باهر تأکید کرد:
ضرورت ارتقای فرهنگ مستندپذیری افعال و اقوال/ مسئولیتهای شنونده شایعه
گروه جامعه: یک جامعه شناس از جمله راهکارهای مقابله با گسترش شایعه را ارتقای فرهنگ مستندپذیری افعال و اقوال برشمرد و گفت: این مهم باید در فرهنگ مردم نهادینه شود که با شنیدن هر سخنی، حکم به واقعیت داشتن آن نداده و نپذیرند و به پخش آن اقدام نکنند.
حسین باهر، جامعه شناس در گفتوگو با Whttp://www.iqna.ir، به عوامل مؤثر در شکلگیری شایعه در جامعه اشاره و عنوان کرد: پر و بال دادن به امر سوئی که اصلا وجود نداشته و یا به آن اندازه که گفته میشود، نیست سبب ایجاد شایعه میشود.
وی تکرار و بزرگ نمایی را در ایجاد شایعه از نقش اساسی برخوردار دانست و گفت: این امر سبب میشود یک موضوع کوچک و بی اهمیت دهان به دهان بچرخد و با تکرار بر هر زبان، جزئی دیگر به آن افزوده و بزرگتر از آنچه هست جلوه کند.
تقویت روحیه مستندپذیری
باهر از جمله راهکارهای مقابله با گسترش شایعه را ارتقای فرهنگ مستندپذیری افعال و اقوال برشمرد و گفت: این مهم باید در فرهنگ مردم نهادینه شود که با شنیدن هر سخنی، حکم به واقعیت داشتن آن نداده و نپذیرند و به پخش آن اقدام نکنند، بلکه روحیه مستندپذیری و تلاش برای کسب حقیقت را در خود تقویت کنند.
وی «البینه علی المدعی و الیمین علی من انکر» را از قواعدی دانست که ریشه در احکام اسلامی دارد و گفت: این قاعده بدین معنی است که هر کسی بر علیه فرد دیگری ادعایی کند باید دلایل و مدارک لازم برای اثبات ادعای خود را ارائه دهد، در غیر اینصورت هر کسی میتواند بر علیه افراد دیگری هر گونه ادعایی که میخواهد بکند.
باهر آسیبی که به دنبال گسترش شایعه در جامعه ایجاد میشود را بدبین شدن افراد نسبت به یکدیگر عنوان کرد و گفت: در چنین فضایی خوب و بد از هم به درستی شناخته نمیشوند و مردم از اعتماد به خوبان نیز محروم میمانند.
هدف از ایجاد شایعه؛ همکاری با عمال شیاطین
وی هدف از ایجاد شایعه را همکاری با عمال شیاطین دانست و گفت: همانگونه که در آیه 121 سوره انعام نیز آمده است که «..وَإِنَّ الشَّیاطینَ لَیوحونَ إِلىٰ أَولِیائِهِم؛ شیاطین به دوستان خود مطالبی مخفیانه القا میکنند، تا با شما به مجادله برخیزند».
باهر به مسئولیتهای شنونده شایعه اشاره کرد و گفت: افراد نباید به هر سخن و یا کرداری از نقطه باور بنگرند، بلکه بیاعتنایی به اموری که دلیل عقلانی ندارد و یا واکاوی جدی در مورد مسائلی که دهان به دهان نقل میشود اولین وظیفه شنونده خبر محسوب میشود.
این جامعه شناس برخورد صادقانه مسئولان با مردم را از جمله عوامل کاهش شایعه در جامعه خواند و گفت: اگر مسئولان در مورد امور مختلف شفاف سازی صریح داشته و نزد مردم پنهان کاری نکنند سدی محکم در برابر شایعه ایجاد میکنند.
وی تکرار و بزرگ نمایی را در ایجاد شایعه از نقش اساسی برخوردار دانست و گفت: این امر سبب میشود یک موضوع کوچک و بی اهمیت دهان به دهان بچرخد و با تکرار بر هر زبان، جزئی دیگر به آن افزوده و بزرگتر از آنچه هست جلوه کند.
تقویت روحیه مستندپذیری
باهر از جمله راهکارهای مقابله با گسترش شایعه را ارتقای فرهنگ مستندپذیری افعال و اقوال برشمرد و گفت: این مهم باید در فرهنگ مردم نهادینه شود که با شنیدن هر سخنی، حکم به واقعیت داشتن آن نداده و نپذیرند و به پخش آن اقدام نکنند، بلکه روحیه مستندپذیری و تلاش برای کسب حقیقت را در خود تقویت کنند.
وی «البینه علی المدعی و الیمین علی من انکر» را از قواعدی دانست که ریشه در احکام اسلامی دارد و گفت: این قاعده بدین معنی است که هر کسی بر علیه فرد دیگری ادعایی کند باید دلایل و مدارک لازم برای اثبات ادعای خود را ارائه دهد، در غیر اینصورت هر کسی میتواند بر علیه افراد دیگری هر گونه ادعایی که میخواهد بکند.
باهر آسیبی که به دنبال گسترش شایعه در جامعه ایجاد میشود را بدبین شدن افراد نسبت به یکدیگر عنوان کرد و گفت: در چنین فضایی خوب و بد از هم به درستی شناخته نمیشوند و مردم از اعتماد به خوبان نیز محروم میمانند.
هدف از ایجاد شایعه؛ همکاری با عمال شیاطین
وی هدف از ایجاد شایعه را همکاری با عمال شیاطین دانست و گفت: همانگونه که در آیه 121 سوره انعام نیز آمده است که «..وَإِنَّ الشَّیاطینَ لَیوحونَ إِلىٰ أَولِیائِهِم؛ شیاطین به دوستان خود مطالبی مخفیانه القا میکنند، تا با شما به مجادله برخیزند».
باهر به مسئولیتهای شنونده شایعه اشاره کرد و گفت: افراد نباید به هر سخن و یا کرداری از نقطه باور بنگرند، بلکه بیاعتنایی به اموری که دلیل عقلانی ندارد و یا واکاوی جدی در مورد مسائلی که دهان به دهان نقل میشود اولین وظیفه شنونده خبر محسوب میشود.
این جامعه شناس برخورد صادقانه مسئولان با مردم را از جمله عوامل کاهش شایعه در جامعه خواند و گفت: اگر مسئولان در مورد امور مختلف شفاف سازی صریح داشته و نزد مردم پنهان کاری نکنند سدی محکم در برابر شایعه ایجاد میکنند.
