تشتت در نحوه پوشش قاریان به ما آسیب رساند + فیلم

غلامرضا شاه‌میوه، استاد بین‌المللی قرآن کریم در گفت‌وگو با کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، القای حس معنویت را به مستمع، از طریق رویکرد معنا‌محوری قاریان در قرائت قرآن کریم دانست.

بخش اول این گفت‌وگو را اینجا ببینید!

بخش دوم این گفت‌وگو را اینجا ببینید!

وی در ادامه گفت‌وگوی خود با کانون خبرنگاران نبأ، در رابطه با شیوه تبلیغ قرآنی که زبان مشترک تمامی مسلمانان است و می‌تواند موجب تأثیرگذاری بر جوامع دیگر شود، گفت: سال‌ها در جایگاه قاری یا گروه تواشیح یا حتی در مقام مدرس و داور به کشورهای مختلف اعزام می‌شدم و سفرهای پی در پی و مداوم موجب شد که قضایا را به نحو ملموس درک کنم؛ به‌ نظر من بالاترین و بزرگ‌ترین شیوه تبلیغی ما در جهان اسلام و کشورهای مسلمان‌نشین، استفاده از قرآن است.

«قرآن» زبان مشترک مسلمانان، بهترین شیوه تبلیغ است

وی عنوان کرد: زبان مشترک تمامی مسلمانان قرآن است، پس فهم مشترکی که میان ما به وسیله قرآن ایجاد می‌شود به ما مساعدت و یاری می‌رساند تا بتوانیم بر جوامع دیگر تأثیر بگذاریم، برترین شیوه تبلیغی به وسیله قرآن صورت می‌گیرد و این یک واقعیت است که همه آن را تجربه کردیم؛ بیش از ۳۰ سال است که ما به کشورهای مختلف اعزام می‌شویم اما همچنان این اعزام‌ها جایگاه خود را در دیپلماسی قرآنی باز نکرده است؛ دلیلش این است که اگر به اعزام‌های صورت گرفته از دهه ۶۰ تا به امروز نظر کنید، مشاهده خواهید کرد که هر ساله بخشی از کشورها، از قطار اعزام پیاده شده‌اند، به عنوان مثال ا‌گر زمانی به ۷۰ الی ۸۰ کشور اعزام داشتیم هم‌اکنون به ۲۰ الی ۳۰ کشور کاهش یافته است.

این قاری بین‌المللی قرآن کریم ادامه داد: بسیاری از این کشورها از طریق دعوت‌های سفارتی به کشوری اعزام می‌شوند؛ به این معنا که سفارت از یک قاری ایرانی دعوت به عمل می‌آورد که ماه رمضان را در آن کشور قرآن بخواند، البته بنده این دعوت‌ها را در شمار اعزامی‌ها نمی‌دانم.

وی در رابطه با اعزام‌هایی که جنبه تبلیغی ندارند و صرفاً در میان کارمندان سفارت، قرائتی صورت می‌پذیرد، عنوان کرد: اعزامی، رویکرد تبلیغی قرآن را به همراه دارد که در جمع مسلمانان و یا شیعیان آن کشور صورت گیرد، بنابراین نمی‌توان برخی از اعزام‌ها را که در میان کارمندان سفارت یک کشور انجام شده است دیپلماسی قرآنی دانست، متأسفانه در برخی از اعزام‌های اخیر اینگونه عمل شده است.

استقبال مردم سایر کشورهای اسلامی از قاریان ما پرشور بود

شاه‌میوه ضمن اشاره بر اهمیت اعزام قاریان به کشورهای مختلف از سوی مسئولان گفت: متأسفانه اهمیت این موضوع را مسئولان درک نکرده‌اند، حال آنکه بنده به مسؤلان سازمان فرهنگ و ارتباطات عرض کردم که استقبالی که از سوی مردم کشورهای مختلف صورت می‌گیرد بسیار گسترده است؛ ما به مسؤلان پیشنهاد دادیم که برای سال‌های آینده تعداد نفرات قاریان اعزام شده را افزایش دهند و از دو قاری به ده قاری برسانند.

وی ادامه داد: کشوری که دارای ۱۰ شهرستان است و هر کدام در مسجدشان حداقل پنج الی شش هزار نفر شرکت می کنند، آن زمان که مجلس تمام می‌شود تمامی ۱۰ هزار نفر خواستار آن هستند که با قاری مصاحفه کنند؛ یعنی یک ساعت و نیم در صف می‌ایستند که با قاری مصاحفه‌ای داشته باشند، ما این شور و استقبال را منتقل کردیم اما پس از آن سال، هیچ قاری دیگری به آن کشور اعزام نشد و ناظری نیست تا بررسی کند که کشور مقدونی آیا کشور کاملاً مستبدی است؟

این استاد بین‌المللی قرآن کریم به بیان خاطراتی از سفر تبلیغی خود پرداخت و گفت: گروه تواشیح ما پنج نفر را تشکیل می‌داد، به یکی از شهرهای کشوری مراجعت کردیم تا قرآن قرائت کنیم، رئیس دینی آنان گفت که هر پنج نفر شما نمی‌توانید در یک مسجد تواشیح اجرا کند چون مساجد دیگری نیز وجود دارد که منتظر شما هستند، پس تقسیم شوید و هر کدام در یک مسجد بخوانید، پذیرفتیم و هر کدام داخل یک مسجد شدیم.

طی ۱۰ سال، حتی یک قاری ایرانی اعزام نشد

وی عنوان کرد: مسئولان را در جریان نحوه استقبال مردم کشورهای دیگر قرار دادیم تا در این زمینه، اعزام‌های بیشتری از قاریان صورت گیرد، آنان نیز پذیرفتند اما پس از مدتی از یک رایزن فرهنگی در این رابطه پرس‌و‌جو کردم و ایشان به بنده گفتند که در طی این ۱۰ سال حتی یک نفر نیز اعزام نشده است.

شاه‌میوه به بیان برخی از مؤلفه‌های اعزام یک قاری پرداخت و گفت: مؤلفه‌های یک قاری اعزام شده به طور خلاصه چنین است که نخست باید افرادی اعزام شوند که از نظر سنی و پختگی شخصیتی به حدی رسیده باشند تا بتوانند پاسخگوی برخی از سؤالات از سوی مردم سایر کشورها باشند، در واقع می‌توان گفت که باید میدان دیده باشند، افراد ناپخته و خامی هستند که با وجود برخورداری از صدای زیبا به دلیل آنکه فاقد برخی از تجربیات هستند، ممکن است مرتکب اشتباه و خطاهایی شوند که به ضد تبلیغ بیانجامد.

وی در ادامه سخنانش افزود: مؤلفه دیگر آن است کسانی که به عنوان قاری اعزام می‌شوند حتماً باید چند قطعه از قرآن را حفظ باشند؛ زیرا در بسیاری از کشورها، مفهومی که از قاری برداشت می‌کنند به معنای حافظ قرآن کریم است، بنابراین اثر منفی خواهد گذاشت اگر یک قاری ایرانی به کشوری اعزام شود و از وی بخواهند که قرائتی داشته باشد، اما این شخص از آن جهت که سوره‌های قرآنی را حفظ نیست، قادر نباشد تلاوتی در آن مجلس داشته باشد، بنابراین ما باید در این قضیه، این دقت را داشته باشیم که افرادی اعزام شوند تا بتوانند حداقل چند قطعه از قرآن را از حفظ بخوانند.

تشتت در نحوه پوشش قاریان به ما آسیب رساند

این استاد بین‌المللی قرآن کریم به ذکر مؤلفه دیگر در رابطه با اعزام قاریان پرداخت و عنوان کرد: مؤلفه دیگر آن است که از لحاظ فنی تأیید شده باشند؛ یعنی کنترل کیفیت بر روی آنان صورت گیرد، مسئله دیگر آن است که با یک لباس متحد‌الشکل وارد جلسات قرآنی شوند، زیرا تمامی قاریان با یک لباس مشخص در جهان معروف هستند، از این جهت ما با دانستن این مسئله، به هر کشوری که اعزام می‌شدیم ابتدا کلاه مذهبی آن کشور را بر سر خود قرار می‌دادیم و یا اینکه سال‌های اخیر با عبا در محافل قرآنی تلاوت می‌کردیم.

وی تصریح کرد: این تشتت و پراکندگی در نحوه پوشش در طی سال‌ها به ما آسیب رساند، بنده گمان می‌کنم به کارگیری از لباسی متحد‌الشکل که از سوی شورای عالی قرآن در قالب طرحی ارائه شده است برای تحقق این امر ضروری است، مؤلفه دیگر آن است که قاریان ما باید از چند هنر بهره مند باشند زیرا در بسیاری از محافل با آنکه فرد اعزام شده، قاری قرآن است اما مردم درخواست اسماء‌الحسنی را از وی می‌کنند که قاری باید آن را آموخته باشد؛ بنابراین اگر قاری قرآن ما، اسماء‌الحسنی و چند صلوات ریتمیک را در قالب تواشیح بداند این مسئله تأثیر بیشتری بر مستمعان و شرکت‌کنندگان خواهد گذاشت.

شاه‌میوه ضمن اشاره به ضرورت آموختن برخی از هنرهای قرآنی از سوی قاریان کشور عنوان کرد: بسیاری از قاریان، به جهت تواشح وارد کشور دیگری می‌شوند اما پس از خواندن قرآن، از آنان در خواست خواندن قرآن هم می‌شود که متأسفانه بلد نیستند قرآن بخوانند یا حتی در محافل شیعه، شب ۲۱ ماه رمضان بهتر آن است که چند شعر مداحی نیز آموخته باشند، به نظر بنده کسانی باید در اولویت اعزام قرار گیرند که چند هنره هستند؛ یعنی بتوانند کارهای مختلفی را انجام و برنامه‌های مختلف را پوشش دهند.

رفتار ضد‌اخلاقی برخی از قاریان، به حیثیت نظام لطمه می‌زند

وی ادامه داد: مؤلفه دیگر رعایت اخلاق و رفتار از سوی یک قاری است، زیرا شنیده‌ها حاکی از آن است که برخی از قاریان مرتکب رفتارهای ضد اخلاقی شده‌اند، آن زمان که چنین رفتارهایی از سوی یک قاری ایرانی سر بزند طبیعتاً  تنها به حیثیت خود او لطمه وارد نمی‌کند بلکه به حیثیت کل کشور، نظام و جامعه قرآنی ما لطمه وارد می‌کند؛ اولویت‌های اصلی را که قاری قرآن برای اعزام به آنها نیازمند است ذکر کردم.

این استاد بین‌المللی قرآن کریم با بیان اینکه در برخی از کشورها هیچ اعزامی صورت نگرفته است، افزود: قرائتی که در تونس و مراکش رواج دارد قرائت ورش است، اما در بسیاری از کشورهای دیگر قاریان بر مبنای قرائت حفص تلاوت می‌کنند، بنابراین اختلاف قرائت از دیدگاه بنده، به غیر از برخی کشورهای خاص که شاید تعدادش به پنج یا شش کشور نرسد از ضرورت چندانی برخوردار نیست، اما اگر قرار شود که قاریانی به این کشورها اعزام شوند بهتر آن است کسانی که «ورش» یا «قانون» می‌دانند در محافل قرآنی این کشورها حضور یابند.

وی تصریح کرد: احساس می‌کنم اکثر اوقات افرادی که در مسابقات شرکت می‌کنند بیش از حد، به توانمندی تکنیکی و صوتی خود اتکا دارند و بنده همواره به آنان این توصیه را دارم که موفقیت شما در صورتی است که خواست شما در جهت خواست خدا قرار بگیرد، نباید بیهوده تقلا کنید بلکه باید از خداوند یاری بگیرید؛ زیرا تجربه ثابت کرده است کسانی که تنها وقف، ابتدا، نغمات و اصوات را می‌دانند و برای کسب مقام نخست برنامه‌ریزی می‌کنند و پس از ۱۲ الی ۱۳ سال تا فینال کشوری آمده‌اند اما به جهت انگیزه نادرست خود نتوانستند به جایگاه حقیقی خود دست یابند، افرادی نیز بوده‌اند که از همان ابتدا که وارد مسابقات شدند مقام نخست را کسب کردند.

کسب رضایت والدین، یکی از عوامل موفقیت قاریان است

شاه‌میوه با بیان اینکه توصیه‌ام به شاگردان این است که به مطالعه و بررسی زندگی افراد موفق بپردازند، افزود: کسانی که از همان ابتدا رتبه کسب می‌کنند افراد بسیار خوب و متخلقی هستند و دعای پدر و مادر، پشت سرشان است و رضایت والدین خود را کسب کرده‌اند که به چنین جایگاهی دست یافته‌اند.

وی بیان کرد: موارد ذکر شده از جمله عوامل ناپیدایی هستند که می‌تواند در کسب موفقیت یک قاری مؤثر باشد؛ از این جهت نمی‌توان تمامی محاسبات را بر مبنای محاسبات فنی دانست؛ زیرا اگر شما تمام سعی و تلاش خود را در جهت کسب مقام به‌کار گیرید اما اگر خدا نخواهد که در این زمینه موفق شوید روز مسابقه با بروز مشکلاتی از جمله سرماخوردگی یا خطای دید از ادامه مسیر باز می‌مانید، به عنوان مثال یکی از قاریان که دارای بهترین صوت و لحن بود قرائتش با دو غلط اعرابی همراه شد و رتبه سوم را کسب کرد و پس از آن دیگر در زمینه قرائت به جایگاهی دست نیافت.

این استاد بین‌المللی قرآن کریم در رابطه با عوامل پیش‌بینی نشده در فضای مسابقات قرآنی کشور عنوان کرد: برخی از عوامل غیر قابل پیش‌بینی هستند، بنابراین بنده به دوستان خود عرض می‌کنم که صبر داشته باشند و رابطه خود را با خدا استحکام ببخشند و از او یاری بخواهند، ما به عنوان یک مسلمان وظیفه داریم به تکلیف خود عمل کنیم اما باید نتیجه را به خدا واگذار کنیم، تعریف انسان اسلامی این است که عمل به تکلیفش کند اما به‌دنبال نتیجه نباشد، بگذارد هرگاه خدا خود، اراده کرد نتیجه یک کاری برایش رقم بخورد.

زمانی قرائت قاریان ارزشمند است که تبدیل به فرهنگ شود

وی به بیان دغدغه قرآنی خود پرداخت و ادامه داد: مهم‌ترین دغدغه قرآنی بنده این است که آموزش‌های قرآنی ما تبدیل به فرهنگ شود؛ یعنی ما آن زمان می‌توانیم در جایگاه قاری قرآن به موفقیت دست یابیم که تمامی این آموزش‌ها، تبدیل به فرهنگ و نهادینه شود، همواره این مثال را مطرح کردم که بستن کمربند در حین رانندگی اوایل برای بسیاری از افراد سخت بود، اما هم‌اکنون دیگر عادت و فرهنگ شده است.

شاه‌میوه در ادامه سخنانش افزود: قرآن به راستگویی، امانت‌داری و احترام به پدر و مادر توصیه می‌کند از این‌رو زمانی قرائت قاریان ارزشمند است که تبدیل به فرهنگ شود و نوجوانان ما حتی آن‌هایی که اهل جلسه قرآن نیستند به این اصول و رفتارهای قرآنی پایبند شوند، فرهنگ قرآنی چنین رویکردی را می‌طلبد و طریقه القای این شیوه زندگی، تنها با آموزش صورت نمی‌پذیرد بلکه هنر، یاری‌رسان ما در این حیطه است.

وی با تأکید بر نقش هنر در القای سبک و شیوه صحیح زندگی گفت: سریال قرآنی حضرت یوسف یا مردان آنجلس از طریق زبان هنر، بسیاری از مسائل قرآنی را برای مردم بازگو کرد، بحث پاکدامنی حضرت یوسف و برخی مباحث دیگر از جمله مسائلی بود که از طریق هنر وارد زندگی مردم شد، بنابراین دغدغه‌ام به عنوان یک شاگرد کوچک قرآن این است که روزی به جایگاهی دست یابیم که مردم ما حقیقتاً قرآنی شوند.

موج رادیویی تاکسی‌های مصر، برایم خاطره‌ای عجیب را رقم زد

این استاد بین‌المللی قرآن کریم در رابطه با انس مردم مصر با قرآن و استماع قرائت قاریان عنوان کرد: آن زمان که در مصر سوار تاکسی می‌شدیم موج رادیویی هر تاکسی، بر روی رادیو قرآن مصر قرار داشت، این رفتار، برای من بسیار جالب بود؛ زیرا از ۶۴ تاکسی که سوار شدیم بیش از ۵۴ تاکسی موجش بر روی موج رادیو قرآن بود؛ یعنی یک راننده تاکسی همواره با قرآن مأنوس است و این فرهنگ قرآنی در مصر خاطره‌ای جالب و عجیب را برایم رقم زد و آرزو دارم که ما نیز روزی به چنین جایگاهی دست یابیم.

وی با بیان اینکه اگر بار دیگر متولد شوم شیوه دیگری را برای زندگی خود برمی‌گزینم، افزود: اگرزمان به عقب بازگردد و به نقطه صفر برسد ورود به فضای قرآنی را به جای آنکه از سن ۱۰ سالگی آغاز کنم از همان سن پنج الی شش سالگی با قرآن مأنوس می‌شدم، یکی از اشتباهات زندگیم در این بود که در شرایطی که می‌توانستم قرآن را حفظ کنم، وارد عرصه حفظ نشدم و بیشتر به قرائت قرآن پرداختم و توصیه‌ام به افراد این است که فرزندانشان را از زمان خردسالی و نوجوانی وارد عرصه حفظ کنند.

شاه‌میوه عنوان کرد: حفظ قرآن برکات و فواید بسیاری دارد، یکی از حسرت‌هایی که در زندگی خود داشته‌ام، این است که به حفظ قرآن نپرداختم و حافظ برجسته‌ای نشدم، گرچه به صورت مقطعی بسیاری از سُوَر قرآن را به حفظ می‌دانم و در برنامه‌ها تلاوت می‌کنم، اما حافظ کل قرآن بودن یک حلاوت و شیرینی دیگری دارد که توصیه می‌کنم تمامی افراد این شیرینی را بچشند.

وی در پایان حسن خطاب سخنانش را این آیه شریفه قرآن قرار داد و گفت: «رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ؛ خدایا تو هرچه از خیر برای من نازل کنی به آن محتاجم»، این دعایی است که به آن علاقه‌مندم و مداوم آن را تکرار می‌کنم.