غارها، نخستین سکونتگاه‌های بشر/ پناهگاه‌های کوهی نعمت طبیعی مورد اشاره در قرآن

به گزارش کانون خبرنگاران ایکنا، نبأ، «وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلالاً وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الْجِبالِ أَکْناناً وَ جَعَلَ لَکُمْ سَرابيلَ تَقيکُمُ الْحَرَّ وَ سَرابيلَ تَقيکُمْ بَأْسَکُمْ کَذلِکَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْکُمْ لَعَلَّکُمْ تُسْلِمُونَ (آیه 81 سوره نحل)؛ و خدا برای آسایش شما از گرما، سایه‌بان‌هایی از درختان و سقف و دیوار و کوه‌ها مهیا ساخت و از غارهای کوه پوشش و اتاق‌ها برایتان قرار داد تا از سرما و گرما پناهی گیرید و نیز لباس که شما را از گرمای آفتاب و سرمای زمستان بپوشاند خلق کرد و نیز برای آنکه در جنگ محفوظ مانید لباس آهن مقرر گردانید، چنین نعمت‌های خود را بر شما تمام و کامل کرد تا مگر مطیع و تسلیم امر او باشید».
در بخش دوم این آیه به یکی از نعمت‌های طبیعی یعنی پناهگاه‌های کوهی اشا‌ره شده است، پناهگاه‌های کوهی بر‌‌طبق این آیه علاوه بر حفظ انسان‌ها از گرما، سرما و تامین امنیت مانند سایه از دیگر نعمات الهی است که آسایش و آرامش را نیز برای انسان به ارمغان می‌آورند.
مسکن که از ابتدایی‌ترین نیازهای بشری است و عامل غلبه بر شرایط سخت محیطی از جمله سرما و گرما، تأمین امنیت و سبب آسایش و آرامش است؛ غارها از نخستین سکونتگاه‌ها و مساکن طبیعی بشر بوده‌اند که انسان های نخستین در این مساکن می‌زیسته‌اند.
غار فضایی است که در فرآیندی طبیعی به وجود می‌آید و یا به دست انسان‌ها دردل کوه‌ها ساخته می‌شود. از جمله این غارها می‌توان به غارهای عصر پارینه سنگی، میانه سنگی و آغاز نوسنگی اشاره کرد.
ایران کهن‌ترین سرزمینی است که آثار بجای مانده از غا‌رهای این دوران این قدمت را به اثبات می رساند از جمله این غارها می‌توان به غارهای هوتو و کمربند بهشهر اشاره کرد، قدمتی در حدود هفتاد و پنج هزار سال دارند و اسکلت‌های به جای مانده از انسان‌ها، پارچه‌های به دست آمده از پشم گوسفند و بز همه حاکی از سکونت ابتدایی ایرانیان در این غارها بوده است.
برای آشنایی با غارهای مناطق مختلف ایران به معرفی چند نمونه از آن‌ها اکتفا می‌شود:



غار علیصدر بزرگترین غار آبی جهان که دارای ساختاری طبیعی و بدون دخالت بشر است، این غار در شهرستان کبودر آهنگ استان همدان واقع شده است.



غارقلعه قوری بزرگترین غار آبی خاورمیانه که واقع در استان کرمانشاه است، این غار نیز همانند غار علیصدر دارای ساختار طبیعی بوده و جزو یکی از هفت اثر طبیعی ملی ایران است.



غار یخ مراد غاری واقع در جاده چالوس شهر گچسر استان البرز است که دارای ساختاری طبیعی و بخشی از غار به‌صورت چهار طبقه  بوده و به دلیل وجود بادگیر و هواکش‌های فراوان در برخی از ماه‌های سال همچون اسفند و فروردین، قندیل‌های زیبا در آن غار دیده می‌شود.



غار رود افشان غاری در امتداد جاده فیروزکوه نرسیده به دلیچای در استان تهران واقع شده است که دارای ساختاری طبیعی بوده و آثار به جای مانده در این غار نشانه سکونت انسان‌ها در روزگاران قدیم بوده است.



غار کبوتر واقع در شهر مراغه روستای گشایش در استان آذربایجان شرقی است، سقف ورودی غار لانه کبوتران است و در سقف‌های داخلی تونل‌های باریک این غار خفاش‌های بسیاری دیده می‌شود.



غاریخی چما غاری واقع در شهرستان کوهرنگ استان چهارمحال و بختیاری و از جمله غارهای اعجاب‌انگیز این استان است که در تمام فصول سال دارای توده‌های عظیم برف و قندیل‌های برفی است، این غار همچنین بزرگترین منبع آب شیرین ایران بوده که چشمه‌ زیر آن به سد کوهرنگ امتداد می‌یابد.
زهرا داوری