوتاه خود که همچون نوگل بهاران زودگذر بود و در دورهای که فرقههای مختلف اسلامی و غیر اسلامی در میدان رشد و نمو یافته بودند و دانشمندان بزرگی در این دوران زندگی میکردند و علوم و فنون سایر ملتها پیشرفت نموده و کتابهای زیادی به زبان عربی ترجمه و در دسترس قرار گرفته بود، با کمی سن وارد بحثهای علمی گردید و با سرمایه خدایی امامت که از سرچشمه ولایت مطلقه و الهام ربانی مایه گرفته بود، احکام اسلامی را مانند پدران و اجداد بزرگوارش گسترش داد و به تعلیم و ارشاد پرداخت و به مسائل بسیاری پاسخ گفت.
روایان احادیث امام جواد(ع) تنها در محدثان شیعه خلاصه نمى شوند، بلکه محدثان و دانشمندان اهل تسنن نیز معارف و حقایقى از اسلام را از آن حضرت نقل کرده اند. آثار فکری و روایی که از آن حضرت نقل شده و مسائلی را که آن امام پاسخ گفته و کلماتی که از آن حضرت بر جای مانده، تا ابد زینتبخش صفحات تاریخ اسلام است. دوران عمر آن امام بزرگوار 25 سال و دوره امامتش 17 سال بوده است.
فراخوانی حضرت به بغداد نمیتوانست بیارتباط با جنبههای سیاسی قضیه باشد. به ویژه که درست همان سال که حضرت جواد(ع) به بغداد آمد، رحلت کرد؛ این در حالی بود که تنها 25 سال از عمر شریفش میگذشت. عناد عباسیان با آل علی(ع) به ویژه با امام شیعیان که در آن زمان جمعیت متنابهی تابعیت مستقل آنها را پذیرفته بودند، شاهدی است بر توطئه حکومت در شهادت امام جواد(ع). همچنین خواستن آن حضرت به بغداد و درگذشت وی در 30 ذیالقعده سال 220 هجری در بغداد، همگی شواهد غیر قابل انکاری بر شهادت آن بزرگوار به دست عوامل عباسی میباشد.
مناظره؛ بازرترین نوع تبلیغ امام جواد(ع)
حجتالاسلام والمسلمین عاشوری، رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان انزلی در گفتوگو با خبرنگار ایکنای گیلان، با بیان اینکه دوره امامت جوادالائمه(ع) دوره بسیار سختی بود، اظهار کرد: پدر ایشان امام رضا(ع) توسط مأمون وادار به پذیرش ولایتعهدی شده بود و فضای فرهنگی خاصی بر جامعه حاکم بود، چراکه یک امام معصوم ولایتعهدی یک حاکم را پذیرفته بود و برای اولینبار بین حکومت باطل و امامت راستین، پیوند ایجاد و امام وارد عرصه حکومت شده بود. لذا فضای خاصی برای مردم رقم خورده بود و امام جواد(ع) باید این فضا را برای مردم توجیه میکردند که این پیوند به معنای توجیه این قدرت نیست و همچنان این حکومت باطل است.
وی با اشاره به آغاز امامت امام جواد(ع) در دوران کودکی، بیان کرد: حضرت جوادالائمه(ع) همانند دیگر حضرات معصومان(ع)، جان و روحش با کلام الهی مأنوس و همدم بود، به گونهای که یکی از القاب آن امام همام را ترجمانالقرآن ذکر کردهاند. امام جواد(ع) بر این باور بود که آیات قرآن باید در جامعه فراگیر شود و تمام مسلمانان در گفتار و رفتار و استدلالهای روزمره خود از این کتاب و معارف بلند آن بهره گیرند، به همین جهت سعی میکرد که در گفتگوها و معاشرت و برخورد با مردم به آیات قرآن استناد کند. هنگامی که آن حضرت با خیل مردمی که به دلیل سن کم او در امر امامتش به حیرت افتاده بودند رو به رو شد، با روشهای مختلف و با استناد به آیات الهی به پاسخگویی و زدودن شبهات و ذهنیات پرداخت.
این کارشناس دینی ادامه داد: امام جواد(ع) به عنوان پاسدار حریم وحی از تفسیرهای نابجا و غیر عقلانی آیات قرآن جلوگیری کرده و علماء و دانشمندان را به سوی فهم صحیح آیات قرآن راهنمایی میفرمود.
حجتالاسلام عاشوری بارزترین نوع تبلیغ امام جواد(ع) را مناظره دانست و تصریح کرد: مناظرههای آن حضرت که از نخستین روزهای امامتش آغاز شد، وی را در تثبیت جایگاه ولایت و امامت، هدایت حقجویان و آشکار ساختن سستی گفتار ستمگران یاری داد. آن حضرت به دو جهت در عرصه مناظرههای علمی گام نهاد؛ نخست نیاز شیعیان که با توجه به سن اندک آن حضرت در پی کشف جایگاه معنویاش بودند و دوم، خواست مامون و معتصم که اندیشه خوار ساختن امام و اثبات الهی نبودن آگاهیهای وی را در سر میپروراندند.
وی اضافه کرد: پرورش دانشپژوهان روشنبین نیز در شمار روشهای تبلیغی امام نهم(ع) جای دارد. آن حضرت ضمن پاسداری از مکتب جعفری، 270 شاگرد تربیت کرد که گروهی از آنان نیز از شاگردان امام هشتم شمرده میشدند. امام برای خنثی ساختن تبلیغات شوم بنیعباس و ارائه اسلام راستین به مردم، نمایندگانی به مناطق مختلف گسیل میکرد. این نمایندگان، کارگزاران جوادالائمه(ع) شمرده میشدند و در مراکزی چون اهواز، همدان، سیستان، بست، ری، بصره، واسط، بغداد، کوفه و قم زمینه اتحاد شیعیان و پیوند آنها با معصوم را فراهم میآوردند.
رئیس تبلیغات اسلامی انزلی با بیان اینکه حضرت جوادالائمه(ع) علم و دانش را یکی از مهمترین عوامل رسیدن به کمالات عالى دنیوى و اخروى میدانست، گفت: از منظر پیشوای نهم، شایسته است که یک مسلمان به علم و معرفت روى آورد و دوستان خویش را بر اساس دانش و بینش صحیح برگزیند و شخصیت اجتماعى خود را بر مبنای علم و معرفت شکل دهد.
