تجملگرایی ریشه در فقر فرهنگی دارد
گروه اجتماعی: چنانچه در قرآن تأکید شده و در تاریخ شاهد هستیم رفاهزدگی عامل نابودی اقوام مختلفی شده، اما دلیل این رفاهزدگی و تکاثر را باید جهالت نسبت به هدف از آفرینش و سرانجام انسان دانست و به نوعی فقرفرهنگی زمینهساز گرایش به تفاخر و تکاثر است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، برخی جوانب زندگی امروزی جوامع اسلامی از سبک زندگی مورد تأئید اسلام خارج شده است، تجملگرایی و تمایل به زندگیهای تشریفاتی و پر زرق و برق، از جمله این مصادیق است که هیچ ردی از آن در شیوه زندگی اسلامی نمیتوان یافت اما آثار ناگواری برای زندگی فردی و اجتماعی شهروندان رقم زده است.
دین اسلام برای تمام ابعاد زندگی بشر دستورات و معارف سازندهای را معین کرده، به نحوی که هیچ مسألهای نیست مگر این که خداوند بیانی روشنگر را در آن ملاحظه کرده و از طریق انبیاء و اولیاء اعلام نموده است، خواست خداوند در تکالیف و واجبات و محرمات به گونهای است که در کمال انسان تاثیرگذار است ونقش سازندهای در انسان و زندگی او دارد به شرط آن که انسان اعتدال و میانه روی را رعایت کند، زیادهروی حتی در عبادات و اعمال صالح هم در اسلام سفارش نشده، بلکه نکوهش نیز شده است.
تجملگرایی، گرایش آدمی به سوی سبکی خاصی از زندگی است، این گرایش از فرهنگ و اندیشه ویژهای حکایت میکند، درواقع در این سبک از زندگی فرد به مادیات و زر و زیورهای دنیا دل میبندد و در پارهای موارد حتی بدون این که توان مالی کافی داشته باشد و فقط به منظور عقب نماندن از دیگران چنین روشی را انتخاب میکند.
رفاهزدگی و فساد عامل هلاکت اقوام
قرآن کریم در آیات مختلف تجملگرایی را مورد نکوهش قرار داده، خداوند متعال نازپروردگی و رفاه زدگی را یکی از عوامل انحطاط جوامع بشری معرفی میکند که هلاکت و نابودی سرزمین و اهل آن را به دنبال خواهد داشت و میفرماید:«و هرگاه بخواهیم مردم سرزمینی را هلاک کنیم، رفاه طلبان و خوش گذرانانشان را وادار به فساد میکنیم و وقتی در آن به فسق و انحراف پرداختند و سزاوار عذاب گردیدند، آنگاه آنجا را زیر و زبر میکنیم و به شدت نابودشان میسازیم».
تجملگرایی در زبان بزرگان دینی نیز مورد مذمت و نکوهش قرار گرفته، امیرالمومنین علی(ع) در روایتی فرمودند:«زرق و برقهای دنیا عقلهای ضعیف را فاسد میکند».
آثار تجملگرایی
ازجمله آثار سوء تجملگرایی میتوان به بیماریهای روانی که امروزه بسیاری به آن مبتلا شدهاند، اشاره کرد، بخشی از این افسردگیها و بیماریها مربوط میشود به حسادتها و چشم و هم چشمیها که متأسفانه در برخی خانوادهها دیده میشود، اختلافات خانوادگی و افزایش طلاق از همین موضوع سرچشمه میگیرد، درواقع این سبک از زندگی شادابی ندارد و لذا نمیتوان نام این نوع حیات را زندگی نامید بلکه مرگ تدریجی است.
رواج فساد اخلاقی و کردار زشت برخی جوانان در مُدگرایی که مبالغ فراوانی برای آن هدر میرود نیزدر اثر تجملگرایی است، همچنین تجملگرایی، مانع از ازدواج و عمل به سنت الهی میشود، بالارفتن سن ازدواج ناشی از این است که وقتی جوان به خواستگاری میرود، خانواده عروس، خواستههای نامربوط و گاهی ناممکن از او دارند که اگر نتواند نظر آنان را در تجهیز تجملات تأمین کند به او جواب رد میدهند.
همچنین قساوت قلب، فراموشی خدا و قیامت، اضطراب و ناآرامی، تلاش بیهوده، خودخواهی، بیتوجهی به دیگران، طمع و عطش کاذب، حسادت، کندی در انجام وظیفه، رقابتهای ناصواب، انحراف و کسب حرام، رشد فساد و فحشا، مصرفگرایی، رشد رذایل اخلاقی، تزلزل خانواده و فرار از جهاد از دیگر آثار تجملگرایی در جامعه است.
بااینکه عدهای ریشه تجملگرایی را فرهنگ غرب میدانند ولی باید گفت در برخی موارد غربیها بسیار سادهتر از جوامع اسلامی زندگی میکنند، درواقع بخشی از مردم غرب به احکام سادهزیستی اسلام عمل میکنند بدون اینکه حتی شاید درباره اسلام چیزی خوانده یا شنیده باشند.
با مروری اجمالی به تاریخ گذشتگان و بررسی عوامل انحطاط آنان این حقیقت قرآنی به خوبی آشکار میگردد که چه بسیار تمدنها و جوامعی که بر اثر رفاه زدگی و نازپروردگی به گناه و معصیت گرفتار آمدند و بنیاد بقایشان ویران شده است.
در تجملگرايی، ثروت به جای مصرف درست دنيوی و اخروی، آسيب جدی به اقتصاد و جريان سالم آن وارد میسازد؛ زيرا منابع اقتصادی به سمتی سوق مییابد كه به جای شكوفايی اقتصادی و قوام جامعه، موجب بحران اقتصادی در بلندمدت میشود.
جهالت نسبت به آغاز و انجام آفرینش
یکی از دلایل مهم تجملگرایی این است که برخی افراد جامعه گرفتار فقر فرهنگی هستند، این افراد گمان میكنند كه كمال در این نوع سبک زندگی و مصرف بیرويه و ريخت وپاش است، الگوهای فرهنگی آنها كسانی هستند كه اهل اسرافند، خداوند در آيات 1 تا 5 سوره تكاثر، جهالت و فقر فرهنگی را عامل اصلی برترنمايی از طريق تجمل گرايی و تكاثر و ديگر رفتارهای نابهنجار میداند، در کثب تفسیری یکی از عوامل تکاثر و تفاخر نادانى نسبت به پاداش و كيفر الهى و عدم ايمان به معاد عنوان شده، همچنین جهل انسان به آفرینش خود و سرانجامش زمینهساز بروز تجملگرایی و تفاخر به دیگران است.
اين افراد میكوشند تا گوی سبقت را در رقابت ناسالم تجملگرايی از ديگران بربايند، به اين معنا كه اگر ديگران مجلس صد نفره برپا كردند، اينان مجلس سيصد تا پانصد نفری برپا میدارند، بر همين اساس اين افراد همواره از چشمگير بودن، حال گيری، كلاس گذاری و عباراتی از اين دست در انجام كارهايشان بهره میگيرند و میگويند: كاری كرديم كه چشم همه را پر كرد يا تا كور شود هر آن كه نتواند ديد.
رسانه و ترویج تجملگرایی
در حقيقت گروهی از مردم به تقليد از افراد مهم جامعه به تجمل گرايی روی میآورند، اينان میخواهند همانند كسانی جلوه كنند كه الگوها و اسوههای آنها در زندگی هستند، یکی از الگوهای مهم تجملگرایی در خانواده و جامعه، تلویزیون است، برنامهها و سریالهای تلویزیون پُر است از کالاهای لوکس و بدون مصرف در خانواده که با وضعیت اقتصادی اکثریت جامعه متضاد میباشد. بیشترین مخاطبان برنامههای مختلف رسانه نیز زنان خانهدار میباشند که با نشان دادن خانههای مجلل، لوازم خانگی که هر روز تغییر میکنند، لباسها و آرایشهایی مطابق با مدهای ماهوارهای فرهنگ تجملگرایی را در بین مدیران خانواده ترویج میکند، فرهنگی که با آموزههای قرآنی متغایر است.
آنچه میتواند اسراف و تبذیر و تجملگرایی را ابتدا از قلب افراد و سپس از دیواره فرهنگ اجتماع بزداید، ترویج روحیه قناعت است، باید قناعت در قالب یک فرهنگ اجتماعی به عنوان دارویی که بیماری اسراف را ریشه کن میکند به تولید انبوه برسد، کسانی که بار اصلی فرهنگسازی بر عهده آنهاست، با عملکرد و شیوه زندگی هماهنگ با قناعت، مردم را به قناعت و میانهروی در زندگی تشویق کنند ومهمترین کانالهایی که این فرهنگ را در جامعه ترویج میدهد، رسانههای عمومی خصوصاً صداوسیما است.
دین اسلام برای تمام ابعاد زندگی بشر دستورات و معارف سازندهای را معین کرده، به نحوی که هیچ مسألهای نیست مگر این که خداوند بیانی روشنگر را در آن ملاحظه کرده و از طریق انبیاء و اولیاء اعلام نموده است، خواست خداوند در تکالیف و واجبات و محرمات به گونهای است که در کمال انسان تاثیرگذار است ونقش سازندهای در انسان و زندگی او دارد به شرط آن که انسان اعتدال و میانه روی را رعایت کند، زیادهروی حتی در عبادات و اعمال صالح هم در اسلام سفارش نشده، بلکه نکوهش نیز شده است.
تجملگرایی، گرایش آدمی به سوی سبکی خاصی از زندگی است، این گرایش از فرهنگ و اندیشه ویژهای حکایت میکند، درواقع در این سبک از زندگی فرد به مادیات و زر و زیورهای دنیا دل میبندد و در پارهای موارد حتی بدون این که توان مالی کافی داشته باشد و فقط به منظور عقب نماندن از دیگران چنین روشی را انتخاب میکند.
رفاهزدگی و فساد عامل هلاکت اقوام
قرآن کریم در آیات مختلف تجملگرایی را مورد نکوهش قرار داده، خداوند متعال نازپروردگی و رفاه زدگی را یکی از عوامل انحطاط جوامع بشری معرفی میکند که هلاکت و نابودی سرزمین و اهل آن را به دنبال خواهد داشت و میفرماید:«و هرگاه بخواهیم مردم سرزمینی را هلاک کنیم، رفاه طلبان و خوش گذرانانشان را وادار به فساد میکنیم و وقتی در آن به فسق و انحراف پرداختند و سزاوار عذاب گردیدند، آنگاه آنجا را زیر و زبر میکنیم و به شدت نابودشان میسازیم».
تجملگرایی در زبان بزرگان دینی نیز مورد مذمت و نکوهش قرار گرفته، امیرالمومنین علی(ع) در روایتی فرمودند:«زرق و برقهای دنیا عقلهای ضعیف را فاسد میکند».
آثار تجملگرایی
ازجمله آثار سوء تجملگرایی میتوان به بیماریهای روانی که امروزه بسیاری به آن مبتلا شدهاند، اشاره کرد، بخشی از این افسردگیها و بیماریها مربوط میشود به حسادتها و چشم و هم چشمیها که متأسفانه در برخی خانوادهها دیده میشود، اختلافات خانوادگی و افزایش طلاق از همین موضوع سرچشمه میگیرد، درواقع این سبک از زندگی شادابی ندارد و لذا نمیتوان نام این نوع حیات را زندگی نامید بلکه مرگ تدریجی است.
رواج فساد اخلاقی و کردار زشت برخی جوانان در مُدگرایی که مبالغ فراوانی برای آن هدر میرود نیزدر اثر تجملگرایی است، همچنین تجملگرایی، مانع از ازدواج و عمل به سنت الهی میشود، بالارفتن سن ازدواج ناشی از این است که وقتی جوان به خواستگاری میرود، خانواده عروس، خواستههای نامربوط و گاهی ناممکن از او دارند که اگر نتواند نظر آنان را در تجهیز تجملات تأمین کند به او جواب رد میدهند.
همچنین قساوت قلب، فراموشی خدا و قیامت، اضطراب و ناآرامی، تلاش بیهوده، خودخواهی، بیتوجهی به دیگران، طمع و عطش کاذب، حسادت، کندی در انجام وظیفه، رقابتهای ناصواب، انحراف و کسب حرام، رشد فساد و فحشا، مصرفگرایی، رشد رذایل اخلاقی، تزلزل خانواده و فرار از جهاد از دیگر آثار تجملگرایی در جامعه است.
بااینکه عدهای ریشه تجملگرایی را فرهنگ غرب میدانند ولی باید گفت در برخی موارد غربیها بسیار سادهتر از جوامع اسلامی زندگی میکنند، درواقع بخشی از مردم غرب به احکام سادهزیستی اسلام عمل میکنند بدون اینکه حتی شاید درباره اسلام چیزی خوانده یا شنیده باشند.
با مروری اجمالی به تاریخ گذشتگان و بررسی عوامل انحطاط آنان این حقیقت قرآنی به خوبی آشکار میگردد که چه بسیار تمدنها و جوامعی که بر اثر رفاه زدگی و نازپروردگی به گناه و معصیت گرفتار آمدند و بنیاد بقایشان ویران شده است.
در تجملگرايی، ثروت به جای مصرف درست دنيوی و اخروی، آسيب جدی به اقتصاد و جريان سالم آن وارد میسازد؛ زيرا منابع اقتصادی به سمتی سوق مییابد كه به جای شكوفايی اقتصادی و قوام جامعه، موجب بحران اقتصادی در بلندمدت میشود.
جهالت نسبت به آغاز و انجام آفرینش
یکی از دلایل مهم تجملگرایی این است که برخی افراد جامعه گرفتار فقر فرهنگی هستند، این افراد گمان میكنند كه كمال در این نوع سبک زندگی و مصرف بیرويه و ريخت وپاش است، الگوهای فرهنگی آنها كسانی هستند كه اهل اسرافند، خداوند در آيات 1 تا 5 سوره تكاثر، جهالت و فقر فرهنگی را عامل اصلی برترنمايی از طريق تجمل گرايی و تكاثر و ديگر رفتارهای نابهنجار میداند، در کثب تفسیری یکی از عوامل تکاثر و تفاخر نادانى نسبت به پاداش و كيفر الهى و عدم ايمان به معاد عنوان شده، همچنین جهل انسان به آفرینش خود و سرانجامش زمینهساز بروز تجملگرایی و تفاخر به دیگران است.
اين افراد میكوشند تا گوی سبقت را در رقابت ناسالم تجملگرايی از ديگران بربايند، به اين معنا كه اگر ديگران مجلس صد نفره برپا كردند، اينان مجلس سيصد تا پانصد نفری برپا میدارند، بر همين اساس اين افراد همواره از چشمگير بودن، حال گيری، كلاس گذاری و عباراتی از اين دست در انجام كارهايشان بهره میگيرند و میگويند: كاری كرديم كه چشم همه را پر كرد يا تا كور شود هر آن كه نتواند ديد.
رسانه و ترویج تجملگرایی
در حقيقت گروهی از مردم به تقليد از افراد مهم جامعه به تجمل گرايی روی میآورند، اينان میخواهند همانند كسانی جلوه كنند كه الگوها و اسوههای آنها در زندگی هستند، یکی از الگوهای مهم تجملگرایی در خانواده و جامعه، تلویزیون است، برنامهها و سریالهای تلویزیون پُر است از کالاهای لوکس و بدون مصرف در خانواده که با وضعیت اقتصادی اکثریت جامعه متضاد میباشد. بیشترین مخاطبان برنامههای مختلف رسانه نیز زنان خانهدار میباشند که با نشان دادن خانههای مجلل، لوازم خانگی که هر روز تغییر میکنند، لباسها و آرایشهایی مطابق با مدهای ماهوارهای فرهنگ تجملگرایی را در بین مدیران خانواده ترویج میکند، فرهنگی که با آموزههای قرآنی متغایر است.
آنچه میتواند اسراف و تبذیر و تجملگرایی را ابتدا از قلب افراد و سپس از دیواره فرهنگ اجتماع بزداید، ترویج روحیه قناعت است، باید قناعت در قالب یک فرهنگ اجتماعی به عنوان دارویی که بیماری اسراف را ریشه کن میکند به تولید انبوه برسد، کسانی که بار اصلی فرهنگسازی بر عهده آنهاست، با عملکرد و شیوه زندگی هماهنگ با قناعت، مردم را به قناعت و میانهروی در زندگی تشویق کنند ومهمترین کانالهایی که این فرهنگ را در جامعه ترویج میدهد، رسانههای عمومی خصوصاً صداوسیما است.
