طبیعت؛ نشانی از قیامت و زمستان؛ بهانهای برای رویش قلبها
گروه فعالیتهای قرآنی: طبیعت قدری زود سرمای زمستان را خیر مقدم گفته، در قرآن زمستان نشانی از مرگ انسان و به دنبال آن بهار روز رستاخیز بیان شده، امام هادی(ع) نیز زمستان را بهانهای برای رویش دل مؤمن و توجه به آخرت میدانند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، زمستان چهارمین فصل از فصلهای سال است که در پس پاییز و خزان طبیعت میآید و چهره طبیعت را با زیباییهای خود دگرگون میسازد، هرچند هنوز چند روزی تا آغاز رسمی زمستان مانده اما طبیعت سرمای زمستانی را خیر مقدم گفته و همه جا را کفن پوش.
قرآن کریم به طور معمول، تنها به موضوعهای مهم و کلی درباره طبیعت پرداخته و بیان جزئیات و تفسیر آن مطالب را برعهده بزرگان دین نهاده است، در آیاتی از قرآن پیرامون این مهم بحث شده و همانطور که از بهار به معنای فصل رستاخیز یاد کرده به فصل زمستان نیز به معنای فصل مرگ طبیعت اشاره شده است، با آمدن فصل بهار طبیعت زنده میشود و در زمستان میمیرد.
خداوند متعال در آیات ابتدائی سوره مبارکه قریش به سفرهای زمستانی قریش به نقاط گرمسیری برای تجارت و سفرهای تابستانی به مناطق سردسیری اشاره کرده است و میفرماید: «لِإِیلَافِ قُرَیْشٍ ﴿۱﴾ إِیلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاء وَالصَّیْفِ ﴿۲﴾: براى الفتدادن قریش، الفتشان هنگام کوچ زمستان و تابستان خدا پیلداران را نابود کرد».
در حدیثی از امام هادی(ع) نقل است که فصل زمستان را فصل رویش دلها به شب زنده داری و روزه داری دانسته و میفرماید: «الشتاء ربیع المؤمن؛ زمستان بهار مؤمن است»، این حدیث را آن حضرت از جدش نقل میکند، متن حدیث در وسایل الشیعه این گونه است: قال رسولالله(ص) «الشتاء ربیع المؤمن یطول فیه لیله فیستعین به علی قیامه و یقصر فیه نهاره فیستعین به علی صیامه؛
زمستان بهار مؤمن است از شبهای طولانیاش برای شب زنده داری و از روزهای کوتاهش برای روزه داری بهره میگیرد».
امام هادی(ع) درباره این حدیث به انسان مؤمن گوشزد میکند که زمستان علاوه بر آنکه مفهوم دیگری چون مرگ برزخی و مرگ کامل دارد برای انسان مؤمن، به معنای بهار برزخی (قرب نوافل) و بهار مطلق و کامل (قرب فرایض) است، قرب فرایض، همان فنای ذاتی است که با مرگ زمستانی همانند است، انسان با مرگ زمستانی در قرب نوافل، خود را فانی در ذات الهی میکند و خداگونه شده و صبغه الله میگردد و در مقام ربوبیت عبودی و عبودیت ربوبی مینشیند.
دگرگونیهای طبیعت، آموزههای مهمی برای انسانها در پی دارد، آشکارترین درس طبیعت، نمایش تابلو کوچکی از رستاخیز الهی است، تجربههای فراوانی از قیامت در دل طبیعت، جایی برای شک کردن در روز معاد باقی نمیگذارد، طبیعت مرده فصل زمستان که گویی بویی از حیات نبرده، با نسیمی بهاری، چنان با طراوت میشود که گویا هیچ زمستانی به خود ندیده است به طوری که خداوند در آیه 9 سوره فاطر میفرماید: « وَاللَّهُ الَّذِی أَرْسَلَ الرِّیَاحَ فَتُثِیرُ سَحَابًا فَسُقْنَاهُ إِلَی بَلَدٍ مَّیِّتٍ فَأَحْیَیْنَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا کَذَلِکَ النُّشُورُ: و خداست آن که بادها را میفرستد تا ابری را برمیانگیزند، پس آن را به سوی سرزمینی مرده میرانیم و زمین را بعد از مردگیاش به وسیله آن زنده میکنیم، زنده شدن مردگان همین گونه است».
همانگونه که عالم دو فصل دارد یعنی مرگ زمستانی، و بیداری و شادابی در بهار، نظام آفرینشی که انسان در آن زندگی میکند نیز دو فصل دارد، یعنی همین فصل دنیا که سرانجامش به مرگ منتهی میشود و دومین فصل بیداری است که همان قیامت است، هم در آیات و هم در روایات بهار به قیامت تشبیه شده است و مرگ به دوران زمستان، یاد مرگ با طبیعت گره خورده همانطور که طبیعت در زمستان میمیرد و در بهار زنده میشود انسان هم در دنیا میمیرد و در قیامت زنده میشود.
خبرنگار: زهره داودآبادی
قرآن کریم به طور معمول، تنها به موضوعهای مهم و کلی درباره طبیعت پرداخته و بیان جزئیات و تفسیر آن مطالب را برعهده بزرگان دین نهاده است، در آیاتی از قرآن پیرامون این مهم بحث شده و همانطور که از بهار به معنای فصل رستاخیز یاد کرده به فصل زمستان نیز به معنای فصل مرگ طبیعت اشاره شده است، با آمدن فصل بهار طبیعت زنده میشود و در زمستان میمیرد.
خداوند متعال در آیات ابتدائی سوره مبارکه قریش به سفرهای زمستانی قریش به نقاط گرمسیری برای تجارت و سفرهای تابستانی به مناطق سردسیری اشاره کرده است و میفرماید: «لِإِیلَافِ قُرَیْشٍ ﴿۱﴾ إِیلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاء وَالصَّیْفِ ﴿۲﴾: براى الفتدادن قریش، الفتشان هنگام کوچ زمستان و تابستان خدا پیلداران را نابود کرد».
در حدیثی از امام هادی(ع) نقل است که فصل زمستان را فصل رویش دلها به شب زنده داری و روزه داری دانسته و میفرماید: «الشتاء ربیع المؤمن؛ زمستان بهار مؤمن است»، این حدیث را آن حضرت از جدش نقل میکند، متن حدیث در وسایل الشیعه این گونه است: قال رسولالله(ص) «الشتاء ربیع المؤمن یطول فیه لیله فیستعین به علی قیامه و یقصر فیه نهاره فیستعین به علی صیامه؛
زمستان بهار مؤمن است از شبهای طولانیاش برای شب زنده داری و از روزهای کوتاهش برای روزه داری بهره میگیرد».
امام هادی(ع) درباره این حدیث به انسان مؤمن گوشزد میکند که زمستان علاوه بر آنکه مفهوم دیگری چون مرگ برزخی و مرگ کامل دارد برای انسان مؤمن، به معنای بهار برزخی (قرب نوافل) و بهار مطلق و کامل (قرب فرایض) است، قرب فرایض، همان فنای ذاتی است که با مرگ زمستانی همانند است، انسان با مرگ زمستانی در قرب نوافل، خود را فانی در ذات الهی میکند و خداگونه شده و صبغه الله میگردد و در مقام ربوبیت عبودی و عبودیت ربوبی مینشیند.
دگرگونیهای طبیعت، آموزههای مهمی برای انسانها در پی دارد، آشکارترین درس طبیعت، نمایش تابلو کوچکی از رستاخیز الهی است، تجربههای فراوانی از قیامت در دل طبیعت، جایی برای شک کردن در روز معاد باقی نمیگذارد، طبیعت مرده فصل زمستان که گویی بویی از حیات نبرده، با نسیمی بهاری، چنان با طراوت میشود که گویا هیچ زمستانی به خود ندیده است به طوری که خداوند در آیه 9 سوره فاطر میفرماید: « وَاللَّهُ الَّذِی أَرْسَلَ الرِّیَاحَ فَتُثِیرُ سَحَابًا فَسُقْنَاهُ إِلَی بَلَدٍ مَّیِّتٍ فَأَحْیَیْنَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا کَذَلِکَ النُّشُورُ: و خداست آن که بادها را میفرستد تا ابری را برمیانگیزند، پس آن را به سوی سرزمینی مرده میرانیم و زمین را بعد از مردگیاش به وسیله آن زنده میکنیم، زنده شدن مردگان همین گونه است».
همانگونه که عالم دو فصل دارد یعنی مرگ زمستانی، و بیداری و شادابی در بهار، نظام آفرینشی که انسان در آن زندگی میکند نیز دو فصل دارد، یعنی همین فصل دنیا که سرانجامش به مرگ منتهی میشود و دومین فصل بیداری است که همان قیامت است، هم در آیات و هم در روایات بهار به قیامت تشبیه شده است و مرگ به دوران زمستان، یاد مرگ با طبیعت گره خورده همانطور که طبیعت در زمستان میمیرد و در بهار زنده میشود انسان هم در دنیا میمیرد و در قیامت زنده میشود.
خبرنگار: زهره داودآبادی
