متفاوتترین آیه قرآن در خصوص گردشگری چه میگوید/ سفر حتی فتوا را هم تغییر میدهد
گروه جامعه: آیتالله محقق داماد در کنفرانس بینالمللی گردشگری و معنویت با اشاره به اینکه طبق فرموده قرآن با مسافرت میتوان صاحبدل شد، گفت: تا کسی جهان را نبیند، جهانبینی پیدا نمیکند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) آیتالله سید مصطفی محقق داماد، مجتهد، حقوقدان و عضو پیوسته فرهنگستان علوم ایران امروز چهارشنبه هفتم بهمن ماه در اولین کنفرانس بینالمللی گردشگری و معنویت طی سخنانی به بیان جایگاه گردشگری از دیدگاه اسلام پرداخت و عنوان کرد: امروز دانش تعلیم و تربیت یکی از رشتههای بسیار مهم علوم انسانی است و به نظر من بالاترین رشته است.
وی ادامه داد: دانش تعلیم و تربیت با انسان از کودکی تا آخرین روز زندگی او در تماس است. البته به گونهای که اکنون این رشته مطرح میشود کاملاً مدرن و جدید است و برخی عناوین درسی تعلیم و تربیت امروز سابقه چندانی ندارد. در میان جملات حکیمانه ما بسیاری جملات تربیتی دیده میشود اما باید گفت که نظریهپردازی بر روی آنها انجام نمیشود.
آیتالله محقق داماد با اشاره به اینکه در قرآن کریم از لقمان حکیم دستورات تربیتی زیادی میبینیم اما چند جمله پراکنده است و به عنوان یک علم در خصوص آنها نظریهپردازی نشده است، گفت: حتی در جملات ائمه(ع) جملات تربیتی ارزندهای وجود دارد اما به عنوان یک علم سازماندهی و نظریهپردازی آن اخیراً شروع شده و تا قبل از این وجود نداشته باشد.
تنها علمی که ما میتوانیم در موازات علوم تربیتی مطرح کنیم، علم عرفان است
این محقق کشورمان ادامه داد: به نظر میرسد تنها علمی که ما میتوانیم در موازات علوم تربیتی مطرح کنیم، علم عرفان است. عرفان بر دو بخش نظری و عملی استوار است در حقیقت علم تربیت و تعلیم بصری است. بزرگان عملی این رشته مانند مولانا، ابوالحسن خرامانی و ... هستند. در عرفان عملی عنوان دیگری به این دانش داده شده به عنوان «سیرالسلوک» سیر یعنی مسافرت کردن و سلوک یعنی راه رفتن.
وی افزود: در تصوف هم نام این علم را علم طریقت در مقابل علم شریعت نهادهاند که هر دو به معنی راه هستند(هم طریقت هم شریعت) و در هر دو مفهوم مسافرت کردن مطرح است. گویی در نظریه عرفانی و تربیت عرفانی بشر را مسافری میدانند که از نقطهای حرکت کرده و به نقطه دیگری میرود.
این عضو پیوسته فرهنگستان علوم ایران با اشاره به اینکه فردی مانند ملاصدرا که بنیانگذار حکمت متعالیه است کتابی چهار جلدی به نام «سفرهای چهارگانه» دارد، گفت: خود وی عنوان کرده است که منظور من از این سفرهای چهارگانه «مسافرت از مردم تا خدا»، «مسافرات با خدا درباره خدا»، «مسافرت از خدا تا مردم با خدا» و سفر چهارم «سفر در میان مردم با خدا» است.
وی ادامه داد: شیخ محمود شبستری کتاب معرفی دارد به نام گلشن راز است که این کتاب در در پاسخ به سؤالهایی است که شخصی برای وی ارسال میکرده که یکی از این سؤالها این است که مسافر کیست؟ که وی به شعر پاسخ میدهد: دگر گفتی مسافر کیست در راه/ کسی کو شد ز اصل خویش آگاه/ مسافر آن بود کو بگذرد زود/ ز خود صافی شود چون آتش از دود/ سلوکش سیر کشفی دان ز امکان/ سوی واجب به ترک شین و نقصان/ ...».
در ادبیات اسلامی آثار و فواید معنوی در مسافرت کردن مادی مطرح شود
آیتالله محقق داماد در ادامه به تعداد دیگری از نظرات فیلسوفان و اندیشمندان اسلامی در خصوص سفر و مسافرت اشاره و عنوان کرد: جای آن است که در ادبیات اسلامی آثار و فواید معنوی در مسافرت کردن مادی مطرح شود.
توصیه قرآن به مسافرت در 14 آیه
وی تصریج کرد: حکیم با مسافرت در جهان مادی آمیخته شدهاست. در قرآن کریم نیز در 14 آیه به مسافرت توصیه شدهاست. آیاتی که در قرآن مطرح شده بیشتر به این میپردازد که به مسافرت بروید تا عبرت بگیرید. عبرت یعنی عبور؛ یعنی از گذشته بیایید به آینده؛ یعنی گذشته را پل عبور به آینده قرار دهید.
متفاوتترین آیه قرآن در مورد گردشگری
این استاد حوزه و دانشگاه به آیه 22 سوره حج که میفرماید: «أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَا أَوْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى الْأَبْصَارُ وَلَكِن تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ؛ آيا در زمين گردش نكردهاند تا دلهايى داشته باشند كه با آن بينديشند يا گوشهايى كه با آن بشنوند در حقيقت چشمها كور نيست ليكن دلهايى كه در سينههاست كور است»، اشاره و این آیه را آیهای متفاوت از 13 آیه دیگر قرآن که در آنها به مسافرت اشاره شده است، دانست و گفت: در این آیه مطرح میکند که آیا مسافرت نمیکنید تا برای شما دل پیدا شود و صاحب دل شوید. نمیگوید برای عبرت بلکه میگوید مسافرت کنید تا دلی پیدا کنید تا با آن بیندیشید؛ این یعنی با مسافرت شهود، رشد و نمو پیدا میکنید.
تا مسافرت نکنید جهانبینی پیدا نمیکنید
وی ادامه داد: افرادی هستند که به ظاهر گوش و چشم دارند و میبینند و میشنوند اما واقعاً کر و کور هستند. تا کسی از محیط بسته منزل خودش بیرون نیاید و مسافرت نکند و جهان را نبیند، جهانبینی پیدا نمیکند. قرآن نتیجه سفر را بالاتر از سطح تعقل و بصیرت محاسبه کرده است.
این استاد حوزه و دانشگاه با انتقاد از اینکه طلاب در حوزه علمیه میمانند و گمان میکنند همه دنیا مانند هینجاست، گفت: آیتالله العظمی حکیم، صاحب کتاب «مستمسک العروة الوثقی» وقتی برای معالجه به دیار غرب رفت و بازگشت چندین فتوای خود را عوض کرد. یکی از فتواهای وی تطهارت اهل کتاب بود. وقتی دنیا را کسی ببیند در فتوای خود هم تغییر ایجاد میکند و من ابایی از این ادعا ندارم.
