هجرت» تنها به هجرتِ مکانی خلاصه نمیشود/ دوری از آنچه با کمالات انسانی مُغایر است
گروه اندیشه: از نظر اسلام، «هجرت» تنها به هجرتِ مکانی خلاصه نمیشود؛ بلکه قبل از آن، باید هجرتی روحی داشت؛ هجرتی از تاریکی بهسوی نور و دوری جستن از آنچه با کمالات انسانی مُغایر است.
«هجرت» در لغت بهمعنای جدا شدن از چیزی است. به ترک وطن و کاشانه نیز به
این جهت «هجرت» گویند که جدا شدن از خانه و سرزمین است. عوامل مختلفی
میتواند موجب «هجرت» شود. اما قرآن کریم از هجرتی به نیکی یاد میکند که
برای رضایت خداوند و بهسوی سرزمینی باشد که بتوان در آن، دین خویش را حفظ و
آموزههای آن را اجرا کرد.
پیامبر اکرم(ص) وقتی از مکه خارج شد و به طرف غار «ثور» میرفت ابوبکر را
در در راه دید و او را با خود همراه نمود و هر دو به داخل غار رفتند و
علی(ع) تا سه روز برای حضرت آذوقه میآورد و بعد از سه روز رسول خدا(ص)
علی(ع) را برای رد کردن اماناتی که نزد پیامبر بود در مکه گذاشت و خود به
طرف مدینه حرکت نمود.
اما شب اولی که قریش برای کشتن پیامبر به خانه حضرت یورش برند با تعجب
علی(ع) را در بستر پیامبر یافتند و این ایثار و فداکاری بود که علی (ع) را
برای حفظ جان پیامبر اسلام انجام داد و خداوند سبحان در شأن او آیه 207
سوره بقره را نازل کرد فرمود: «وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِی نَفْسَهُ
ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبَادِ؛ و از میان مردم
کسى است که جان خود را براى طلب خشنودى خدا مىفروشد و خدا نسبت به [این]
بندگان مهربان است».
مشرکین امام علی(ع) را رها کردند و به تعقیب پیامبر پرداختند و اما خداوند سبحان اراده کرد که رسولش به سلامت به مدینه برسد.
پیامبر اکرم(ص)روز دوشنبه، دوازدهم ربیعالاول وارد محلهای به نام «قبا«
در اطراف مدینه شد و در آنجا اولین مسجد را بنا نمود و هجرت پیامبر اکرم(ص)
مبدا تاریخ مسلمانان شد.
حوادث مهم سال اول هجرت به شرح زیر بوده است: «تعیین جمعه بهعنوان عید
مسلمانان، واجب شدن نمازهای یومیه، ساخته شدن مسجد قبا، ایجاد پیمان برادری
بین مهاجرین و انصار و ...».
در مدت 10 سالی که رسول خدا(ص) در مدینه بودند، حکومت اسلامی را تاسیس
کردند و مدینه بهعنوان اولین شهر مسلمانان و دارالاسلام مطرح گردید در این
مدت جنگهایی بین مسلمانان و مشرکین پیش آمد که تقریباً در همه جنگها،
آغازگر جنگ، مشرکین بودهاند و مسلمانان بهعنوان دفاع وارد جنگ میشدهاند
تعداد این جنگها را 62 جنگ گفتهاند که 22 تای آن غزوه بوده است یعنی
حضرت شخصاً در آن حضور داشتهاند که اسامی آنها عبارت از ابوا، بواط، بدر
اولی، بدر کبری، بنیسلیم، سویق، ذیامر، احد، نجران، اسد، بنینضیر،
ذاتالرقاع، بدر ایره، دومهالجندل، خندق، بنیقریطه، بنیلحیان، بنی قرو،
بنی مصطلق، خیبر، غزوه فتح مکه، حنین، طائف، تبوک بود.
«هجرت» قانونی همیشگی برای همه مکانهاست؛ بدین صورت که هرگاه در جایی، آزادی مسلمانان بهطور کامل سلب شود و ماندن در آنجا نتیجهای جز زبونی و ترک وظایف الهی نداشته باشد، وظیفه مسلمانان است که به مکانهایی هجرت کنند که در آنها آزادانه به آیین خویش بپردازند. خداوند مهربان، در آیه 56 سوره عنکبوت بندگانش را چنین راهنمایی میکند: «ای بندگان من که ایمان آوردهاید و هماکنون برای انجام وظایف دینی خود، تحت فشار دشمن هستید، زمین من وسیع است. به جای دیگر هجرت کنید و تنها مرا بپرستید».
از نظر اسلام، «هجرت» تنها به هجرتِ مکانی خلاصه نمیشود؛ بلکه قبل از آن، باید هجرتی روحی داشت؛ هجرتی از تاریکی بهسوی نور و دوری جستن از آنچه با کمالات انسانی مُغایر است. حضرت علی(ع) درباره مهاجر واقعی میفرماید: «مهاجران واقعی، آنانند که از گناهان، هجرت میکنند و مرتکب آن نمیشوند».
نخستین هجرت در اسلام
نخستین هجرتی که در اسلام صورت گرفته، هجرت گروهی از مسلمانان، اعم از زن و
مرد، به سرزمین حبشه در سالهای نخستین دعوت عمومی پیامبر اکرم(ص) در سال
پنجم بعثت بود. آنان برای رهایی از چنگال مشرکان قریش و بهجا آوردن وظایف
دینی خود، به دستور پیامبر(ص) مکه را به قصد حبشه ترک کردند و همانگونه که
پیشبینی میکردند، توانستند در آنجا در آرامش زندگی کنند و به خودسازی و
تکالیف خود بپردازند. این هجرت، به نام «هجرت اول» معروف است.
حضرت محمد(ص) در سال عامالفیل در شهر مکه متولد د پدر آن حضرت عبدالله بن
عبدالمطلب و مادر آن حضرت آمنه دختر وهب بن عبدمناف بوده است از نظر علماء
شیعه اجداد پیامبر اسلام تا حضرت آدم همه موحد بوده و صلب پیامبر در پشت
هیچ مشرکی قرار نگرفته است.
