درخشش نور امامت جوادالائمه(ع) در شاگردان برجسته و رهنمودهای راهگشا
گروه اجتماعی: درخشش نور امامت امام محمد جواد(ع) چنان بود که شاگردان تأثیرگذاری در مکتب ایشان تربیت شدند که دانش و درایت آنها در جهان تشیع سرنوشتساز بود و علاوه بر آن سخنان گهرباری از ایشان امروز روشنیبخش دیدگان شیعیان است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، 30 ذیالقعده سالروز شهادت امام نهم شیعیان امام محمدجواد(ع) است. اندکی مطالعه تاریخ زندگانی امام جواد(ع) نشان میدهد زندگی ایشان در شرایطی دشوار و منحصر به فرد نسبت به ائمه پیش از ایشان قرار داشت؛ با این توضیح که همه ائمه بزرگوار ما در پیشبرد رسالت خود نسبت به جامعه از آغاز با دشواریها و موانعی روبرو بودند؛ لیکن این دشواری در دوره زندگی امام جواد(ع) شرایط خاصی دارد.
دستگاه عباسی با آگاهی از نفوذ معنوی ائمه(ع) در میان جامعه اسلامی، روز به روز به فشارهای خود نسبت به ایشان افزود و در ادامه سیاستهای ظالمانه و مزورانه مأمون نسبت به امام رضا(ع)، امام جواد(ع) نیز که در سنین پایین به مقام امامت رسیده بود تحت فشارهای سیاسی و کنترل شدید قرار گرفت.
این فشارها موجب شد برخورداری جامعه شیعی از وجود نورانی امام(ع) در مقایسه با ائمه پیش از ایشان محدود باشد، به گونهای که برابرکتب تاریخی از ایشان 250 حدیث نقل شده است و شاگردان ایشان قریب 110 شاگرد بود. ملاحظه این شرایط در تاریخ زندگی ائمه(ع) نشانگر شدت فشارها بر محدود ساختن وجود نورانی امام محمدجواد(ع) و محروم ساختن جامعه از هدایتهای ایشان است.
با وجود این شرایط دشوار، درخشش نور امامت امام محمدجواد(ع) چنان بود که شاگردان تأثیرگذاری در مکتب ایشان تربیت شدند که دانش و درایت آنها در جهان تشیع سرنوشتساز بود که از جمله آنها میتوان به علی بن مهزیار اهوازی و حسین بن سعید اهوازی اشاره کرد که حضور آنها در خطه خوزستان نقش بزرگی در حفظ و حراست میراث گرانبهای تشیع داشت.
علاوه بر وجود شاگردان تأثیرگذار، بیانات نورانی امام محمدجواد(ع) برای تشنگان معارف اهل بیت(ع) همچنان روشنی بخش و راهگشا است. سخنان زیبایی از امام جواد(ع) درباره حقایق اساسی زندگی معنوی انسان همچون توبه، عزتمندی انسان، راههای محبوبیت میان مردم، حساسیت شکرگزاری نعمتها، نقش اعمال نیک و بد در زندگی انسان، چگونگی درک حقیقت ایمان، عوامل رشد و تباهی اخلاق، راههای جلب دوستی و .. از ایشان برای روشنی بخشیدن به دیدگان شیعه و همه علاقهمندان به معنویت و کمال باقی مانده است که در ادامه برخی از این بیانات روحبخش را مرور میکنیم:
ایشان در بیان زیبایی از نتایج و آثار زیبای توحید سخن گفتند:
«مَنِ اسْتَغْنى بِاللّهِ إفْتَقَرَالنّاسُ إلَیْهِ وَ مَنِ اتَّقَى اللّهَ احَبَّهُ النّاسُ وَ إنْ کَرِهُوا»: هر که خود را به وسیله خداوند بىنیاز بداند مردم محتاج او خواهند شد و هر که تقواى الهى را پیشه خود کند خواه ناخواه، مورد محبّت مردم قرار مىگیرد گرچه مردم خودشان اهل تقوا نباشند. در این حدیث امام از سرنوشت نیک توحید و تقوی در ارتباط ما با خدا و با مردم سخن میگویند و آیه «و العاقبه للمتّقین» را برای ما تداعی میکنند.
و در اهمیت شکر چنان سخن گفتند که به جای نیاوردن آن را در ردیف گناهان نابخشودنی برشمردند:
«نِعْمَةٌ لاتُشْکَرُ کَسِیَّئَةٍ لاتُغْفَرُ»: خدمت و نعمتى که مورد شکر و سپاس قرار نگیرد همانند خطایى است که غیرقابل بخشش باشد.
امام محمد جواد(ع) در سخن دیگری درباره دریافت حقیقت ایمان فرمودند:
«لَنْ یَسْتَکْمِلَ الْعَبْدُ حَقیقَةَالاْ یمانِ حَتّى یُؤْثِرَ دینَهُ عَلى شَهْوَتِهِ، وَلَنْ یُهْلِکَ حَتّى یُؤْثِرَ شَهْوَتَهُ عَلى دینِه»: بندهاى حقیقت ایمان را نمییابد مگر آن که دین و احکام الهى را در همه جهات بر تمایلات و هواهاى نفسانى خود مقدم دارد و کسى هلاک و بدبخت نمىگردد مگر آن که هواها و خواستههاى نفسانى خود را بر احکام الهى مقدم نماید.
در این سخن، برای افرادی که صادقانه به دنبال حقیقت ایمان هستند، امام جواد(ع) نشانههای واضحی قرار دادهاند؛ مقدم داشتن تمایلات و هواهای نفسانی است که نمیگذارد انسان حقیقت روشنیبخش ایمان را دریابد.
همچنین فرمودند: «ثَلاثٌ یَبْلُغْنَ بِالْعَبْدِ رِضْوانَ اللّهِ: کَثْرَةُ الاْ سْتِغْفارِ، وَ خَفْضِ الْجْانِبِ، وَ کَثْرَةِ الصَّدَقَةَ»: سه چیز سبب رسیدن به رضوان خداوند مىشود: کثرت استغفار و اظهار ندامت، تواضع و فروتنی کردن و صدقه و کار خیر بسیار انجام دادن.
و در عواقب تأخیر توبه چنین فرمودند:
«تأخیر التوبة اغترار، و طول التسویف حیرة و الاصرار علی الذنب امن لمکر الله»: تأخیر توبه موجب غرور و غفلت، و امروز و فردا کردن سبب حیرت، و اصرار بر گناه موجب بی اعتنایی به مجازات الهی است».
چه بسا آنچه امام محمدجواد(ع) از تأخیر در توبه کردن از برخی بدیها به آن اشاره کردهاند، رنجی است که امروز به آن مبتلا هستیم. غرورو غفلتی که گاه از منشأ آن در خود بیخبریم، حیرتی که در انجام امور زندگی خود داریم رنجهایی است که امام جواد(ع) آن را نشانهای برای فراموش کردن و تأخیر در توبه میدانند.
سخنان زیبایی از وجود نورانی امام جواد(ع) برجای مانده که روزهایی مثل امروز فرصت خوبی برای آغاز جهتگیری روح در کسب کمالات و مزین شدن به اخلاقیاتی است که در بیانات گهربار امام میخوانیم.
کامله بوعذار
